Kastelengekte speelt weer even op

Een oude interesse heeft niet veel nodig om weer opnieuw op te leven. Een flink deel van mijn jeugd was ik behoorlijk kastelengek. De Nederlandse, middeleeuwse kastelen wist ik allemaal te staan, een flink deel had ik bezocht, of op zijn minst van de buitenkant bekeken.

Op vakantie, meestal met de fiets, had ik een voorkeur voor een route langs versterkingen en burchten, met als hoogtepunt een fietstocht, van 3 weken, door het midden van Engeland en het noorden van Wales. Het is dus niet zo gek dat ik verheugd opveerde toen we, afgelopen week, een aflevering van de misdaadserie Death Valley aanzetten en die begon met beelden van een heel mooie kasteelruïne.

Na wat zoeken bleek het om Raglan Castle te gaan, in de serie heette het anders, maar het internet was behulpzaam. Een joekel van een kasteel is het, met een indrukwekkend poortgebouw, een enorme, vrijstaande hoofdtoren en nog een heel stel andere, vervallen, torens en bouwdelen. Het staat in het zuiden van Wales, dus niet op mijn route van lang geleden.

Je kunt tegenwoordig alles, over heel veel burchten en kastelen, vinden op het internet. In mijn jonge jaren was dat wel anders. Voor mijn tocht naar Engeland en Wales kopieerde ik halve boekwerken, uit de bibliotheek van de Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek, waar ik toen werkte. En die kopieën gingen mee in de fietstas. Het internet stond, eind jaren '80, nog in de kinderschoenen en mobiele telefoons waren er nog nauwelijks.

Je kunt het je misschien niet voorstellen, maar ik ging, in mijn dooie eentje, drie weken fietsen en belde in die tijd niet één keer naar huis. Okee, ik had geen relatie, woonde alleen, maar het kwam ook niet in me op om naar mijn ouders te bellen, om te laten weten dat het goed met me ging. Ik stuurde wel kaartjes, maar vanuit Engeland deden die er tamelijk lang over om aan te komen.

Tegenwoordig wil toch iedereen voortdurend weten waar iedereen is. Toen dus niet. Ik was volledig afgesneden van familie, vrienden en kennissen. Maar ik had best veel leuke ontmoetingen onderweg. De Britten waren, 40 jaar geleden in ieder geval, een vriendelijk en behulpzaam volk. Ik kon nergens lang stil staan of er kwam wel iemand vragen of ze me ergens mee konden helpen.

Als je alleen en voor wat langere tijd onderweg bent, wordt het ook makkelijker om met wildvreemde mensen een praatje te maken. Op campings onderweg raakte ik aan de praat met een jong echtpaar, bij het washok, ik ging met twee Duitse jongens de kroeg in en dronk een fles wijn leeg met twee Engelse meisjes.

Die laatste twee ontmoette ik in het mooie kasteel van Conway. Ook dat is een ruïne. Het was al in de middeleeuwen bijna onmogelijk om kastelen in tiptop staat van onderhoud te houden en dat werd in latere tijden niet veel beter. Conway castle is een groot kasteel, waar geen dak of vloer meer intact is, maar je kunt er wel naar boven klimmen, via traptorentjes, om rond te wandelen op de weermuren.

Ik heb hoogtevrees, maar in dat soort gevallen wist ik dat aardig te overwinnen. Ik stond dus, bovenop die ruïne, van het uitzicht te genieten toen ik aangesproken werd door twee meisjes. Ze waren samen op vakantie en maakten, op schilderachtige plekken, foto's van elkaar. Maar aangezien de een, of de ander, telkens de camera vast moest houden hadden ze geen foto's waar ze samen opstonden.

Natuurlijk maakte ik die foto en bleef nog wat babbelen. Ze heetten Denise en Kay, lees ik in het reisdagboekje dat ik indertijd maakte, ze waren 19 jaar oud en kwamen uit een plaatsje vlak bij Manchester. Het bleek dat ze op dezelfde camping stonden als ik en later kwamen we elkaar daar weer tegen.

Ze vroegen of ik mee wilde naar de plaatselijk discotheek. Het waren leuke meiden, maar ik moest de volgende dag verder, ik zat al in de laatste dagen van mijn vakantie. Een late avond, met wie weet wat voor onvoorziene gevolgen, leek me niet verstandig.

Dus dronken we een flesje goedkope bubbelwijn leeg en gaf ik ze de eieren die ik eerder gekocht had, maar niet kon koken of bakken, omdat ik geen brandstof voor mijn kooktoestelletje meer had. Ze zeiden dat ik de eerste aardige persoon was die ze op hun vakantie tegen waren gekomen en achteraf heb ik me meermaals afgevraagd waarom ik toch zo verdomd verstandig was.

Het zal zo zijn geweest dat ik op dat moment meer geïnteresseerd was in kastelen dan in meisjes. Helemaal normaal klinkt dat niet...

