Posts tonen met het label heide. Alle posts tonen
Posts tonen met het label heide. Alle posts tonen

zondag 16 augustus 2026

Bosbrand en ramptoerisme


Ja, afgelopen week
was er een bosbrand in de Soesterduinen. Duinen ? Bij Soest ? Dat ligt toch niet aan zee ?

Dat klopt, de zee is hier een flink eind vandaan, maar duinen hebben we wel. Of eigenlijk zandverstuivingen. Dat komt door menselijk ingrijpen in het landschap. Ooit, in prehistorische tijden, zal er hier een gevarieerd bos zijn geweest, met hier en daar een open plek. Maar dat oerbos is al zo lang geleden gekapt dat niemand zich meer kan herinneren dat het er ooit was.

Daarna ontstond er een heide-landschap, waarop schapenboeren hun kuddes lieten grazen. Die schapen werden, na gedane arbeid, in de stal gezet. Potstallen worden die genoemd. De schapenhouders legden er heideplaggen op de vloer waarop de schapen poepten en piesten. De plaggen werden er, na verloop van tijd weer uitgeschept en als mest op het land verspreid.

Dat ging een hele tijd goed. Totdat de heide zover afgeplagd was dat de onderliggende zandlaag bereikt werd. Omdat de ondergrond niet de tijd kreeg om zich te herstellen, maar de boeren gewoon verder gingen met plaggen, ontstonden open zandvlaktes en zandverstuivingen.

Op sommige plaatsen in ons land werden die zo groot dat dorpen door het oprukkende zand bedreigd werden. Daarom werd weer geprobeerd om het zand vast te leggen, door de aanplant van dennenbossen. Plaatsen waar het zand nog echt stuift zijn zeldzaam geworden. Zo zelfs dat er nu wordt geprobeerd om ze te beschermen. Eigenlijk nogal vreemd omdat het, in feite, een door de mens verwoest landschap is. Al komen er wel bijzondere soorten voor.

De dennenbossen op die schrale zandgrond zijn erg vatbaar voor brand. Dat zien we niet alleen bij onze 'duinen', maar ook op andere plaatsen in ons land, bijvoorbeeld in Noord-Limburg, waar laatst ook een grote brand was. Zo zie je dat niet alleen het huidige gedrag van de mens een probleem is, maar ook wat er in vroegere eeuwen al verkeerd is gegaan.

Het zou dan ook passend zijn als we ons met enige schaamte zouden gedragen en stilletjes zouden proberen onze oude fouten te herstellen. Dat heeft niet iedereen begrepen, helaas. Bij onze bosbrand kwamen zoveel dorpelingen kijken dat de brandweer er niet meer door kon. De politie moest ingezet worden om de ramptoeristen, niet alleen losbollige jongeren, maar hele gezinnen, met zuigelingen en kleuters in kinderwagens, weg te sturen.


'Mien, het bos staat in de fik !'

'Oh, leuk ! Zullen we gaan kijken ?

'Ja en dan nemen we de kinderen mee...'


Wat kunnen mensen toch idioot doen.

Maar goed. De brand is geblust, de schade valt nog mee, het bos zal zich wel herstellen. Ondertussen was het wel weer een heel hete week. Sommige bomen, aan de rand van het park beginnen bruin te worden, alsof het al herfst is. De opwarming van het klimaat komt er niet meer aan. Hij is er al en voor sommige mensen is dat een bezienswaardigheid.

Maar laat ik niet al te somber worden. Op ons balkon is, ondanks temperaturen van boven de 40 graden, een klaproos in bloei gekomen. Er is ook altijd weer hoop.

 

 
De Strip is gemaakt door de Geheimzinnige Hulpman. Klik op het plaatje voor een grotere weergave. Klik hier voor deel 1 - deel 2 - deel 3 - deel 4 - deel 5 - deel 6 - deel 7 - deel 8 - deel 9 - deel 10 en deel 11 van dit verhaal. 
 
Klik hier voor deel 1 - deel 2 - deel 3 - deel 4 en deel 5 van het vorige verhaal. 
 

 

maandag 30 juli 2012

Heikneuters en koolmezen



Sommige mensen hebben een geweldig geheugen. Ik niet. Ik kom regelmatig op blogs van collegabloggers om pas bij het lezen van de reacties te ontdekken dat ik het verhaal al eerder gelezen heb en er op heb gereageerd ! Mijn blogvriend Martin Broek heeft daar geen last van. Die wist, toen ik vorige week foto's van een terras op de hei plaatste, nog precies dat ik daar al eerder over had geschreven. Nu wist ik nog wel dat ik er leuke foto's had gemaakt. Maar het onderstaande verhaal was ik alweer vergeten. 
Eerder verschenen, dus, in september 2010, op het Volkskrantblog...

