Ja, afgelopen week was er een bosbrand in de Soesterduinen. Duinen ? Bij Soest ? Dat ligt toch niet aan zee ?
Dat klopt, de zee is hier een flink eind vandaan, maar duinen hebben we wel. Of eigenlijk zandverstuivingen. Dat komt door menselijk ingrijpen in het landschap. Ooit, in prehistorische tijden, zal er hier een gevarieerd bos zijn geweest, met hier en daar een open plek. Maar dat oerbos is al zo lang geleden gekapt dat niemand zich meer kan herinneren dat het er ooit was.
Daarna ontstond er een heide-landschap, waarop schapenboeren hun kuddes lieten grazen. Die schapen werden, na gedane arbeid, in de stal gezet. Potstallen worden die genoemd. De schapenhouders legden er heideplaggen op de vloer waarop de schapen poepten en piesten. De plaggen werden er, na verloop van tijd weer uitgeschept en als mest op het land verspreid.
Dat ging een hele tijd goed. Totdat de heide zover afgeplagd was dat de onderliggende zandlaag bereikt werd. Omdat de ondergrond niet de tijd kreeg om zich te herstellen, maar de boeren gewoon verder gingen met plaggen, ontstonden open zandvlaktes en zandverstuivingen.
Op sommige plaatsen in ons land werden die zo groot dat dorpen door het oprukkende zand bedreigd werden. Daarom werd weer geprobeerd om het zand vast te leggen, door de aanplant van dennenbossen. Plaatsen waar het zand nog echt stuift zijn zeldzaam geworden. Zo zelfs dat er nu wordt geprobeerd om ze te beschermen. Eigenlijk nogal vreemd omdat het, in feite, een door de mens verwoest landschap is. Al komen er wel bijzondere soorten voor.
De dennenbossen op die schrale zandgrond zijn erg vatbaar voor brand. Dat zien we niet alleen bij onze 'duinen', maar ook op andere plaatsen in ons land, bijvoorbeeld in Noord-Limburg, waar laatst ook een grote brand was. Zo zie je dat niet alleen het huidige gedrag van de mens een probleem is, maar ook wat er in vroegere eeuwen al verkeerd is gegaan.
Het zou dan ook passend zijn als we ons met enige schaamte zouden gedragen en stilletjes zouden proberen onze oude fouten te herstellen. Dat heeft niet iedereen begrepen, helaas. Bij onze bosbrand kwamen zoveel dorpelingen kijken dat de brandweer er niet meer door kon. De politie moest ingezet worden om de ramptoeristen, niet alleen losbollige jongeren, maar hele gezinnen, met zuigelingen en kleuters in kinderwagens, weg te sturen.
'Mien, het bos staat in de fik !'
'Oh, leuk ! Zullen we gaan kijken ?
'Ja en dan nemen we de kinderen mee...'
Wat kunnen mensen toch idioot doen.
Maar goed. De brand is geblust, de schade valt nog mee, het bos zal zich wel herstellen. Ondertussen was het wel weer een heel hete week. Sommige bomen, aan de rand van het park beginnen bruin te worden, alsof het al herfst is. De opwarming van het klimaat komt er niet meer aan. Hij is er al en voor sommige mensen is dat een bezienswaardigheid.
Maar laat ik niet al te somber worden. Op ons balkon is, ondanks temperaturen van boven de 40 graden, een klaproos in bloei gekomen. Er is ook altijd weer hoop.