Hoe dan ook. Na het zien van Raglan Castle, in die TV-serie, vroeg ik me af of er ook e-boeken zouden zijn over kastelen. Die zijn er best veel. Uiteindelijk belandde ik bij 'Castles of Ireland: Some Fortress Histories and Legends', uit 1904, geschreven door Constance Louisa Adams. Gratis te downloaden bij Project Gutenberg en ook online te lezen bij Archive.org.

Ik ben nooit in Ierland geweest, maar wat zou leuker zijn ? Lezen over kastelen die ik nooit gezien heb en waarschijnlijk ook nooit meer zal bezoeken ? Of lezen over plekken die ik wel ken ? We zullen het zien. 

  

 

De Strip is gemaakt door de Geheimzinnige Hulpman. Klik op het plaatje voor een grotere weergave. Klik hier voor deel 1 - deel 2 - deel 3 - deel 4 - deel 5 - deel 6 - deel 7 - deel 8 - deel 9 - deel 10 - deel 11 - deel 12 en deel 13 van dit verhaal. 

 

Klik hier voor deel 1 - deel 2 - deel 3 - deel 4 en deel 5 van het vorige verhaal. 

 

 

Koning Arthur leeft

Tussen de bedrijven door lees ik af en toe een stukje in de Mabinogion. Kennen jullie dat boek ? Het is een verzameling Arthurlegenden uit Wales die, halverwege de 19e eeuw, is vertaald in het Engels door Lady Charlotte Guest.

Lady Charlotte is niet alleen verantwoordelijk voor hun populariteit maar ook voor hun foutieve benaming. Zij dacht dat Mabinogion het meervoud was van Mabinogi, maar dat is zelf al een meervoudsvorm, een verzamelnaam voor deze mythen uit Wales.

Sommige kenners beschouwen deze verhalen als de oudste bekende Britse literatuur, maar anderen trekken dat in twijfel. Het is in ieder geval geen makkelijke kost. Het taalgebruik is verouderd, wat opmerkelijk is want 19e eeuwse Engelse boeken zijn doorgaans prima te lezen. Maar Lady Charlotte heeft de verhalen niet vertaald naar 'modern' Engels.

Daarbij komt dat de middeleeuwse manier van vertellen nogal verschilt van de onze. Sommige gebeurtenissen worden in een enkele zin samengevat. Een ridder ontmoet, bijvoorbeeld, een leuke mevrouw en brengt 7 jaar met haar door. Daar had je dan misschien iets meer over willen lezen, maar met die simpele mededeling moet je het doen.

Op andere momenten worstel je je door beschrijvingen heen waarvan je na een paar pagina's denkt: dit had best wat korter gemogen. Dat een ridder, op zijn queeste, zich 's ochtends aankleedt, zijn paard zadelt, 's avonds ergens aankomt, zijn spulletjes aflegt, iets eet, drinkt en gaat slapen en zich dan de volgende ochtend weer aankleedt en zijn paard zadelt enz. enz.

Nog taaier wordt het als er een bladzijdenlange opsomming gegeven wordt van de uitrusting van ridder, na ridder, van paard, na paard, van voetknecht, na lakei enzovoort. Of als er van elk lid van Arthurs hof de bijzondere eigenschappen worden genoemd.

Dat ridder Kai negen dagen zijn adem in kon houden, negen dagen zonder slaap kon en een wapen had waarmee hij negen verwondingen in een klap kon toebrengen, is best grappig. Maar na 20 of 30 van zulke sterke staaltjes begint het wat te vervelen.

Toch moeten deze vertellingen enorme hits zijn geweest in de middeleeuwen. Zo zeer zelfs dat, in de 13e eeuw, Richard, graaf van Cornwall een kasteel liet bouwen aan de kust bij Tintagel. Dat was de plaats waar, volgens de legenden en eeuwen eerder, koning Arthur verwekt werd.

Tovenaar Merlijn had daarvoor, door een toverspreuk, het uiterlijk van koning Uther Pendragon veranderd in dat van de toenmalige hertog van Cornwall. Uther was in oorlog met de hertog, maar hij was ook verliefd op diens vrouw, Igraine. Door de tovenarij van Merlijn kon Uther de nacht met haar doorbrengen en Arthur verwekken.

Tintagel is niet van strategisch belang, het beschermt geen belangrijke stad, haven, of verkeersader. Er zijn wel sporen gevonden van eerdere bewoning, maar het kasteel werd er alleen gebouwd vanwege dat spannende Arthurverhaal. De ruïne staat nog steeds op de rotsen, aan de kust van Cornwall en trekt jaarlijks honderdduizenden bezoekers die afkomen op de verhalen over Arthur en Merlijn.

Enig bewijs, dat die werkelijk ooit op die plaats geweest zijn, is er niet. We weten niet of Arthur echt bestaan heeft en waar, of wanneer, die verhalen zich precies afgespeeld zouden kunnen hebben. Dat ze niet allemaal feitelijk waar kunnen zijn lijkt me duidelijk.

