Posts tonen met het label prehistorie. Alle posts tonen
Posts tonen met het label prehistorie. Alle posts tonen

zondag 22 december 2024

De verlegen holbewoner


Mensen zijn holbewoners
. De oudste sporen van menselijke aanwezigheid zijn gevonden in grotten. Of dit echt zo is, zou ik nog eens op moeten zoeken, maar de beschilderde grotten van Lascaux en Altamira zijn wereldberoemd en heel oud.

In ons land zijn geen bergen en alleen in het heuvelland van Limburg en de Achterhoek zouden misschien een paar holen geschikt gemaakt kunnen worden voor menselijke bewoning. Lang niet genoeg voor de hele bevolking natuurlijk.

Maar dat geeft niet, we hebben inmiddels geleerd om onze eigen grotten te bouwen. Huizen noemen we die. Daar maken we het gezellig met onze eigen spulletjes en sluiten we 's avonds de rest van de wereld buiten, door de gordijnen te sluiten en met een dekentje op de bank te kruipen.

Ik moest daaraan denken toen ik in het ziekenhuis lag. Elke avond kwam er een verpleegkundige langs om de gordijnen dicht te doen en om te vragen of de deur naar de gang ook dicht moest. Ik had dat liever niet. Voor een grotbewoner hou ik er, misschien ongewoon veel, van om een beetje naar buiten te kunnen kijken.

Van mij mag het gordijn best wat open blijven en de deur ook. Met alles potdicht voel ik me opgesloten. Ik zie graag de lichtjes van straatlantaarns en de verlichte vensters van de huizen in de buurt. Als er rumoer is op de gang, dan vind ik het wel fijn om te kunnen zien wat er aan de hand is.

Ik stel me voor dat ik, als ik in de steentijd had geleefd en in een land met bewoonbare grotten, ik een plekje dicht bij de ingang had gezocht. Zodat ik de sterren kon zien en de dieren kon horen, als die 's nachts door de omgeving rondscharrelden.

Zo'n voorkeur voor openheid en uitzicht heeft voordelen en nadelen. Stel dat er een overstroming aankwam, dan zou ik die als eerste merken, vlakbij de ingang van de grot. Ik zou de andere bewoners, wat verder naar binnen, kunnen waarschuwen en gauw een hoger gelegen plekje kunnen zoeken.

Zou er een holenbeer of een sabeltandtijger aankomen, dan zou ik die als eerste zien, maar zij mij ook. Ik zou het gevaar lopen om opgegeten te worden, maar mijn vrienden en familie zouden, ook nu weer, een goed heenkomen kunnen zoeken, of mij kunnen redden. Als ze me de moeite van het redden waard vonden.

Het is een beetje zoals bij de koolmezen, waar ik een tijd terug over las. Uit onderzoek was gebleken dat die heel verschillend reageerden op nieuwe objecten, die in hun leefomgeving werden geplaatst. Je had schuchtere mezen, die afstand hielden en eerst zeker wilden weten of het nieuwe ding geen kwaad kon.

Maar er waren ook brutale mezen, die direct op onderzoek gingen. Zij vlogen naar het nieuwe ding toe, probeerden of het eetbaar was, of op een andere manier nuttig. Als het inderdaad om een nieuwe voedselbron ging dan waren de brutale mezen in het voordeel. Zij konden als eerste hun buikje vol eten.

Maar het zou ook kunnen dat het een gevaarlijk object was. Misschien juist neergezet om een nieuwsgierige mees te lokken en te grazen te nemen. Dan zou de brutale mees het haasje zijn en had de schuchtere mees de juiste strategie gekozen. Je ziet, in beide gevallen kan een bepaalde karaktertrek een voordeel zijn.

In mijn geval was ik als eerste op de hoogte toen het met een oudere heer, in de aangrenzende kamer, niet goed ging. Ik kon precies volgen hou benauwd hij het had en hoe de verpleging haar best deed om daar verbetering in aan te brengen. Ik hoorde dat er een arts bij geroepen werd en ook hoe de patiënt, al rochelend en kuchend, vertelde dat hij al eerder last van zijn luchtwegen had gehad. Ook dat hij lange tijd in Frankrijk had gewoond, trouwens, maar voor zover ik kon opmaken niet in een grot.

Dat dit alles zich afspeelde om 3 uur 's nachts was voor mij niet echt voordelig, want ik werd erdoor uit mijn slaap gehouden. Ik schoot er sowieso weinig mee op. Ook als er iets gebeurd was dat mij direct aanging had ik niet veel kunnen doen, aangezien ik niet erg mobiel was, met mijn spoelkatheter, verbonden aan een standaard met een infuuszak van 3 liter.

Kortom, mijn voorkeur voor open deuren had niet veel nut, in dit geval. Het open gordijn trouwens ook niet toen ik de volgende ochtend, bevrijd van mijn katheter, onder de douche uitkwam en in mijn nakie langs het raam moest om bij mijn schone kleren te komen. Niet dat ik daar heel erg mee zat. Het ziekenhuis staat niet aan een drukke weg en ik had al aanstootgevender momenten meegemaakt in de voorafgaande dagen.

