Wij gebruiken geen AI

Even voor de digibeten en de mensen die, de afgelopen tijd, echt helemaal niet opgelet hebben: AI staat voor 'Artificial Intelligence'. In het Nederlands werd het aanvankelijk ook wel KI genoemd – Kunstmatige Intelligentie – maar omdat er al een andere KI was – Kunstmatige Inseminatie – zorgde dat voor verwarring.

AI, dus (ik lees vaak per abuis 'al', in plaats van 'ai', maar dat terzijde) is de laatste tijd vaak in het nieuws. Het wordt steeds slimmer, kan steeds meer en gaat, volgens sommige onheilsprofeten, de mensheid ten gronde richten. Alsof we daar AI voor nodig zouden hebben...

Het idee achter AI is om een zelfdenkende computer te maken, die door gebruik te maken van allerlei informatie, steeds slimmer zou worden. Dat lijkt aardig te lukken en AI wordt al op veel plaatsen gebruikt. In de nieuwsberichten lees je vooral over wat er misgaat. AI blijkt bronnen te gebruiken, zonder toestemming, is in staat om valse foto's en filmpjes te maken, waarop mensen dingen lijken te doen die ze nooit gedaan hebben.

AI geeft antwoorden op allerlei vragen, je kunt ermee chatten. Maar die antwoorden blijken niet altijd te kloppen. AI kan helpen bij het ontwerpen van websites, het oplossen van wiskundige problemen, het corrigeren van teksten, het maken van plaatjes, muziek en teksten. Maar een computerprogramma heeft geen geweten. Het helpt net zo goed brave wetenschappers als dieven en fraudeurs.

Maar wij Stripmannen... Het zou eigenlijk wel een leuke grap zijn als ik hier zou verklaren dat wij, elke zondagochtend, alleen maar op de knop drukken en dat er dan, helemaal automatisch, een verhaaltje en een stripaflevering uit de computer komen rollen. Het zou geen internationaal schandaal worden, maar de lezers zouden er toch van opkijken.

Aan de andere kant – ik las dat je AI-teksten kunt herkennen aan het gebruik van streepjes en vergelijkingen als, aan de ene kant en aan de andere kant (dus daar moet ik mee oppassen). We zouden er niemand kwaad mee doen en de mensheid zou er ook niet door vergaan. Maar het zou wel gek zijn.

Het leuke van creatief bezig zijn is dat je dingen kunt verzinnen, die er nog niet waren. Die dingen dan maken is vaak best een gedoe en vergt veel oefening, maar als het uiteindelijk een beetje lukt schept het ook veel tevredenheid. Als ik een aardige tekening heb gemaakt kan ik daar best trots op zijn. Als andere mensen het dan ook leuk vinden, voel ik me nog beter.

Ik kan me niet voorstellen dat ik me, na het geven van een opdracht aan de computer, net zo blij, trots en tevreden zou voelen. Maar goed. Aan de andere kant (nee, dit is geen AI-tekst) zijn er genoeg mensen die hun hele sociale media account vullen, met plaatjes en tekstjes, die door anderen gemaakt zijn. Een 'repost' wordt zoiets genoemd. Bij Bluesky kun je het zo instellen dat er in je tijdlijn geen reposts getoond worden. Lekker rustig.

Dat is allemaal niet zo erg. Tenzij het je broodwinning in gevaar brengt. Als je een professionele fotograaf bent en jouw foto's worden door iedereen gekopieerd, dan is dat vervelend. Als je een professionele muzikant bent, maar geen leuke deuntjes meer kan verkopen omdat iedereen ze door de computer kan laten maken, dan heb je een probleem.

Of als je van mooie verhalen schrijven je beroep wil maken, maar niemand het verschil ziet tussen jouw werk en een AI-tekst. De filmindustrie staat al aardig op z'n kop door alle computermogelijkheden. Het publiek schijnt er niet mee te zitten, maar ouderwetse vakmensen raken zo brodeloos.

Dat is geen nieuw verschijnsel. Allerlei handwerk is, in de loop der tijd, vervangen door mechanisering. Daar werd indertijd ook tegen geprotesteerd – het woord 'sabotage' komt van de klomp, of 'sabot', die arbeiders in de 19e eeuw, in machines gooiden die hun arbeid overbodig maakten. (Volgens Wikipedia klopt dat niet, maar het is wel een mooi verhaal en bedacht zonder hulp van AI, want dat hadden ze toen nog niet.)

