Niet over terrorisme maar over de boeken van Peter Guralnick

Op de middag voor de aanslagen in Parijs kreeg ik het nieuwste boek van Peter Guralnick thuisbezorgd. Het één heeft niets met het ander te maken, natuurlijk. Guralnick schrijft mooie, doorwrochte boeken over de geschiedenis van de Amerikaanse populaire muziek en die aanslagen, tjsa...

Die aanslagen zijn er op gericht om zoveel mogelijk opschudding, angst en paniek te zaaien. Dat één ervan een optreden van een Amerikaanse rockband betrof lijkt me toeval. Het beste antwoord op terrorisme is laten zien dat het je niet raakt. Dus gewoon doorgaan met het normale leven.

Ik ga dus niets verder zeggen over die terroristische acties, maar wel iets vertellen over de boeken van Peter Guralnick. Ik heb er inmiddels vijf, waarvan ik er nog twee moet lezen.

De eerste drie gaan over de blues, de county & western en de soulmuziek. Guralnick begon er aan, eind jaren '60, uit liefde en bewondering voor de muziek en de muzikanten. Het eerste boek verscheen in 1971 en bevatte portretten en interviews van en met grootheden als Muddy Waters, Skip james en Jerry Lee Lewis.

Gaandeweg verbrede hij zijn blik en in het derde deel, 'Sweet Soul Music', dat in 1986 verscheen, nam hij ook de muziekindustrie onder de loupe. Het zijn prachtige boeken, waarvoor hij terecht geprezen werd.

Guralnick is geen veelschrijver, maar heeft intussen een respectabel oeuvre opgebouwd. Hij publiceerde bijvoorbeeld een tweedelige biografie van Elvis Presley, bij elkaar 1300 pagina's, die algemeen als definitief wordt beschouwd. Die heb ik niet gelezen, maar ik heb wel zijn boekje over blueslegende Robert Johnson gekocht. Over Johnson is maar zeer weinig bekend, dus telt het slechts 85 pagina's.

Zijn nieuwste boek, over rock & roll-pionier Sam Philips is heel wat omvangrijker. Ik had een pocket van misschien 300 pagina's verwacht, maar het bleek een gebonden boek van ruim twee keer die dikte. De ondertitel is ook niet gering: 'How one man discovered Howlin' Wolf, Ike Turner, Jerry Lee Lewis, Johnny Cash and Elvis Presley, and how his tiny label, Sun Records of Memphis, revolutionized the world'.

'The man who invented Rock & Roll', dus. Het lijkt een samenvatting van Guralnicks eerdere boeken, in de loopbaan van één persoon. Volgens Wikipedia wordt de schrijfstijl van Guralnick gekenmerkt door een heldere verteltrant, eerder onderkoeld dan sensationeel en toont hij in zijn beste passages een combinatie van empathie en objectieve afstand.

Hij is een fan en een muziekliefhebber maar laat zich daardoor in zijn boeken niet teveel meeslepen. En hij was één van de eersten die roots- en rockmuzikanten, blues, country en soulmuziek zag als serieuze onderwerpen om over te bestuderen en te beschrijven.

Zelf zegt hij dat hij nooit in opdracht heeft geschreven, al zijn research en interviews zelf doet en zich graag helemaal onderdompelt in de muziek. Hij zegt vooral respect te willen betuigen aan zijn onderwerp en iets blijvends na te willen laten dat vertelt over de mens achter de muziek.

Zie Wikipedia over Peter Guralnick 

Het is tekenend voor de waardering die hij geniet dat Allmusic.com, een website met info over muzikanten, ook een artikel heeft over Peter Guralnick, terwijl die zelf nooit een noot op de plaat heeft gezet. 

De Strip: De strip van deze week is gemaakt door de Geheimzinnige Hulpman. Klik hier voor deel 1 - deel 2 - deel 3 - deel 4 - deel 5 - deel 6 - deel 7 - deel 8 - deel 9 en deel 10 van dit verhaal.

Klik hier voor deel 1 - deel 2 - deel 3 en deel 4 van het vorige verhaal.

Klik op de strip voor een grotere weergave. 

Kijk voor voorafgaande episodes van de Stripmannen-saga naar het Strip Jaaroverzicht van 2015 en het Strip Jaaroverzicht van 2014 , of nog verder terug naar het Strip Jaaroverzicht van 2011  -  het Strip-overzicht van 2012 en het Strip-jaaroverzicht van 2013 

Bezoek ook onze internationale, Engelstalige, website: The Amazing Comics Men

Het Alan Lomax Archief online beschikbaar

De liefhebbers van traditionele volksmuziek kunnen hun hart ophalen, maar ook iedereen die van blues, jazz en country & western, gospel en soul houdt, eigenlijk elke muziekliefhebber die geïnteresseerd is in de geschiedenis van de populaire muziek, zal blij zijn nu steeds meer van het immense Alan Lomax Archief online beschikbaar komt.

