Posts tonen met het label 18e eeuw. Alle posts tonen
Posts tonen met het label 18e eeuw. Alle posts tonen

zondag 18 juni 2023

Robinson Crusoe, een klassieker met verstrekkende gevolgen


Oudere boeken
zijn tegenwoordig vaak gratis te downloaden. Zo las ik onlangs 'Robinson Crusoe', oorspronkelijk in 1719 geschreven door Daniel Defoe. Mijn e-boek-versie is gebaseerd op een editie, uit 1801, waarin het oorspronkelijke boek was opgenomen, met twee vervolgen en een kort verhaal over Alexander Selkirk, een 18e eeuwse zeeman die mogelijk model gestaan heeft voor Crusoe.

Ook wie het boek niet gelezen heeft zal enigszins bekend zijn met het verhaal, al was het maar door TV-series als 'Expeditie Robinson' en, van wat langer geleden, 'De Familie Robinson'. Die hebben ook, als thema, mensen die gestrand zijn op een onbewoond eiland.

'Robinson Crusoe' is geen dik boek en het verbaasde me een beetje dat Defoe ook nog een aantal avonturen beschrijft, voor het eiland in beeld komt, en daarna nog een flink aantal bladzijden besteedt, aan de belevenissen van Robinson, terug in Europa. Hij gaat er dan ook in een sneltreinvaart doorheen.

In een handvol bladzijden lezen we hoe de hoofdpersoon, tegen de zin van zijn familie, naar zee gaat, als handelaar. Hoe hij gevangen genomen wordt door piraten en een tijd, als huisslaaf, wordt gebruikt door de piratenhoofdman. Hoe hij ontsnapt, samen met een jongen genaamd Xury. Zijn ervaringen beletten hem niet om Xury vervolgens te verkopen. Daarna sticht hij een plantage, in Brazilië, stapt op een schip om slaven te gaan halen in Afrika en lijdt schipbreuk.

Als enige overlevende spoelt hij aan op een onbewoond eiland, voor de kust van Venezuela, waar hij zich in leven houdt door het kweken van groente en het vangen van vogels, schildpadden en wilde geiten. Hij bouwt een versterkte woning en verdedigt zich tegen kannibalen, die het eiland blijken te gebruiken om er hun verslagen vijanden op te eten. Hij bevrijdt één van die, voor de maaltijd bestemde, slachtoffers en noemt hem Vrijdag. Uiteraard wordt die zijn toegewijde dienaar.

Zo vliegen de jaren voorbij. Op een zekere dag strandt er opnieuw een schip. Er zijn deze keer overlevenden, maar die worden door de kannibalen gevangen genomen. Robinson en Vrijdag weten er een aantal te bevrijden, maar laten deze nieuwe eilandbewoners in de steek als er een Engels schip langs komt. Tussen al deze enerverende gebeurtenissen door zijn er een paar rustmomenten, als Defoe beschrijft hoe Robinson nader tot God komt en Vrijdag het ware geloof probeert bij te brengen.

In deel twee lezen we hoe Crusoe, weer terug in Engeland, een welvarend man wordt, door de inkomsten uit zijn Braziliaanse plantage. Hij trouwt en krijgt kinderen, maar blijft verlangen naar zijn tijd op het eiland. Als zijn vrouw sterft laat hij dus zijn kinderen in de steek om, met een schip vol hulpgoederen en vaklieden, terug te varen. Onderweg pikt hij onder andere een katholieke priester op, die van pas komt om de, toch wat goddeloos levende, eilanders in het gareel te brengen.

In een gevecht met de kannibalen komt zijn trouwe dienaar Vrijdag om het leven. Robinson treurt niet lang en vaart de halve wereld rond, om uiteindelijk in China te belanden. Onderweg is er nog een avontuur op Madagaskar, waar hij niet kan voorkomen dat de bevolking van een dorp, door zijn scheepsgenoten, uitgemoord wordt. Hij maakt ze daarover zoveel verwijten dat ze hem van boord zetten.