Begin deze maand heeft de beheerder van het kasteel, de monumentenzorg-organisatie English Heritage, een nieuwe voetbrug geopend, die twee delen van de ruïne met elkaar verbindt. Oorspronkelijk was op die plek een smalle rotsrichel, een natuurlijke brug, maar die is lang geleden ingestort.

Er zijn ook standbeelden geplaatst bij het kasteel en een muurreliëf – een 'portret' van Merlijn met beschadigde neus, net alsof het er al eeuwen zit – in een grot die 'Merlin's Cave' wordt genoemd. Allemaal om de bezoekers in de sfeer van de Arthurverhalen te brengen. Leuk, maar met de echte geschiedenis heeft het weinig te maken.

Historici klagen dan ook dat er een Disney-attractie van de ruïne gemaakt wordt. Op zich heeft dat iets grappigs. Het hele kasteel is alleen maar op die plek gebouwd vanwege een fantasieverhaal. Een beetje meer of minder verbeelding kan dan weinig kwaad, lijkt me.

Maar hoewel het de vraag blijft of koning Arthur ooit bestaan heeft, in de verbeelding van velen leeft hij nog steeds...

Zie ook: Tintagel footbridge inCornwall to open

De Strip: De strip - die los staat van het geschreven bericht - is gemaakt door de Geheimzinnige Hulpman. 

Klik hier voor deel 1 van dit verhaal.

Klik hier voor deel 1 - deel 2 - deel 3 - deel 4 - deel 5 - deel 6 en deel 7 van het vorige verhaal. 

Klik op de tekening voor een grotere weergave. 

Bezoek ook onze internationale, Engelstalige, website: The Amazing Comics Men

Een reuzenzwaai aan de doellat

Het Europees kampioenschap voetballen is begonnen. Het kan zijn dat jullie het gemist hebben want er hangen nergens oranje vlaggen en slingers en je ziet niemand met dito gekleurde T-shirts, pruiken of hoedjes lopen.

Nederland heeft zich niet geplaatst. Albanië wel, dat zaterdagmiddag verloor van Zwitserland. Ja, dat zijn me de voetballanden wel, jongens. Wales is er voor het eerst sinds mensenheugenis ook bij. Dat is natuurlijk leuk voor de Welshmen – ik draag dat land een warm hart toe – en niet alleen omdat ze zo geweldig meezingen met hun eigen volkslied.

Maar het is natuurlijk wel jammer voor de beste speler die Wales jarenlang had, Ryan Giggs. De beste man heeft 20 jaar, op het hoogste niveau, gevoetbald en al die tijd was hij de enige speler uit Wales die wist waar hij de bal naartoe moest trappen. Hij speelde bij Manchester United de sterren van de hemel, tot hij 40 jaar oud was en er dan toch maar een punt achter zette.

En ja, hoor, twee jaar later plaatst Wales zich voor het EK... Zucht...

Wat valt verder nog op ? Er worden geen zwarte voetbalschoenen meer gemaakt. De spelers lopen allemaal op felgekleurde schoentjes, daar zou je in mijn tijd de straat niet mee op hebben gedurfd, laat staan het voetbalveld. Signaal groen, knalgeel, roze en oranje. Waar moet het heen met de wereld ?

En de voetballers van tegenwoordig zien er uit als bodybuilders. Het wordt misschien extra benadrukt door de voetbalshirts, die strak gesneden zijn, zodat de brede borstpartij van menige spits goed uitkomt. Het vormt een opvallend contrast met de gewoonte van de moderne voetballer, om bij de geringste aanraking om te vallen en van pijn kermend op het gras te gaan liggen.

Je zou, bij de fysieke verschijning van deze kerels, eerder verwachten dat ze flikflakkend over het veld gaan, een reuzenzwaai aan de doellat maken, om hun oefening te eindigen met een dubbele salto met twee-en-een-halve schroef.

Waar moet het heen met de wereld ? In mijn tijd waren voetballers schriele mannetjes. We hebben het allemaal kunnen zien, toen de beste speler aller tijden overleed. Johan Cruijff was een mager ventje en hij droeg een slobberig shirt en zwarte schoenen. Zo hoort het.  

De Strip: De strip van deze week is gemaakt door de Stripman zelf. 

Klik hier voor deel 1 van dit verhaal.

Klik hier voor deel 1 - deel 2 - deel 3 - deel 4 - deel 5 - deel 6 - deel 7 - deel 8 - deel 9 en deel 10 van het vorige verhaal. 

Klik op de strip voor een grotere weergave. 