Met de oudere heer kwam het gelukkig weer goed. En met mij gaat het inmiddels ook weer een stuk beter. Ik ben nu weer thuis, in mijn eigen grot op 3 hoog, zonder katheter of infuus en met de gordijnen op een kiertje.

 

 
Deze Strip is gemaakt door de Geheimzinnige Hulpman. Klik hier voor deel 1 van dit verhaal.
 
Klik hier voor deel 1 - deel 2 - deel 3 en deel 4 van het vorige (gezamenlijke) verhaal.
 
Klik op de tekening voor een grotere weergave. 
 

zondag 26 februari 2023

Wie waren de Kelten ?


De trouwe lezers
zullen weten dat ik af en toe een geschiedenisboek lees. In mijn jonge jaren heb ik een tijdje gewerkt voor de archeologische dienst en hoewel ik zeker geen historicus ben, heb ik wel een interesse in oude zaken. Het is misschien ook wel bekend dat ik graag naar de Britse TV kijk en dan niet alleen naar de snooker-wedstrijden, maar ook naar de mooie documentaires die ze daar uitzenden.

Een van de presentatoren die je daar regelmatig voorbij ziet komen is professor Alice Roberts. Ze werkte bijvoorbeeld mee aan de serie 'Coast', die allerlei verschijnselen langs de kust van de Britse eilanden behandelt. Alice is opgeleid als arts en heeft zich gespecialiseerd in het menselijk skelet en in verband daarmee in archeologische vondsten van menselijke resten. In die hoedanigheid maakte ze programma's over opgravingen, zoals 'Digging For Brittain'.

Een jaar of tien geleden werkte ze mee aan een serie over de Kelten en aansluitend schreef ze een boek, dat ik las als e-boek, 'The Celts: Search for a Civilisation'. Zoals de titel al aangeeft gaat ze daarin op zoek naar de oorsprong van de Keltische cultuur. Een heikel punt voor de Britten, die zichzelf als afstammelingen van de Kelten zien en gek zijn op Keltische feesten en festivals.

Al direct aan het begin van haar boek maakt professor Roberts duidelijk dat er heel veel onduidelijk is, als het over de Kelten gaat. De mensen die zich in onze tijd Kelten noemen doen dat vooral omdat ze een Keltische taal spreken, zoals Iers, Welsh, Gaelic-Schots, of Bretons. Het is maar de vraag of ze ook afstammen van een Keltisch oervolk. Volgens sommige experts bestond er helemaal geen volk dat je zo kunt noemen en heeft men, vanaf de 18e eeuw, een aantal groepen onder de noemer 'Kelten' samengevoegd, die eigenlijk weinig met elkaar te maken hadden.

De heersende theorie was dat de oorspronkelijke Kelten uit Midden-Europa kwamen, denk aan het huidige Zuid-Duitsland, Zwitserland en Oostenrijk. Vanaf 600 voor Christus zouden deze Oer-Kelten op stap zijn gegaan door Europa en zo hun taal en cultuur hebben verspreid. Zo zouden ze uiteindelijk, in het westen, aan de Atlantische kust van Frankrijk en in Groot-Brittannië en Ierland zijn beland, maar ook, in het zuidoosten, in Turkije.

Alice Roberts neemt de lezer mee naar opgravingen en musea in al die delen van Europa, waar spectaculaire vondsten te zien zijn. Van schitterende gouden sieraden, tot rijkversierde wapens, kookketels en zelfs een bronzen driezitsbank, met afbeeldingen van krijgers en paarden. Maar ze moet uiteindelijk constateren dat er weinig archeologisch bewijs is voor de theorie dat de Kelten zich, als volk, over Europa hebben verspreid.

Wat wel duidelijk wordt is dat er handelsbetrekkingen waren tussen de uithoeken van ons continent. Als er geen invasies van Kelten, naar oost en west, zijn geweest dan kunnen hun cultuur, taal en kunst zich nog best, langs handelsroutes, door Europa hebben verplaatst. Om een moderne vergelijking te maken. We hebben hier sinds enige tijd 'black friday', maar dat komt niet omdat er een invasie van Amerikanen is geweest.

Hoe zagen de Kelten er uit, hoe gedroegen ze zich en waar geloofden ze in ? Wat dat betreft zijn we afhankelijk van beschrijvingen van Griekse historieschrijvers en filosofen en van Romeinse veldheren. De vraag is hoe betrouwbaar die waren. De Kelten hebben zelf geen geschriften nagelaten, dus we kunnen het niet controleren. De Keltische mythen, zoals de Mabinogion en de Ierse verhalen over Cú Chulainn, werden pas in de middeleeuwen door christelijke monniken opgeschreven.

De Griekse en Romeinse bronnen zijn schaars. Zo denken we dat een Keltische druïde er uit ziet als Panoramix, uit de stripverhalen van Asterix en Obelix. Het blijkt dat zijn uiterlijk, kleding en gouden sikkel, teruggaan op één enkele beschrijving, door een oude Griek. Maar dezelfde schrijver beweerde dat er in Afrika mensen woonden die geen hoofd hadden, maar ogen en een mond in hun borstkas. Als we dat onwaarschijnlijk vinden, waarom zouden we dan wel zijn beschrijving van de Keltische priesters geloven ?