Robinson heeft meer begrip voor de kannibalen en de inheemse bevolking van Madagaskar, die het ook niet kunnen helpen dat ze onwetend en met rare gebruiken opgegroeid zijn, dan voor zijn eigen landgenoten. Het is dan ook opmerkelijk dat hij later, in Mongolië, midden in de nacht een dorp binnen sluipt, om een afgodsbeeld te vernielen. Hij en zijn metgezellen moeten daarop vluchten voor de woedende bevolking, maar met een list weten ze zich in veiligheid te brengen.

Via Moskou en Hamburg bereikt Robinson uiteindelijk Den Haag, waar hij op een schip stapt naar huis. De lezer kan helemaal tot rust komen in deel drie, dat gevuld is met vrome gedachten over morele en godsdienstige onderwerpen. Het oorspronkelijke boek was een enorm succes. Deel twee is een stuk minder bekend en deel drie zal door vrijwel niemand gelezen zijn. Dat hoeft ook niet, Robinson Crusoe is desondanks een begrip geworden. Wikipedia schrijft dat het, na de Bijbel, een van de meest vertaalde boeken ter wereld is.

Er zijn een heleboel schrijvers geweest, die hun eigen versie publiceerden van Robinson Crusoe. Bijna al die boeken zijn vergeten, maar sommige zijn ook klassiekers geworden. Zo is 'Gullivers Reizen', van Jonathan Swift, volgens deskundigen, te zien als een commentaar en een parodie op het boek van Defoe.

De 19e eeuwse roman van Johann David Wyss, over de 'Zwitserse Familie Robinson', werd ook heel populair en is in de jaren '70 en '90, van de 20ste eeuw, verwerkt tot films en TV-series. En het TV-programma 'Expeditie Robinson' is natuurlijk ook een gevolg van het, al meer dan 300 jaar oude, verhaal van Defoe. Ik heb er zelf nooit naar gekeken, ik lees liever een goed boek, maar dat programma gaat al meer dan 20 seizoenen mee en bewijst dat het idee, van overleven op een onbewoond eiland, nog steeds tot de verbeelding spreekt.

Bij Project Gutenberg is 'Robinson Crusoe' gratis te downloaden, in verschillende talen, waaronder Nederlands. Wil je liever voor het boek betalen dan kun je het ook
bestellen, of downloaden, in allerlei versies bij websites als bol.com. 

 

 
De Strip is gemaakt door de Geheimzinnige Hulpman. Klik hier voor deel 1 - deel 2  -  deel 3 - deel 4 - deel 5 - deel 6 - deel 7 - deel 8 - deel 9 - deel 10 - deel 11 - deel 12 - deel 13 en deel 14 van dit verhaal.
  
Klik hier voor deel 1 - deel 2 - deel 3 - deel 4 - deel 5 - deel 6 - deel 7 en deel 8 van het vorige verhaal.
 
Klik op de tekening voor een grotere weergave. 
 

zondag 10 april 2022

Het waren roerige tijden


Momenteel lees ik
in de autobiografie van Cornelia Knight, gezelschapsdame van Charlotte Augusta, prinses van Wales. Als we denken dat we nu in roerige tijden leven, tweehonderd jaar geleden was het nog een stuk roeriger.

Cornelia Knight was de dochter van een admiraal in de Britse marine, ze werd geboren in 1757, uit diens tweede huwelijk. Toen haar vader in 1775 overleed en haar moeder geen recht op een staatspensioen bleek te hebben besloot die, met Cornelia, naar Italië te verhuizen.

Ze reisden door Frankrijk en deden er alleen al 40 dagen over om van Marseille naar Rome te komen. Ze probeerden het aanvankelijk per schip, maar het weer zat zo tegen dat ze ook een deel per koets moesten reizen. Dan hebben we het tegenwoordig wel wat makkelijker.

In Italië verkeren moeder en dochter Knight in de hoogste kringen. Cornelia schrijft een paar romans die goed ontvangen worden en laat haar portret schilderen door de beroemde Zwitserse schilderes Angelica Kauffmann.

Ondertussen breekt in Frankrijk de revolutie uit. Wat later komt Napoleon op, eerst als legeraanvoerder, wat voor Cornelia gevolgen heeft als het Franse leger Italië binnenvalt en in 1798 Rome verovert. Ze vlucht met haar moeder naar Napels, waar ze bevriend raken met de Britse ambassadeur aldaar, Lord Hamilton. Napels was op dat moment een onafhankelijk koninkrijk dat een groot deel van Zuid-Italië besloeg en het eiland Sicilië.