Eerder schreef ik al eens over de liedjesjager Alan Lomax en zijn vader John. Met primitieve opname-apparatuur trokken ze, vanaf de jaren '30 van de vorige eeuw, door landelijk Amerika.

Ze bezochten gevangenissen en werkkampen en maakten opnamen in huiskamers, hotels en kerken. Veroordeelde gevangenen, landarbeiders, huisvrouwen, vissers en rondtrekkende muzikanten, alles wat maar zingen en spelen kon haalden ze voor de microfoon.

Ze deden dit in opdracht van the Library of Congress, een overheidsinstelling vergelijkbaar met onze Koninklijke Bibliotheek. Vader John was aanvankelijk voornamelijk geïnteresseerd in cowboy-liedjes, maar ontdekte gaandeweg de, enorm rijke, zwarte muzikale traditie.

Want in tegenstelling tot het beeld dat wij hebben, uit films en tv-series, waren er in het wilde westen stadjes met een volledig zwarte bevolking. Zwarte sheriff, zwarte kroegbaas en zwarte cowboys. Maar ook in de gevangenissen was een flink deel van de bevolking zwart. En overal werd gezongen en muziek gemaakt.

De beide Lomaxen maakten ook opnamen op de Caraïbische eilanden. Na de dood van John in 1948 vertrok Alan naar Europa. Omdat het werken in het na-oorlogse periode steeds moeilijker werd, een blanke die omging met negers werd al snel verdacht van communistische sympathieën.

In Groot-Brittannië, Ierland, Spanje en Italië haalde hij zangers en muzikanten voor de microfoon en legde zo de fundamenten voor de volksmuziek-rage van de jaren '60. In 1959 was Lomax weer terug in de VS. Hij bezocht een aantal muzikanten opnieuw, maar nu met veel betere opname apparatuur. Vanaf de jaren '70 maakte hij ook filmopnamen.

Naast al dit veldwerk organiseerde hij concerten, schreef boeken en maakte hij radio- en tvprogramma's, voor Amerikaanse zenders en voor de BBC. Al deze duizenden meters geluidsbanden, film en stapels wasplaten, vol sfeervolle en unieke opnamen, kwamen terecht in het Alan Lomax Archief.

Vanaf het begin zijn daarvan delen op LP en later CD uitgebracht. Tot zijn dood in 2002 was Lomax bezig zijn archief in een allesomvattend systeem onder te brengen. Hij noemde dat de Cantometrics waarvan voorbeelden opgenomen zouden worden in een Global Jukebox. De bedoeling was dat de muziek zo voor het grote publiek en vooral voor onderwijsdoeleinden, beschikbaar zou komen.

Inmiddels is zijn droom stukje bij beetje realiteit aan het worden dankzij het internet. Steeds meer van het enorme archief, komt beschikbaar op de website van de Association for Cultural Equity.

Wilders aanhangers zullen bij deze naam misschien de wenkbrauwen fronsen en ik kan ze geruststellen, ze hebben gelijk: Lomax kan beschouwd worden als een van de eerste voorvechters van het multiculturalisme. Ook voor aanhangers van deze linkse hobby zijn de laatste digitale ontwikkelingen dus prachtig nieuws.

In het online archief kun je naar hartenlust grasduinen. Je kunt er naar muziek en beeldmateriaal zoeken, op genre, artiest, land van herkomst, instrument of songtitel. Van Blues naar Bluegrass en Gospel, van Flamenco naar Calypso, Ierse Jigs of folksongs uit Schotland, net waar je zin in hebt. Ook Alan Lomax zelf is zingend en gitaar spelend te horen.

Een aantal van de langere films die Lomax maakte is te zien op de website folkstreams.net waaronder The land where the blues began.

Op het YouTube-kanaal van het Lomax Archief is ondertussen een karrenvracht aan korte filmpjes te zien. Ik hoop dat ik ooit nog eens de tijd krijg om het allemaal te bekijken en beluisteren.

Zie ook:

Mijn eerdere blog over de liedjesjagers 

Wikipedia over Alan Lomax 

De Engelse Wikipedia over John en Alan Lomax 

De Strip: Deze aflevering van het Stripmannen-vervolgverhaal is weer gemaakt door de Stripman zelf. 