Dus terwijl aan de ene kant mensen hun baan zullen verliezen betekent dat niet dat de mensheid op zal houden met verhalen verzinnen, tekenen, beeldhouwen, of muziek maken. Er zijn al jaren computers die beter kunnen schaken dan mensen, maar toch zijn er nog genoeg mensen die het zelf doen. De marathon kun je sneller afleggen op de fiets, of in de auto, maar toch zijn er duizenden die het, overal ter wereld, te voet blijven doen.

We zullen dus echt wel door blijven gaan met, ouderwets en handmatig, kunstzinnige en leuke dingen doen. Maar dat is, denk ik, ook niet waar de onheilsprofeten zich zorgen over maken. Wat als AI ons leven gaat bepalen en allerlei belangrijke dingen over gaat nemen ? Dat zou best griezelig kunnen zijn. Maar, zoals ik afgelopen week ergens las, de computer is een apparaat waar je altijd nog de stekker uit kan trekken.

  

 

De Strip is gemaakt door de Stripman zelf. Klik op het plaatje voor een grotere weergave. Klik hier voor deel 1 en deel 2 van dit verhaal.

 

Klik hier voor deel 1 - deel 2 - deel 3 - deel 4 - deel 5 - deel 6 - deel 7 - deel 8 - deel 9 - deel 10 - deel 11 - deel 12 - deel 13 en deel 14 van het vorige verhaal. 

 

 

Ik droomde dat ik wilde slapen

Ik wilde gaan slapen en droomde dat ik uit mijn slaap gehouden werd doordat er allemaal mensen door de slaapkamer liepen. Ik stond op en ging naar de woonkamer, waar een ander bed stond, maar waar ook vrienden en familie in- en uitliepen.

Onze dochter E. kwam de kamer in en zei dat ze naar de stad ging. Iedereen ging met haar mee, maar ik niet. Eindelijk alleen merkte ik dat ik geen slaap meer had. Naast het bed zag ik speelgoed liggen, een handvat met een pin erop en een touwtje eraan vast, waar een bal met een gat aan bungelde. Die moest je, met een handige zwaai, op de pin zien te prikken.

Ik pakte het op en zag dat er meer dan een touw aan het handvat vast zat. Aan een ervan was een rood ballonnetje vastgemaakt dat in de lucht zweefde. Het handvat bleek ook een bakje te hebben, waar ik het ballonnetje bijna in gemanoeuvreerd had, toen E. weer terugkwam met haar hele gevolg.

Ze waren in een kroeg geweest en E. was bijna beroofd. Ze had al haar spullen weer teruggekregen, maar was toch behoorlijk overstuur. Ze ging naast me op het bed zitten en ik wilde een arm om haar heen slaan, om haar te troosten. Ze zei dat ze pijn in haar rug had en dus hield ik mijn arm maar een beetje ongemakkelijk omhoog. Ik wilde haar geen pijn doen, maar ook mijn arm niet terugtrekken.

Ondertussen kwamen anderen haar moed inspreken en werd het weer een hele drukte rond mijn bed. Tussen de menigte ontwaarde ik een oude vriendin, die ik lang niet gezien had.

'Zou je niet vragen waar ik geweest ben ?', vroeg ze nogal onvriendelijk. Daar was ik niet echt benieuwd naar, maar andere aanwezigen wilden het wel graag weten. De vriendin sleepte een stellage de kamer in, opgebouwd uit kratten, met aan weerszijden een houten stoel. Over het geheel hing een doek waar foto's op geprikt waren.

Ik zag de vriendin, die ik eigenlijk liever wilde vergeten, op verschillende schilderachtige locaties en met allerlei mensen. Er waren ook foto's van boeken die ze geschreven had.

'Wat moet ik hier nou weer mee ?', vroeg ik me af. Ik wilde die hele handel niet in mijn huis hebben. Eigenlijk wilde ik gewoon rustig slapen. Maar ik werd wakker.

Ondertussen in de werkelijke wereld

Aan de rand van het park is een groot bord neergezet. Daarop worden werkzaamheden aan de beschoeiing van de vijvers aangekondigd. Ze gaan de oevers verstevigen met gevlochten wilgentakken, las ik in de krant, maar er worden ook natuurlijke overgangen aangelegd, zodat vogels en andere dieren gemakkelijker het water in en uit kunnen.