Kijk voor voorafgaande episodes van de Stripmannen-saga naar het Strip Jaaroverzicht van 2015 en het Strip Jaaroverzicht van 2014 , of nog verder terug naar het Strip Jaaroverzicht van 2011  -  het Strip-overzicht van 2012 en het Strip-jaaroverzicht van 2013 

Bezoek ook onze internationale, Engelstalige, website: The Amazing Comics Men

Kom daar eens om in je eigen dorp

Onlangs waren een paar van mijn huisgenoten een weekeindje in Duitsland. Dat is leuk, dacht ik, dan kan ik op Google Streetview zien waar ze geweest zijn. Helaas bleek dat niet mogelijk. Je kunt wel satellietopnamen bekijken en foto's, die door enthousiaste Google gebruikers op het web gezet zijn, maar je kunt niet virtueel door de straten van Duitse steden en dorpjes rijden.

Google blijkt de opnamen voor Streetview in Duitsland gestaakt te hebben. Teveel inwoners maakten bezwaar en om te voorkomen dat er alleen maar wazig gemaakte huizen te zien zouden zijn, heeft men het project maar stopgezet.

Concurrent Microsoft rijdt ondertussen, voor zijn eigen Bing Streetside, wel met camera's door de straten van onze oosterburen. Dus op den duur zullen ook de Duitsers er wel aan moeten geloven.

Persoonlijk vind ik dat niet zo erg. Want ik geef het toe, sinds ik mijn vakantie in Wales nagezocht heb, is er bij mij wel sprake van een lichte Streetview-verslaving. Bijna elke dag ben ik wel even virtueel op pad in Groot-Brittannië. En gelukkig heeft men daar niet al teveel bezwaren tegen de straatfoto's van Google.

In combinatie met de mooie website Castles in Wales, waar een heel uitgebreide lijst van bestaande en al verdwenen kastelen op staat, is zo een heel nieuw tijdverdrijf ontstaan. Eerst bekijk ik de foto's en de beschrijving en daarna probeer ik, met Google Maps en Streetview, het kasteel terug te vinden.

Een aantal van die middeleeuwse versterkingen staat in verbazend mooie stadjes, of in schitterende landschappen. Het Engelse Ludlow, bijvoorbeeld, vlak over de grens met Wales. Een imposante kasteelruïne, op een heuvel aan een kronkelend riviertje, grenzend aan een stadje met prachtige laatmiddeleeuwse vakwerkhuizen. Mocht ik ooit de loterij winnen dan zou ik er zo naartoe willen verhuizen.

Of naar Caerleon, vlak bij Newport in Zuid-Wales waar, aan de enige overgebleven toren van het middeleeuwse kasteel, een pub is vastgebouwd. Even verderop in het stadje zijn overblijfselen te vinden van een fort, een badhuis en een amfitheater uit de Romeinse tijd. Kom daar eens om in je eigen dorp.

Je kunt het als een aantasting van de privacy zien, dat er foto's van je voorgevel op internet staan. Maar die kan elke voorbijganger ook maken. En de Google-foto's zijn nu ook weer niet zo gedetailleerd dat men door het raam zou kunnen zien welke krant je leest, of hoe je je koffie drinkt.

Het zijn bovendien momentopnames, de meeste foto's zijn 2 tot 3 jaar oud. In ons eigen dorp geeft dat soms vreemde effecten. Op Streetview is bijvoorbeeld het postkantoor nog in gebruik, terwijl de posterijen in werkelijkheid het pand al een poosje verlaten hebben. Er is inmiddels een kledingwinkel in gevestigd.

Op een andere plaats, aan de hoofdweg, heeft men foto's uit verschillende periodes met elkaar gecombineerd. Aan een kruispunt verdwijnt en verschijnt een groot 19e eeuws gebouw, afhankelijk van waar je met de muis klikt. In werkelijkheid zit er een jaar tussen de afbraak en weer opbouw van dit pand.

Heel vermakelijk, dus. En op Streetview regent het bijna nooit. Kom daar eens om in je eigen dorp...!

Zie ook:

Google Streetview

Google stopt met Streetview inDuitsland 

Bing Streetside

De Strip: Deze aflevering van het Stripmannen-vervolgverhaal is weer gemaakt door de Geheimzinnige Hulpman. Klik hier voor deel 1 - deel 2 - deel 3 - deel 4 - deel 5 - deel 6 - deel 7 - deel 8 - deel 9 en deel 10 van dit hoofdstuk.

Klik op de strip voor een grotere weergave. Ga voor eerdere hoofdstukken naar het Strip Jaaroverzicht van 2011  en  het Strip-overzicht van dit jaar

Bezoek ook onze internationale, Engelstalige, website: The Amazing Comics Men

Daar herinner ik me niets van. Of misschien toch...?

Ik droomde dat ik een pakje naar een andere stad moest brengen. Ik reed op mijn fiets, over een pad langs een kanaal. Er speelden kinderen in het gras. Even later reed ik een onbekende stad binnen. Ik zocht een rustig plekje om even te telefoneren, want ik wist het adres niet meer waar ik moest zijn. Uiteindelijk stopte ik bij een winkelcentrum, waar ik mijn fiets neerzette en in mijn tas zocht naar mijn telefoon.