Hutje op de hei, de grote stille heide, een dagje hei, heikneuter... 
De heide komt regelmatig voor in ons dagelijkse taalgebruik. We houden van de hei, om er te fietsen, te wandelen, of de hond uit te laten, vooral in de nazomer als de bloeiende hei in een paarse zee verandert.

Aan het begin van de 19e eeuw was 20% van ons land bedekt met hei. Inmiddels is dat flink verminderd. De hei is grotendeels ontgonnen, bebost, of bebouwd. Maar niet alleen de mens bedreigt de heidevelden, de natuur doet dat ook.

Als we ons er niet mee bemoeien zorgt de natuur er op eigen kracht voor dat hei verdwijnt en bos verschijnt. Toch doen natuurbeschermers hun best om heidegebieden te behouden. Niet omdat ze van nature in ons land voorkomen, maar omdat we er zo van houden.


Onze heide is een cultuurlandschap, ontstaan door middeleeuwse landbouwmethoden. Eerst werden de bossen gekapt en platgebrand, daarna zorgden schaapskudden ervoor dat grote heidegebieden konden ontstaan. De hei werd afgeplagd om, vermengd met schapenmest, de akkers vruchtbaarder te maken.

Zo ging het eeuwen. Op sommige plaatsen werd de heidegrond zover afgeschraapt dat er zandverstuivingen ontstonden. Tussen Soest en Soesterberg zijn zo, bijvoorbeeld, de Soesterduinen ontstaan.

Op de veluwe waren die stuifzanden ooit zo woest dat hele dorpen er door bedreigd werden. Tegenwoordig zijn ze zo zeldzaam dat ze, met kunstgrepen en beheersmaatregelen, behoed moeten worden voor oprukkende begroeiing.


Onze verhouding tot de natuur is maar gek. De door ons ingrijpen verwoeste landschappen vinden we zo mooi, dat we ze tegen de natuur in bescherming nemen. En dat noemen we dan natuurbehoud.

Ten oosten van Hilversum is een vrij groot heidegebied, dat deel uitmaakt van het Goois Natuurresevaat. Ik ben daar in vroeger jaren vaak overheen gefietst. Je kunt achter kasteel Groeneveld, bij Baarn, het bos al in en slechts onderbroken door een enkele verkeersweg, doorfietsen tot aan Bussum.

Tegenwoordig kom ik op eigen kracht niet meer zo ver. Maar je kunt met de auto aan de rand van de Zuiderheide kunt komen, bij theehuis 't Bluk. Je moet wel weten hoe je rijden moet, want de toegangsweg, een zandpad door het bos, ligt niet bepaald langs een doorgaande route.


Met behulp van oude landkaarten en Googlemaps vond ik de juiste route en langs kleine weggetjes, vlak langs de A27 en A1, maar op nog geen kwartier rijden van Soestdijk, vonden we de oude pleisterplaats.

Een tamelijk nieuw bakstenen gebouwtje, aan de bosrand, uitkijkend op paarsbloeiende heidevelden. Het oorspronkelijke theehuis is een paar jaar geleden door brand verwoest. Maar de locatie was klaarblijkelijk aantrekkelijk genoeg om het weer op te bouwen.

Er komt bij het, door eiken en vliegdennen overschaduwde, terras een aantal fiets- en wandelpaden samen. Daar moet 't Bluk het van hebben. Wij waren de enige bezoekers met een auto.


We hebben er een uurtje genoten van het uitzicht en van de ongelofelijk brutale koolmezen. Van mussen ben je wel gewend dat ze, op drukke terrassen, de kruimeltjes van de tafels komen pikken, maar van koolmezen had ik dat nog nooit meegemaakt.

Ps: We zijn dit jaar, 2012, ook al twee keer bij 't Bluk geweest, maar we hebben er geen koolmezen meer gezien...


Het Goois Natuurreservaat en theehuis 't Bluk hebben eigen websites.

Op Wikipedia is veel informatie over heidegebieden te vinden, zie: Heide - Goois Natuurreservaat - Zuiderheide - Soesterduinen 


vrijdag 27 juli 2012

Nog één dagje terrasweer...


Het ziet er naar uit dat het vanmiddag of vanavond flink gaat onweren. 
En de weermensen voorspellen dat het dan voorlopig afgelopen is met het tropische weer. Nog één dagje om op een zonnig terras te zitten, dus...


Al zul je niet vanaf elk terras uitzicht hebben op prehistorische grafheuvels...


...terwijl er een buizerd boven je hoofd zweeft...


...en boven de grote, stille heide.

Daarvoor moet je naar de hei tussen Hilversum een Laren. 
Echt stil was het er trouwens niet. Het wemelt er van de wandelaars, fietsers, honden, soms zelfs een elektrische scooter, of een scootmobiel...

Klik op de foto voor een grotere weergave