Het hoort allemaal bij het onderhoud van het park waar ik eerder al over schreef en tegen protesteerde. (Zie hier) Dat was twee jaar geleden, na het kappen van tientallen bomen is er geruime tijd niets gedaan. In september zouden ze opnieuw starten, maar onlangs is er een tweede bord naast gezet waarop staat dat ze pas in oktober gaan beginnen. Tijdens het werk is het park voor publiek gesloten.

Maar dat zijn niet de enige werkzaamheden. Een paar weken geleden kregen we een email waarin aangekondigd werd dat, half september, de buitenboel van ons appartement geschilderd zou gaan worden. Er zou een brief met meer informatie volgen.

Omdat die brief er vrijdag nog niet was informeerde ik eens bij een buurman. Die vertelde dat ze twee weken later gaan beginnen. Dan kan ik nog wat langer nadenken over de vraag of ik het balkon leeg moet halen en waar ik, in dat geval, al onze balkonplanten moet laten.

Dat worden nog drukke maanden, dus. Als ik dan 's nachts maar rustig kan slapen...

  

 

De Strip is gemaakt door de Stripman zelf. Klik op het plaatje voor een grotere weergave. Klik hier voor deel 1 van dit verhaal.

 

Klik hier voor deel 1 - deel 2 - deel 3 - deel 4 - deel 5 - deel 6 - deel 7 - deel 8 - deel 9 - deel 10 - deel 11 - deel 12 - deel 13 en deel 14 van het vorige verhaal. 

 

 

Is zelfscannen wel efficiënt ?

Ik doe graag boodschappen. Er zijn jaren geweest dat ik het niet kon, omdat ik niet zolang kan lopen en staan. Maar sinds ik de beschikking heb over een scootmobiel is winkels bezoeken een stuk makkelijker geworden. Vooral grotere supermarkten, bouwmarkten en tuincentra zijn prima te doen voor een scootmobieler.

Mijn voertuigje heeft een boodschappenmandje, aan het stuur en als ik wat meer nodig heb kan ik een extra tas kwijt voor mijn stoel, onder mijn benen. Bij de supermarkt haal ik altijd genoeg voorraad voor een paar dagen en dan heb ik die extra tas wel nodig. En terwijl ik mijn rondje door de winkel rij doe ik daar dus alvast wat dingen in.

Bij de kassa aangekomen zet ik alles, de inhoud van mijn tas en van het mandje, op de loopband. De kassamedewerkster scant de boel, ik reken af en laadt alles weer in. Tenminste, als er een kassamedewerkster beschikbaar is. De supermarkt waar ik heen ga, de enige echt dicht in de buurt, heeft nog maar één ouderwetse kassa. Verder alleen zelfscankassa's.

Supermarkten vinden dat efficiënt. Vroeger moest er voor elke kassa een winkelmedewerker zijn, nu kan één persoon, een hele reeks zelfscanplekken in de gaten houden en assisteren waar dat nodig is. Handig, maar niet als je met een scootmobiel boodschappen doet.

Bij de zelfscanner is geen plaats om al je boodschappen neer te zetten, voor je ze scant. Het wordt dus een gehannes, als je tegelijkertijd moet uitladen, scannen en inpakken. Vandaar dat ik liever, indien mogelijk, gebruik maak van de ouderwetse kassa. Maar soms kan dat niet.

Afgelopen maandag waren er niet genoeg winkelmedewerkers beschikbaar om, zowel de zelfscankassa's, als de ouderwetse te bedienen. De medewerkster bij de zelfscanners vroeg me dus of ik daar wilde afrekenen. Voor mij geen groot probleem, maar dan moest ze me wel even helpen. 

Het gaat het snelst en makkelijkst als zij de boodschappen scant en ik ze dan direct in mijn tassen stop. Gelukkig is het personeel van mijn vaste supermarkt heel vriendelijk en behulpzaam.

We waren net aan het scannen en inpakken toen een andere klant haar hulp vroeg. Ze ging de man even helpen en ik wachtte tot ze weer terug was. Daarna konden we verder. Tot ze bij mijn tros bananen kwam. Die moest gewogen worden. De ouderwetse kassa heeft een ingebouwde weegschaal, de zelfscanner niet.