Wonderlijk toch hoe je, terwijl je slaapt, hele landschappen en steden kunt verzinnen die je nog nooit eerder gezien hebt. De hierboven beschreven omgeving kwam me in ieder geval niet bekend voor. Hoewel ik het in mijn droom heel gedetailleerd zag, leek het niet op de plaatsen waar ik regelmatig kom, of waar ik in het verleden ooit geweest ben.

Maar misschien speelt ons brein hier wel een spelletje met ons. Het zou kunnen dat we in onze dromen uit herinneringen putten die, op andere momenten, onbereikbaar zijn. Er is tenslotte heel veel dat we wel gezien hebben, maar inmiddels vergeten zijn.

Neem nou dat reisverslag, uit 1987, waar ik onlangs een paar keer over schreef. Op internet heb ik een aantal plaatsen die ik beschreven heb opgezocht. Met Google Streetview heb ik in dorpjes rondgekeken en stukjes weg opnieuw, maar dan virtueel, 'gereden'.

Als ik van te voren aan een route dacht, of een plaats, of kasteel, dan kon ik doorgaans maar vage beelden oproepen. In werkelijkheid zag het er dan ook vaak heel anders uit. Het is wonderlijk hoe weinig ik me echt herinnerde.

Okee, er kan het een en ander veranderd zijn, in 25 jaar. Maar als ik de beelden bekijk van de Menai Bridge, bijvoorbeeld, waar ik volgens mijn verslag 2 keer overheen gefietst ben, herken ik er niets van. En het is toch een mooie 19e eeuwse hangbrug, met prachtige uitzichten over de bergen van Snowdonia en het eiland Anglesey.

Soms dacht ik ook dingen wel te herkennen, maar kwam ik er later achter dat ik me vergiste. Op de weg naar Caernarfon, bijvoorbeeld, zag ik met Streetview een lange, hoge muur langs de weg. O, ja, dacht ik, dat hoort bij een groot landhuis. Even verderop is een poort. Dat bleek te kloppen, maar deze klassiek vormgegeven doorgang, met een stenen leeuw erboven, herinnerde ik me dan weer niet.

In mijn aantekeningen staat dat ik een paar dagen later, aan de andere kant van Caernarfon, langs Gwrych Castle gereden ben. Een neogotisch bouwwerk waar '...ons Haarzuilens wel een paar keer in past...'.

Als ik dat opzoek blijkt ook daar een lange, hoge muur langs de weg te staan. En een poort ! Deze lijkt ook niet precies op wat ik me dacht te herinneren, maar komt toch meer in de buurt dan de vorige. En dat kasteel, dat je alleen van een flinke afstand kunt zien, is inderdaad enorm, terwijl dat vorige landhuis helemaal niet waarneembaar is, vanaf de doorgaande weg.

Na verloop van tijd duizelt het me. Al die wegen, dorpen en steden, rivieren en kanalen, waar ik langs gefietst ben. Ergens zitten ze in mijn hoofd en soms denk ik dat ik me er iets van herinner. Ook al blijkt die herinnering vaag en onbetrouwbaar. Dat is vast waar ik het in mijn dromen vandaan haal...

Zie ook op Wikipedia: Menai Bridge en Gwrych Castle 

De Strip: Deze aflevering van het Stripmannen-vervolgverhaal is weer gemaakt door de Geheimzinnige Hulpman. Klik hier voor deel 1 - deel 2 - deel 3 - deel 4 - deel 5 - deel 6 en deel 7 van dit hoofdstuk.

Klik op de strip voor een grotere weergave. Ga voor eerdere hoofdstukken naar het Strip Jaaroverzicht van 2011  en  het Strip-overzicht van dit jaar

Bezoek ook onze internationale, Engelstalige, website: The Amazing Comics Men

Llyn Celyn – Of nog een vergissing in mijn reisverslag

Het is ontzettend leuk, zo'n reisverslag van 25 jaar geleden. Zorgeloos genieten en mijmeren, zou je zeggen. Maar ik kan het niet laten om uit te zoeken hoe ik toen precies gereden ben. En daarbij kom ik af en toe vreemde vergissingen tegen.

In het schrift is, links op de foto, een ansichtkaart geplakt van de Hirnant Pass, met de opmerking erbij dat ik twee maal over deze mooie weg gefietst zou zijn.

Bij nader inzien is dat een vergissing. Ik stond een paar dagen op een camping, aan het meer van Bala, In Noord-Wales. Vandaar ben ik naar Harlech Castle gereden (te zien op de andere ansichtkaart) en later richting Caernarfon. Langs die Hirnant Pass en het stuwmeer Llyn Vyrnwy zou een enorm eind om zijn.

In mijn verhaal schrijf ik over de weg van Bala naar Ffestiniog die '… klimt tot een hoogte van 450 meter. Langs het hoogst gelegen benzinestation van Wales, naar een van de mooiste uitzichten die ik tot nu toe genoten heb.'