Er wordt van de Kelten beweerd dat hun strijders naakt vochten, dat ze de hoofden van hun vijanden, als trofeeën, mee naar huis namen en dat ze onverdunde wijn dronken. Maar misschien was dat propaganda van de Romeinen, die hun tegenstanders graag afschilderden als barbaren.

Die Kelten, dat is een wetenschappelijk mijnenveld, dat wordt wel duidelijk. Tegen het eind van haar boek gaat professor Roberts naar Portugal. Daar bekijkt ze een aantal grafstenen, of steles, uit de 6e eeuw voor Christus, waarop inscripties zouden staan in een Keltische taal. Dat zou de nekslag zijn voor de theorie dat die taal, rond dezelfde tijd, in Midden-Europa ontstond. Dan kon er immers, op hetzelfde moment, nog geen Keltische taal in Portugal bestaan.

Bij Wikipedia lees ik dat die Portugese grafstenen inmiddels niet meer als Keltisch worden beschouwd. Toch wordt er zoveel getwijfeld, aan de oude theorieën, dat er nieuwe ideeën zijn gevormd over het ontstaan en de verspreiding van de Keltische cultuur. Er zijn wetenschappers die denken dat ze vanuit het westen kwamen, er zijn er die zeggen dat de eerste Kelten in Zuid-Frankrijk woonden en er zijn er die halsstarrig vasthouden aan het oude Midden-Europese invasieverhaal.

Kortom, wie de Kelten waren en waar ze vandaan kwamen, daar wordt nog druk over gediscussieerd. Alice Roberts kan er geen definitief antwoord op geven. Maar ze schreef er wel een leuk boek over.

De meeste archeologische vondsten, die in het boek besproken worden, zijn te vinden op Wikipedia. Bijvoorbeeld:

Vorstengraf(Hochdorf) 

Heuneburg (Keltische stad) 

Snettisham Hoard (Goudschat) 

Glauberg (Grafheuvel met standbeeld) 


 
De Strip is gemaakt door de Stripman zelf.  
Klik hier voor deel 1 - deel 2 - deel 3 - deel 4 - deel 5 en deel 6 van dit verhaal.
 
Klik hier voor deel 1 - deel 2 - deel 3 - deel 4 - deel 5 - deel 6 - deel 7 - deel 8 - deel 9 - deel 10 - deel 11 - deel 12 - deel 13 - deel 14 - deel 15 - deel 16 - deel 17 en deel 18 van het vorige verhaal.
 
Klik op de tekening voor een grotere weergave. 

Bezoek ook onze internationale, Engelstalige, website: The Amazing Comics Men
 

zondag 3 januari 2021

Vol optimisme het nieuwe jaar in


Het is weer zondagochtend.
Buiten is het nog donker, naast me is de verwarming gezellig aan het kletteren. Het is nu nog moeilijk te zien, maar ik denk dat het een bewolkte zonsopkomst wordt. Geen spectaculaire foto's dus.

Ondertussen ben ik vergeten waar ik het eigenlijk over hebben wou. Ik heb nog een beetje last van de naweeën van oud en nieuw. Niet dat het een onrustige nacht was, onze buurt hield zich keurig aan het vuurwerkverbod. Als enige waarschijnlijk, want verderop in het dorp klonk luid geknal en in de verte zagen we best wel wat vuurpijlen omhoog schieten.

Misschien heb ik wat last van een midwinterdepressie. Maar eigenlijk mag ik helemaal niet klagen, met mijn weer prima werkende elektriciteitsnet en mijn klaterende verwarming.

Duizenden jaren geleden zaten mensen in schamele hutjes, zonder gas en licht, met een rokend houtvuurtje en kleding die maar nauwelijks beschermde tegen de kou. En toen waren er nog echte winters, met sneeuw en vorst. Nu hebben we alleen wat gekwakkel en een opwarmend klimaat.

Jaarlijks komen de moderne druïden en hun aanhangers bijeen, om bij het oude stenen monument van Stonehenge de zomerzonnewende te vieren. Maar het is waarschijnlijker dat het daar ging om het vaststellen van midwinter.

In de winter zat iedereen in het donker te kleumen en de laatste restjes voedsel uit de kookpot te schrapen, want er groeit niet veel eetbaars in dat jaargetijde. Dan wil je wel weten of je al over de helft bent en of het voorjaar er weer aan gaat komen.

De moderne mens is een holbewoner met een stropdas, dus misschien word ik daarom een beetje somber van de winter. Maar kom aan, we zijn over de helft.

Dus nu, vol optimisme, op naar de lente !



De Strip is gemaakt door de Geheimzinnige Hulpman

Klik hier voor deel 1 - deel 2 - deel 3 en deel 4 van het voorafgaande verhaal.

Klik op de tekening voor een grotere weergave. 

Bezoek ook onze internationale, Engelstalige, website: The Amazing Comics Men