Ze ging naar de weegschaal, maar daar was een probleem mee. Ze vroeg hulp van een collega. Ik wachtte het maar weer af. Het duurde gelukkig niet lang en jawel, kort daarop waren al mijn boodschappen gescand en ingepakt. Ik wilde afrekenen, maar helaas, dat ging niet. Het systeem gaf aan dat er een steekproef gedaan moest worden.

Zelfscanners zijn handig, maar als winkelier moet je erop vertrouwen dat de klanten ook echt alle boodschappen scannen. Om dat in de gaten te houden geeft het systeem, op willekeurige momenten, aan dat er een controle moet komen. Een medewerker moet dan alle boodschappen opnieuw scannen, om te zien of er geen artikelen overgeslagen zijn.

Logisch ! Maar bij mij had het meisje zelf alles gescand. Er was echter geen mogelijkheid om dat in te voeren. Voor ik kon betalen moest echt alles uitgepakt worden en opnieuw gescand. Ze vond het een beetje gênant, ik kon er wel om lachen. Maar ik kon het ook niet laten om op te merken, dat de gewone kassa toch sneller was geweest. Daar was ze het wel mee eens.

Het zal wel toeval zijn maar, hoewel ik de zelfscankassa's dus probeer te vermijden, tref ik het wel regelmatig dat ik, als ik eens de zelfscanner gebruik, mijn tas nog eens moet laten controleren. Ik heb daar geen probleem mee, hoor, hoewel het in dit geval knap onzinnig was. Ook niet erg efficiënt.

Het meisje verontschuldigde zich en bedankte me voor mijn geduld. Ach, zij kon er ook niets aan doen. En ik had meteen een leuk verhaal, om mijn vrouw te vertellen en hier op te schrijven.

  

 

De Strip is gemaakt door de Stripman zelf. Klik op het plaatje voor een grotere weergave. 

 

Klik hier voor deel 1 - deel 2 - deel 3 - deel 4 - deel 5 - deel 6 - deel 7 - deel 8 - deel 9 - deel 10 - deel 11 - deel 12 - deel 13 en deel 14 van het vorige verhaal. 

  

 

Kastelengekte speelt weer even op

Een oude interesse heeft niet veel nodig om weer opnieuw op te leven. Een flink deel van mijn jeugd was ik behoorlijk kastelengek. De Nederlandse, middeleeuwse kastelen wist ik allemaal te staan, een flink deel had ik bezocht, of op zijn minst van de buitenkant bekeken.

Op vakantie, meestal met de fiets, had ik een voorkeur voor een route langs versterkingen en burchten, met als hoogtepunt een fietstocht, van 3 weken, door het midden van Engeland en het noorden van Wales. Het is dus niet zo gek dat ik verheugd opveerde toen we, afgelopen week, een aflevering van de misdaadserie Death Valley aanzetten en die begon met beelden van een heel mooie kasteelruïne.

Na wat zoeken bleek het om Raglan Castle te gaan, in de serie heette het anders, maar het internet was behulpzaam. Een joekel van een kasteel is het, met een indrukwekkend poortgebouw, een enorme, vrijstaande hoofdtoren en nog een heel stel andere, vervallen, torens en bouwdelen. Het staat in het zuiden van Wales, dus niet op mijn route van lang geleden.

Je kunt tegenwoordig alles, over heel veel burchten en kastelen, vinden op het internet. In mijn jonge jaren was dat wel anders. Voor mijn tocht naar Engeland en Wales kopieerde ik halve boekwerken, uit de bibliotheek van de Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek, waar ik toen werkte. En die kopieën gingen mee in de fietstas. Het internet stond, eind jaren '80, nog in de kinderschoenen en mobiele telefoons waren er nog nauwelijks.

Je kunt het je misschien niet voorstellen, maar ik ging, in mijn dooie eentje, drie weken fietsen en belde in die tijd niet één keer naar huis. Okee, ik had geen relatie, woonde alleen, maar het kwam ook niet in me op om naar mijn ouders te bellen, om te laten weten dat het goed met me ging. Ik stuurde wel kaartjes, maar vanuit Engeland deden die er tamelijk lang over om aan te komen.

Tegenwoordig wil toch iedereen voortdurend weten waar iedereen is. Toen dus niet. Ik was volledig afgesneden van familie, vrienden en kennissen. Maar ik had best veel leuke ontmoetingen onderweg. De Britten waren, 40 jaar geleden in ieder geval, een vriendelijk en behulpzaam volk. Ik kon nergens lang stil staan of er kwam wel iemand vragen of ze me ergens mee konden helpen.