Als ik met streetview ga kijken bij dat eerste stuwmeer, dan herken ik niets van de toch opvallende stuwdam. Terwijl het benzinestation en ook het uitzicht iets verderop, precies aansluit bij mijn beschrijving, alleen ligt dat aan een heel andere weg.

Op internet vind ik dat benzinestation, bij de kruising van de B4391 en de B4407, hoewel inmiddels de pompen zijn verdwenen en het kleine witte huisje in gebruik is als café. Die B4391 vertrekt uit Bala, naar het noorden en komt langs een ander stuwmeer, het Llyn Celyn.

Het landschap daar lijkt als twee druppels water op dat van de ansichtkaart, dus wat dat betreft is het geen vreemde vergissing. Aan de andere kant moet ik indertijd mijn wegenkaart op z'n kop hebben gehouden, want de weg die ik dacht te hebben genomen gaat naar het zuiden...

De aanleg van het stuwmeer van Llyn Celyn, in de jaren '60, heeft een controverse veroorzaakt die 40 jaar later nog na sudderde. In het dal dat ervoor onder water werd gezet lag namelijk het dorpje Capel Celyn, volgens Wikipedia een bolwerk van Welshe cultuur en taal.

De bevolking was tegen de verdwijning van het dorp. In het Britse parlement, dat over de aanleg van de dam moest stemmen, waren ook alle afgevaardigden uit Wales tegen het plan. Maar het werd toch doorgezet, omdat de Engelsen de watertoevoer voor de stad Liverpool wilden verzekeren.

Er waren protestacties en de nationalistische partij van Wales won flink wat stemmen in de daarop volgende verkiezingen. Maar toen was het kwaad al geschied. Uiteindelijk heeft het gemeentebestuur van Liverpool, in 2005, excuses aangeboden voor de gang van zaken. Zie op Wikipedia: LlynCelyn 

Wat niet wegneemt dat het een wonderschoon landschap is. Ik beschreef het zo:

'Van een hoogte van 300 meter kijk je op de woest stromende Afon Cynfal, gevoed door allerlei watervallende en stroomversnellende beekjes. Op vlakke stukjes grazen schapen en paarden, terwijl boven de dennenbossen, wat verder naar het dal van Ffestiniog, een buizerd zijn rondjes draait.' 

Zie ook: Kastelen, een koning en kamperen - Van oud papier naar digitale techniek  

- Kastelen in Wales – Bescherming en overheersing

Kastelen in Wales – Bescherming en overheersing

Vanaf de oudheid tot in de huidige tijd hebben machthebbers gebruik gemaakt van indrukwekkende architectuur, om hun status te benadrukken. Van Farao's tot groot-industriëlen, van koningen tot kerkleiders. Het is dus niet vreemd dat de belangrijkste overblijfselen uit de middeleeuwen de kerken en kastelen zijn, de zetels van geestelijke- en wereldlijke macht.

Erg kerkelijk ben ik nooit geweest, maar van jongs af aan was ik wel gefascineerd door kastelen. Mijn eerste grote fietstocht was naar het Muiderslot en later plande ik de langste fietsvakantie die ik ondernam, naar de kastelen van koning Edward I, in Noord-Wales.

Een kasteel of burcht werd gebouwd om een landstreek te beschermen. De omwonenden konden zich er terug trekken in tijden van gevaar. Maar vanuit een versterking kon je ook de omgeving overheersen en terroriseren. In veel gevallen zal beide zijn gebeurd. Je kon bescherming krijgen, maar tegen een prijs. Een soort middeleeuwse maffia.

Koning Edward, die regeerde van 1272 tot 1307, bouwde kastelen in Wales om het land aan zich te onderwerpen. In korte tijd liet hij een reeks nieuwe burchten bouwen, de belangrijkste in Caernarfon, Conwy, Harlech en Beaumaris, met versterkte stadjes erbij. Die bevolkte hij met Engelse immigranten.

De Welshmen, die er van oorsprong woonden, kregen maar zeer beperkt toegang en werden zo, ook op economisch gebied, aan banden gelegd. Erg blij waren ze daar niet mee en dus kwamen ze een aantal malen in opstand. Zonder succes. Uiteindelijk leidden Edwards inspanningen en die van zijn opvolgers, er toe dat Wales definitief opgenomen werd in het Verenigd Koninkrijk.

Een dergelijke militaire bouwcampagne is natuurlijk enorm kostbaar. In 20 jaar tijd begon Edward aan de bouw van 10 kastelen. Het bracht hem in financiële problemen en voor zijn nazaten bleek het onmogelijk om al die bouwwerken in goede conditie te houden.

Hoe ingenieus de versterkingen indertijd ook gebouwd zijn, onder leiding van meester-metselaar James of St George, na verloop tijd verloren ze hun militaire waarde. De kanonnen werden steeds groter, dat vergde heel andere beschermingsmaatregelen en de bedreigingen kwamen niet langer van oproerige inlanders.