In augustus van dat jaar verslaat Nelson de Franse vloot, in de slag bij de Nijl. Hij vaart vervolgens naar Napels, waar hij als een held ontvangen wordt. Als de Franse troepen ook Napels dreigen in te nemen, moeten Cornelia en haar moeder, in het gezelschap van de koning en koningin van Napels, uitwijken naar Sicilië, waar Cornelia's moeder komt te overlijden.

Cornelia reist daarna, met Nelson en Lord en Lady Hamilton, terug naar Engeland. Ze maken een wijde bocht om Frankrijk heen, via Wenen en Hamburg. Overal wordt Nelson bejubeld. In Wenen dineren ze met allerlei hoogwaardigheidsbekleders en maken ze kennis met componist Joseph Haydn. Die schrijft muziek bij een gedicht dat Cornelia over de heldendaden van Nelson heeft geschreven. Lady Hamilton zingt het voor de zeeheld, het begin van een geruchtmakende liefdesaffaire tussen de twee.

Terug in Londen wordt Cornelia gevraagd om gezelschapsdame te worden van koningin Charlotte en later van prinses Charlotte Augusta, de kleindochter van het koningspaar. Prinses Charlotte is het enige kind van kroonprins George, die later de troon zal bestijgen als George IV en diens vrouw, Caroline van Brunswijk.

De verhoudingen tussen prins George en Caroline zijn zo beroerd dat hij haar verboden heeft om zich met de opvoeding van Charlotte te bemoeien. Caroline mag haar dochter af en toe een uurtje zien, maar altijd onder toezicht. Als George tot koning gekroond wordt verbiedt hij Caroline daarbij aanwezig te zijn.

Prinses Charlotte wordt opgevoed door gouvernantes en haar vader arrangeert een huwelijk voor haar met Willem, prins van Oranje Nassau, onze latere koning Willem II. De Naald van Waterloo, het gedenkteken tegenover Paleis Soestdijk, is opgedragen aan Willem II. Tot een huwelijk met de Britse kroonprinses komt het echter niet.

Na een korte verloving maakt Charlotte duidelijk dat ze niets in Willem ziet. Uiteindelijk krijgt ze het voor elkaar dat haar vader instemt met een huwelijk met Leopold van Saksen-Coburg-Saalfeld, de latere koning Leopold I van België. Helaas overlijdt Charlotte, kort daarop, in het kraambed, ze was nog maar 21 jaar oud.

In het tumult, rond het voorgenomen en uiteindelijke huwelijk van prinses Charlotte, raakt Cornelia Knight haar positie als gezelschapsdame kwijt. Ze reist weer naar Italië waar ze lerares Engels, kunst en wetenschap wordt van Massimo Taparelli, markies d'Azeglio. Taparelli maakt later carrière als staatsman, schrijver en schilder.

Cornelia keert niet meer terug naar Engeland. Ze overlijdt in 1837 in Parijs, ze werd 80 jaar oud. Haar autobiografische aantekeningen en dagboeken worden in 1861, in bewerkte vorm, uitgegeven. Volgens Wikipedia vormen ze een belangrijke bron van informatie over het hofleven van haar tijd.

De autobiografie van Cornelia Knight is te koop als e-boek, maar ook gratis te downloaden bij www.gutenberg.org .



De Strip is gemaakt door de Geheimzinnige Hulpman.
 
Klik hier voor deel 1 - deel 2 - deel 3 - deel 4 - deel 5 - deel 6 - deel 7 - deel 8 - deel 9 - deel 10 - deel 11 - deel 12 - deel 13 - deel14 - deel 15 - deel 16 - deel 17 - deel 18 en deel 19 van dit verhaal. 

Klik hier voor deel 1 - deel 2 - deel 3 en deel 4 van het vorige verhaal.
 
 
Klik op de tekening voor een grotere weergave. 

Bezoek ook onze internationale, Engelstalige, website: The Amazing Comics Men