Als je alleen en voor wat langere tijd onderweg bent, wordt het ook makkelijker om met wildvreemde mensen een praatje te maken. Op campings onderweg raakte ik aan de praat met een jong echtpaar, bij het washok, ik ging met twee Duitse jongens de kroeg in en dronk een fles wijn leeg met twee Engelse meisjes.

Die laatste twee ontmoette ik in het mooie kasteel van Conway. Ook dat is een ruïne. Het was al in de middeleeuwen bijna onmogelijk om kastelen in tiptop staat van onderhoud te houden en dat werd in latere tijden niet veel beter. Conway castle is een groot kasteel, waar geen dak of vloer meer intact is, maar je kunt er wel naar boven klimmen, via traptorentjes, om rond te wandelen op de weermuren.

Ik heb hoogtevrees, maar in dat soort gevallen wist ik dat aardig te overwinnen. Ik stond dus, bovenop die ruïne, van het uitzicht te genieten toen ik aangesproken werd door twee meisjes. Ze waren samen op vakantie en maakten, op schilderachtige plekken, foto's van elkaar. Maar aangezien de een, of de ander, telkens de camera vast moest houden hadden ze geen foto's waar ze samen opstonden.

Natuurlijk maakte ik die foto en bleef nog wat babbelen. Ze heetten Denise en Kay, lees ik in het reisdagboekje dat ik indertijd maakte, ze waren 19 jaar oud en kwamen uit een plaatsje vlak bij Manchester. Het bleek dat ze op dezelfde camping stonden als ik en later kwamen we elkaar daar weer tegen.

Ze vroegen of ik mee wilde naar de plaatselijk discotheek. Het waren leuke meiden, maar ik moest de volgende dag verder, ik zat al in de laatste dagen van mijn vakantie. Een late avond, met wie weet wat voor onvoorziene gevolgen, leek me niet verstandig.

Dus dronken we een flesje goedkope bubbelwijn leeg en gaf ik ze de eieren die ik eerder gekocht had, maar niet kon koken of bakken, omdat ik geen brandstof voor mijn kooktoestelletje meer had. Ze zeiden dat ik de eerste aardige persoon was die ze op hun vakantie tegen waren gekomen en achteraf heb ik me meermaals afgevraagd waarom ik toch zo verdomd verstandig was.

Het zal zo zijn geweest dat ik op dat moment meer geïnteresseerd was in kastelen dan in meisjes. Helemaal normaal klinkt dat niet...

Hoe dan ook. Na het zien van Raglan Castle, in die TV-serie, vroeg ik me af of er ook e-boeken zouden zijn over kastelen. Die zijn er best veel. Uiteindelijk belandde ik bij 'Castles of Ireland: Some Fortress Histories and Legends', uit 1904, geschreven door Constance Louisa Adams. Gratis te downloaden bij Project Gutenberg en ook online te lezen bij Archive.org.

Ik ben nooit in Ierland geweest, maar wat zou leuker zijn ? Lezen over kastelen die ik nooit gezien heb en waarschijnlijk ook nooit meer zal bezoeken ? Of lezen over plekken die ik wel ken ? We zullen het zien. 

  

 

De Strip is gemaakt door de Geheimzinnige Hulpman. Klik op het plaatje voor een grotere weergave. Klik hier voor deel 1 - deel 2 - deel 3 - deel 4 - deel 5 - deel 6 - deel 7 - deel 8 - deel 9 - deel 10 - deel 11 - deel 12 en deel 13 van dit verhaal. 

 

Klik hier voor deel 1 - deel 2 - deel 3 - deel 4 en deel 5 van het vorige verhaal. 

 

 

Terug naar school ?

Ik droomde dat ik weer terug was op school. Niet als leerling, maar als leerkracht. Ik denk dat ik teken-onderwijs had moeten geven, want ik was druk in de weer met potloden en andere tekenspullen. Maar ik had me verslapen, iets dat me als leerling ook wel eens gebeurde. Mijn tactiek was toen, het eerste uur overslaan en bij het tweede uur, onopvallend, proberen aan te sluiten.

Dat werkte meestal prima, dus leek het me nu ook een goed plan. Voor het eerste uur was ik te laat, maar voor het tweede nog te vroeg. Dus ik glipte een klaslokaal binnen en ging daar in een hoekje zitten. Niemand vond dat vreemd. Ik probeerde wel de tijd in de gaten te houden, op mijn kleine mobieltje. Dat gaf echter een tijd in de late middag aan, terwijl ik wist dat het rond 9 uur in de ochtend moest zijn. Het lukte me niet om het op de goede tijd te zetten.