Het gevolg is dat de kastelen er nu als ruïnes bij staan. Het kasteel van Beaumaris, op het eiland Anglesey, is zelfs nooit helemaal afgebouwd. Maar desondanks is het bijzonder indrukwekkend. In mijn reisverslag uit 1987 noem ik het een sprookje:

'Met een dubbele rij torens en weermuren, met daarin uitgespaarde gangen en twee gigantische poortgebouwen. De bovenste weergang is een leuke voor mensen met hoogtevrees. Zo'n 2 meter breed en (bij een restauratie) in de vorige eeuw geplaveid met grote kiezelstenen. Aan weerskanten is een richeltje van 10 tot 50 cm hoog. Alleen langs de smalste stukken staan hekken. Ik heb verscheidene mensen ontmoet die helemaal niet naar boven durfden. Ik hield me groot en wandelde kalm rond de transen, alsof ik geen 20 meter boven de grond liep...'

Er werd 35 jaar aan het kasteel gewerkt, op een zeker moment met meer dan 3000 man tegelijk. Een versterkte haven werd aangelegd zodat Beaumaris direct vanuit zee kon worden bevoorraad. De inheemse nederzetting Llanfaes werd zelfs een aantal kilometers verplaatst, om ruimte te maken voor de nieuwbouw.

Hoewel het kasteel nooit helemaal is voltooid moet het indertijd bijna onneembaar zijn geweest. Door zijn imposante omvang was het voor de omgeving een niet mis te verstaan teken van macht. Het is gebouwd om te overheersen, maar gezien alle verdedigingsmaatregelen waren de overheersers ook erg bezorgd over hun eigen veiligheid.

Zo geeft een kasteel toch een dubbele boodschap: Kijk eens hoe machtig ik ben, maar ook hoe de machthebber angstvallig achter dikke muren zit. Agressief en bang...

Veel informatie over de kastelen in Wales is te vinden op www.castlewales.com

De genoemde kastelen zijn ook terug te vinden op Wikipedia: Beaumaris – Caernarfon  – Conwy en Harlech

De vier kastelen en stadjes samen zijn opgenomen in de werelderfgoedlijst van Unesco

De Strip: Deze aflevering van het Stripmannen-vervolgverhaal is weer gemaakt door de Geheimzinnige Hulpman. Klik hier voor deel 1 - deel 2 - deel 3 - deel 4 - deel 5 en deel 6 van dit hoofdstuk.

Klik op de strip voor een grotere weergave. Ga voor eerdere hoofdstukken naar het Strip Jaaroverzicht van 2011  en  het Strip-overzicht van dit jaar

Bezoek ook onze internationale, Engelstalige, website: The Amazing Comics Men

Van oud papier naar digitale techniek

Wees maar niet bang, ik ga niet het hele reisverslag van mijn fietsvakantie uit 1987 op het blog zetten. Maar ik heb er afgelopen zondag uit geciteerd en ik ga dat eerdaags waarschijnlijk nog wel eens doen. Dus is het misschien ook wel leuk om te laten zien hoe het er uit ziet.

Een ouderwets schrift is het, met harde kaft. Op de omslag wat stickers die ik onderweg oppikte en een plakplaatje uit de Sunday Times. Een cricketspeler van lang geleden. Niet dat ik verstand heb van cricket, maar indertijd vond ik dat grappig.

Aan de binnenkant uiteraard een verhaal voor bijna elke dag van de reis, tickets, bonnetjes en ansichtkaarten. Een fototoestel had ik niet mee. Wel een pakje blanco correspondentiekaarten, potlood en een fineliner. De tekeningen die ik daarmee maakte stuurde ik naar familie en vrienden. Ik heb er zelf niet één meer.

Maar dankzij het internet kan ik nu opzoeken waar ik geweest ben. En ik heb de afgelopen dagen heel wat lol gehad met Google Maps en Streetview. Je zou kunnen zeggen dat ik vanaf de bank een deel van mijn vakantie opnieuw gedaan heb. De campings waar ik heb overnacht, de pub waar ik mijn eerste Engelse biertje dronk en natuurlijk de kastelen en andere bezienswaardigheden.

Niet dat ik alles weer herken, daarvoor is het toch te lang geleden, maar met behulp van mijn reisverslag kom ik toch een heel eind. Soms kan ik ook constateren dat dingen veranderd zijn. De Village Store van het dorpje Monyash is bijvorbeeld gesloten en vlak naast Flint Castle, in Noord-Wales, is een nieuw bedrijventerrein aangelegd.

Een heel enkele keer moet ik tot de conclusie komen dat ik, 25 jaar geleden, naar de verkeerde plek ben gereden, of de verkeerde steenhoop heb bekeken. In mijn verslag beschrijf ik bijvoorbeeld een zoektocht naar de Nine Ladies Stone Circle, een prehistorisch monument, op een heuvel in het Peak District.

'Prachtig uitzicht daarboven en een heel stel grote stenen in een onoverzichtelijke opstelling,' schreef ik. Maar op internet zie ik dat het juist tamelijk bescheiden steentjes zijn, die keurig in een kringetje staan. Ter verdediging kan ik aanvoeren dat er in die buurt meerdere overblijfselen uit de oudheid zijn. Een vergissing is snel gemaakt.