Op een zeker moment vroeg iemand of ik niet naar mijn klas moest. Ik was blij dat hij me waarschuwde. Ik verliet het klaslokaal en dwaalde door de gangen van het, enorme en onoverzichtelijke, schoolgebouw. Er liep verder geen mens. Ik kwam langs een grote gehoorzaal met rijen lege stoelen. Daar moest ik niet zijn, maar ik had nu wel een idee waar mijn klaslokaal zich bevond. Het leek me makkelijker om er te komen als ik buitenom ging.

Ik liep dus het gebouw uit. Buiten was het mooi, zonnig weer. Het landschap was tamelijk kaal, de vegetatie bruin en verdord. Na een eindje gewandeld te hebben zag ik de school nergens meer. Ik ben te ver doorgelopen, dacht ik. Ik sloeg een zijstraat in, hopend het gebouw snel weer te zien. In de verte zag ik een groepje arbeiders aan de weg werken. Misschien weten zij welke kant ik op moet, dacht ik nog, maar ik kreeg de kans niet om het te vragen. Ik werd wakker.

Andere droom, andere school

Ik stapte op mijn fiets om naar mijn werk te rijden. Er sprong een jongeman bij me achterop die zei: 'Jij kunt me vast wel even naar school brengen.'

We fietsten een eindje voor ik hem vroeg: 'Op welke school moet je eigenlijk zijn ?'

Dat wist hij niet precies. Hij vertelde dat hij een neef van me was, uit Canada, en sinds kort bij mijn ouders logeerde. Hij nam deel aan een uitwisselingsprogramma en was nog maar 1 dag naar die school geweest. (We hebben echt familie in Canada, maar ik denk niet dat er iemand in de leeftijd van mijn passagier bij is.)

Misschien moet hij op de technische school zijn, dacht ik, die is vlak bij het huis van mijn ouders. (Dat was 30 jaar geleden nog zo, de school is al jaren gesloten.) Dus keerde ik de fiets en reed hem ernaartoe.

'Is dit de goede school ?', vroeg ik, toen we voor het gebouw stopten. Hij wist het niet zeker, dus liep ik even met hem mee naar binnen. In de hal troffen we een paar leerkrachten, die mijn Canadese neef herkenden. We bleven even staan praten.

Mijn neef verontschuldigde zich, hij moest naar het toilet. Ik keek hem na en zag hem de dames-wc inlopen. Hij kwam bijna direct weer naar buiten, met een rood hoofd en haastte zich de naastgelegen mannenafdeling in. Na hem kwam een meisje de damestoiletten uit. Ze keek hem met een bedenkelijk blik na.

'Dat leren we hem nog wel af', grapte een van de leerkrachten. Daarna werd ik wakker.

  

 

De Strip is gemaakt door de Geheimzinnige Hulpman. Klik op het plaatje voor een grotere weergave. Klik hier voor deel 1 - deel 2 - deel 3 - deel 4 - deel 5 - deel 6 - deel 7 - deel 8 - deel 9 - deel 10 - deel 11 en deel 12 van dit verhaal. 

 

Klik hier voor deel 1 - deel 2 - deel 3 - deel 4 en deel 5 van het vorige verhaal. 

 

 

Bosbrand en ramptoerisme

Ja, afgelopen week was er een bosbrand in de Soesterduinen. Duinen ? Bij Soest ? Dat ligt toch niet aan zee ?

Dat klopt, de zee is hier een flink eind vandaan, maar duinen hebben we wel. Of eigenlijk zandverstuivingen. Dat komt door menselijk ingrijpen in het landschap. Ooit, in prehistorische tijden, zal er hier een gevarieerd bos zijn geweest, met hier en daar een open plek. Maar dat oerbos is al zo lang geleden gekapt dat niemand zich meer kan herinneren dat het er ooit was.

Daarna ontstond er een heide-landschap, waarop schapenboeren hun kuddes lieten grazen. Die schapen werden, na gedane arbeid, in de stal gezet. Potstallen worden die genoemd. De schapenhouders legden er heideplaggen op de vloer waarop de schapen poepten en piesten. De plaggen werden er, na verloop van tijd weer uitgeschept en als mest op het land verspreid.

Dat ging een hele tijd goed. Totdat de heide zover afgeplagd was dat de onderliggende zandlaag bereikt werd. Omdat de ondergrond niet de tijd kreeg om zich te herstellen, maar de boeren gewoon verder gingen met plaggen, ontstonden open zandvlaktes en zandverstuivingen.

Op sommige plaatsen in ons land werden die zo groot dat dorpen door het oprukkende zand bedreigd werden. Daarom werd weer geprobeerd om het zand vast te leggen, door de aanplant van dennenbossen. Plaatsen waar het zand nog echt stuift zijn zeldzaam geworden. Zo zelfs dat er nu wordt geprobeerd om ze te beschermen. Eigenlijk nogal vreemd omdat het, in feite, een door de mens verwoest landschap is. Al komen er wel bijzondere soorten voor.

De dennenbossen op die schrale zandgrond zijn erg vatbaar voor brand. Dat zien we niet alleen bij onze 'duinen', maar ook op andere plaatsen in ons land, bijvoorbeeld in Noord-Limburg, waar laatst ook een grote brand was. Zo zie je dat niet alleen het huidige gedrag van de mens een probleem is, maar ook wat er in vroegere eeuwen al verkeerd is gegaan.

Het zou dan ook passend zijn als we ons met enige schaamte zouden gedragen en stilletjes zouden proberen onze oude fouten te herstellen. Dat heeft niet iedereen begrepen, helaas. Bij onze bosbrand kwamen zoveel dorpelingen kijken dat de brandweer er niet meer door kon. De politie moest ingezet worden om de ramptoeristen, niet alleen losbollige jongeren, maar hele gezinnen, met zuigelingen en kleuters in kinderwagens, weg te sturen.

'Mien, het bos staat in de fik !'

'Oh, leuk ! Zullen we gaan kijken ?

'Ja en dan nemen we de kinderen mee...'

Wat kunnen mensen toch idioot doen.

Maar goed. De brand is geblust, de schade valt nog mee, het bos zal zich wel herstellen. Ondertussen was het wel weer een heel hete week. Sommige bomen, aan de rand van het park beginnen bruin te worden, alsof het al herfst is. De opwarming van het klimaat komt er niet meer aan. Hij is er al en voor sommige mensen is dat een bezienswaardigheid.

Maar laat ik niet al te somber worden. Op ons balkon is, ondanks temperaturen van boven de 40 graden, een klaproos in bloei gekomen. Er is ook altijd weer hoop.

 

 

De Strip is gemaakt door de Geheimzinnige Hulpman. Klik op het plaatje voor een grotere weergave. Klik hier voor deel 1 - deel 2 - deel 3 - deel 4 - deel 5 - deel 6 - deel 7 - deel 8 - deel 9 - deel 10 en deel 11 van dit verhaal. 

 

Klik hier voor deel 1 - deel 2 - deel 3 - deel 4 en deel 5 van het vorige verhaal. 

 

 

De gebroken neuzen van Egyptische beelden

Al lezend in dat interessante boek – 'History of Egypt, Chaldea, Syria, Babylonia, and Assyria in the Light of Recent Discovery', van de Britse archeologen Leonard King en Henry Hall – waar ik vorige week over schreef, vind ik het leuk om af en toe wat aanvullende informatie te zoeken op het internet.

Als er een belangrijke vindplaats, een tempelruïne, een pyramide, of een gevonden beeld, genoemd wordt is het prettig om ook te kunnen zien hoe dat eruitziet. Toen ik dus op zoek ging naar farao Senusret III, de 5e koning uit de 12e dynastie, die overleed in 1839 voor Christus, vond ik op Wikipedia een hele reeks foto's van beelden.

Senusret, die onder andere een zonnetempel liet bouwen in Abydos, had een regeerperiode van bijna 40 jaar. Hij was dus vaak als standbeeld vereeuwigd. Maar van alle beelden die van hem teruggevonden zijn is er maar één met een ongeschonden neus. Bij alle andere is de neus afgebroken.

Je zou kunnen denken dat dat toeval is. De neus, als uitstekend lichaamsdeel, kan makkelijk beschadigd raken, zeker bij een beeld dat al een paar duizend jaar oud is. Maar andere delen, zoals oren, vingers, tenen en knieën, zijn meestal nog wel intact. En die gebroken neuzen zie je vaker bij Egyptische beelden.