Bij de grotere bouwwerken was het makkelijker, daar stonden ook toen al bordjes bij. Maar daarover later meer...

Kastelen, een koning en kamperen

Aanvankelijk was ik van plan om iets te schrijven over mijn jeugdliefde voor kastelen. Die bereikte een hoogtepunt toen ik in 1987 op fietsvakantie ging in Engeland en Wales. Daar wilde ik de kastelen bekijken die Edward I had laten bouwen om de Welshmen er onder te houden. Ik geloof niet dat ik me toen erg verdiept had in het leven van die middeleeuwse koning, maar nu lijkt het me wel leuk om daar iets meer over te weten te komen.

Bij Wikipedia is zijn levensverhaal uitgebreid te lezen, hier even in het kort: Edward werd geboren in 1239 en stierf in 1307. In de tussentijd ging hij op kruistocht, trouwde 2 keer, verwekte minstens 17 kinderen, veroverde Wales en versloeg de Schotten.

Hij wordt over het algemeen beschouwd als een succesvolle vorst, die in zijn tijd gerespecteerd en gevreesd werd. Hij voerde belangrijke veranderingen door in de rechtspraak, het belastingstelsel en het parlementaire systeem en behaalde de nodige overwinningen op het slagveld.

Maar hij had ook voortdurend financiële problemen en trad bruut op tegen de Joden, die in het bankwezen belangrijke posities innamen. In 1290 besloot hij uiteindelijk alle Joden uit Engeland te zetten en al hun bezittingen in beslag te nemen. Andere Europese vorsten waren hem daar overigens in voorgegaan.

Een interessant en roerig leven dus, dat tot op de dag van vandaag gevolgen heeft. Bijvoorbeeld, dat de Engelse kroonprins nog steeds tot Prince of Wales wordt gekroond, in het kasteel dat Edward bouwde in Caernarfon.

Ik pakte het schrift erbij, waarin ik indertijd het verslag van mijn fietstocht naar Edwards kastelen heb opgeschreven. Al snel zat ik me te verbazen over de energie die ik toen aan de dag legde. Dagtochten van 70 tot 100 kilometer, tegen de wind in, met volle fietstassen. Daarna een camping zoeken, tent opzetten, boodschappen doen, eten koken, afwassen. En de volgende dag meteen weer op pad.

Alleen de boottocht al, een bijna doorwaakte nacht op de pont, in een 'reclining chair', na een uur of 6 fietsen door de regen. Tegenwoordig zou ik daar een week van uit moeten rusten ! Aan de ene kant is het jammer dat mijn lichamelijke toestand zulke inspanningen niet meer toe laat. Aan de andere kant is het mooi dat ik het toen toch maar gedaan heb. Er zijn genoeg mensen die dat soort dingen uitstellen tot na hun pensioen.

Het is ook maar goed dat ik er zo'n uitgebreid verslag van geschreven heb. Want mijn herinneringen zijn, 25 jaar later, toch wel erg vervaagd. Zo duurde het geruime tijd voor ik enig beeld op kon roepen van de tweede camping waar ik verbleef. Volgens mijn notities was het erg mooi gelegen, het Greenhills Caravan Park in Bakewell, in het Peakdistrict.

'Tussen de heuvels, met naar drie kanten prachtige vergezichten over door lage muurtjes uit elkaar gehouden weiden en velden. Een groepje boerderijen, aan één kant in de diepte, en hier en daar wat bos.'

Op internet heb ik wel eens gezocht naar plaatjes van een prehistorische steencirkel die ik, vlakbij Bakewell, bezocht. Wat ik vond leek niet veel op wat ik me meende te herinneren.

In mijn verslag noem ik ook Haddon Hall, een kasteel-achtig landhuis dat niet ver van die steencirkel staat. Als ik dat opzoek vraag ik me af waarom ik daar indertijd zo achteloos langs gefietst ben. Wat een indrukwekkend bouwwerk !

Maar goed, ik was een rare snijboon. Een beetje in je eentje naar Wales fietsen om naar middeleeuwse kastelen te gaan kijken... Over die kastelen hebben we het ondertussen nog helemaal niet gehad. Dat moet dan maar een volgende keer.

Zie ook: Wikipedia - Edward I of England en www.haddonhall.co.uk

De Strip: Deze aflevering van het Stripmannen-vervolgverhaal is weer gemaakt door de Geheimzinnige Hulpman. Klik hier voor deel 1 - deel 2 - deel 3 - deel 4 en deel 5 van dit hoofdstuk.

Klik op de strip voor een grotere weergave. Ga voor eerdere hoofdstukken naar het Strip Jaaroverzicht van 2011  en  het Strip-overzicht van dit jaar

Bezoek ook onze internationale, Engelstalige, website: The Amazing Comics Men