Het bekendste voorbeeld is waarschijnlijk de grote Sphinx van Giza. Striplezers zouden kunnen denken dat Asterix en Obelix daar verantwoordelijk voor zijn (zie deze strippagina). Er is ook een legende dat de troepen van Napoleon de neus van het beeld afgeschoten zouden hebben, met een kanon. Maar in werkelijkheid weten we niet hoe het beeld beschadigd raakte. Wat wel duidelijk lijkt is dat het met opzet gebeurde.

Ik ging op zoek naar het waarom van die kapotte neuzen en vond, bij de Vlaamse omroep VRT, een artikel over een tentoonstelling, in het Pulitzer Museum in het Amerikaanse St. Louis, uit 2019, 'Striking Power: Iconoclasm in Ancient Egypt', waarbij een reeks beschadigde beelden werd getoond. Op het blog 'Travellers 2 Egypt' vond ik een uitgebreide uitleg over de expositie.

De samensteller, curator Edward Bleiberg, vertelt dat veel mensen hem vroegen waarom al die neuzen toch gebroken waren. Hij legt uit dat, voor de oude Egyptenaren, beelden van goden en koningen bezield waren met sterke krachten. Als je zo'n beeld onschadelijk wilde maken dan was het verwijderen van de neus heel effectief, want dan kon het beeld niet meer ademen en zou de geest die erin huisde dus stikken.

Hij zegt dat er aanwijzingen zijn dat, speciaal opgeleide, handwerkslieden eropuit gestuurd werden, om bepaalde beelden van hun neuzen te ontdoen. Dat gebeurde in opdracht van de heersende Farao, die op die manier de nagedachtenis van eerdere heersers wilde uitwissen. Daarbij werden niet alleen standbeelden, maar ook reliëfs onder handen genomen. De nalatenschappen van de koninginnen Hatsjepsoet en Nefertiti zijn op die manier zelfs bijna volledig vernietigd.

Dat klinkt allemaal nogal vreemd en barbaars, vooral omdat wij die beelden en reliëfs als prachtige kunstwerken zien, waar je zuinig op zou moeten zijn. Maar ook in recentere tijden vind je voorbeelden van dit gedrag. In ons eigen land is er, in de 16e eeuw, een beeldenstorm geweest waarbij katholieke beelden en kunstwerken werden vernield. 

En nog korter geleden, in 2001, werden de beroemde boeddhabeelden van Bamyan, in Afghanistan, door de Taliban verwoest. Ook werden en worden er nog regelmatig standbeelden van verdreven tirannen, of voormalige slavenhandelaren, van hun sokkels getrokken.

In de Britse stad Bristol werd, in 2020, het 19e eeuwse standbeeld van Edward Colston in de haven gegooid. Het beeld was, al sinds de jaren '90, omstreden want Colston was een vooraanstaand slavenhandelaar. Het beeld werd wel weer uit het water gevist en, besmeurd en al, tentoongesteld. De demonstranten die het beeld te grazen namen werden door een jury vrijgesproken.

In ons eigen land, in de stad Hoorn, is er al jaren een verhitte discussie over een standbeeld van Jan Pieterszoon Coen, die onder meer gouverneur generaal was van de VOC. Door zijn bloederige optreden kreeg hij de bijnaam 'de slachter van Banda'. Sinds 2012 is er op de sokkel van zijn standbeeld een tekst geplaatst die de kwalijke kanten van zijn optreden weergeeft. In 2023 en '24 werd er opnieuw geprotesteerd tegen het standbeeld. Voorlopig staat het er nog.

Nog steeds een heel gedoe om beelden dus. In het oude Egypte hadden Colston en Coen gewoon hun neus verloren. Zo gek is het verminken van standbeelden dus niet, ze worden nog steeds gezien als krachtige symbolen. Maar jammer is het soms wel, want de paar antieke Egyptische beelden met neus zien er toch veel beter uit.

  

 

De Strip is gemaakt door de Geheimzinnige Hulpman. Klik op het plaatje voor een grotere weergave. Klik hier voor deel 1 - deel 2 - deel 3 - deel 4 - deel 5 - deel 6 - deel 7 - deel 8 - deel 9 en deel 10 van dit verhaal. 

 

Klik hier voor deel 1 - deel 2 - deel 3 - deel 4 en deel 5 van het vorige verhaal.