Ga naar het Strip-overzicht van dit jaar voor de vorige hoofdstukken van het Stripmannen-vervolgverhaal. 

Klik op de strip voor een grotere weergave. 

Bezoek onze nieuwe internationale, Engelstalige, website: The Amazing Comics Men

Ga voor eerdere hoofdstukken naar het Strip Jaaroverzicht van 2011 

Jan de Stripman was ooit Jan de Banjoman

Lang geleden, halverwege de jaren '80 van de vorige eeuw, was ik lid van een muzikaal gezelschap. Een groepje mensen dat elkaar kende van de plaatselijke culturele vereniging en dat bij elkaar gekomen was om zelf liedjes te schrijven en uit te voeren. Het heette daarom de Werkgroep Eigen Werk.

Ik had net een nieuwe gitaar gekocht, maar er bleken in de groep al twee, later zelfs drie, gitaristen te spelen. Bij de muziekwinkel zag ik een mooie tweedehands banjo te koop, dat leek me een aardig alternatief. Al snel had ik de eerste beginselen onder de knie en na enige tijd werd me van verschillende kanten een nieuwe bijnaam toegeroepen: Jan de Banjoman.

Na een paar jaar waren alle gitaristen uit het bandje verdwenen en schakelde ik weer over op mijn oorspronkelijke instrument. De banjo heeft nog een tijd op een standaard in de woonkamer gestaan. Af en toe speelde ik er nog wel eens op, als bezoekers er om vroegen. Maar hij verdween uiteindelijk naar de kelder.

Het is een interessant instrument, de banjo. Hij oogt simpel. Met een paar handelingen kun je hem in drie onderdelen uit elkaar schroeven. De hals, de houten klankkast en de ketel, in feite een trommel, bespannen met een vel. Dat vel was bij ouderwetse banjo's een dierenhuid, bij die van mij was het van kunststof.

Toen ik er aan begon dacht ik, ach, er zitten maar 5 snaren op, waarvan je er eigenlijk maar 4 met de linkerhand bespeelt. Hoe moeilijk kan dat zijn ? En inderdaad, als je gitaar kunt spelen, dan lukt het vrij snel om ook op de banjo de juiste akkoorden te raken. Maar echt goed spelen is niet zo makkelijk.

Om te beginnen is het een hels karwei om een banjo goed gestemd te krijgen. Bij elk snaarinstrument is de toon van een snaar afhankelijk van de spanning van die snaar. En bij de meeste instrumenten zit die snaar aan twee vaste punten bevestigd, het stemmechaniek op de kop van de hals en het staartstuk, onderaan de klankkast. Hij wordt ondersteunt door een vaste brug, die op de klankkast rust.

Bij een banjo rust die brug op het trommelvel. Dat betekent dat wanneer je de spanning van één snaar verandert, de druk op dat vel anders wordt en daarmee alle snaren beïnvloed worden. Met andere woorden, als je een paar snaren gestemd hebt, merk je dat de eerste alweer ontstemt is doordat je de volgende hebt aangedraaid.

Tweede probleem is dat de banjo een erg luid instrument is. Ik heb de politie wel eens aan de deur gehad, omdat ik in mijn jeugdige overmoed wat al te laat nog aan het spelen was. Toegegeven er was ook wat drank in het spel.

Die harde klank kan handig zijn als je boven andere instrumenten uit wilt komen. Maar het is lastig als het juist wat zachter moet. En dus ook als je thuis wilt oefenen.

Derde nadeel is dat het een erg zwaar instrument is. En dan bedoel ik letterlijk in kilo's. De trommel heeft een metalen wand, de klankkast is van dik hout en de hals is met een stalen pen versterkt. Alles bij elkaar hangt er een heel gewicht om je nek.

Ik had al vrij snel door dat ik geen echte virtuoos zou worden. Om bij te zingen is de gitaar prettiger, leuker ook voor de buren en makkelijker te versterken als je eens in een drukke kroeg speelt. Dus vandaar dat mijn verhouding tot de banjo van korte duur was.

Afgelopen week las ik het bericht dat de Amerikaanse banjo-virtuoos Earl Scruggs overleden is. Een legende in de country & western, die al in de jaren '50 grote successen had met zijn vingervlugge spel. Zoek daar maar eens naar op YouTube dan hoor je hoe goed een banjo kan klinken.

Wie het zelf eens wil proberen: Mijn banjo is te koop tegen elk aannemelijk bod !

Zie op Wikipedia: Banjo  – Earl Scruggs 

Ps: Banjo Man was ook een hit van BZN in 1994, maar daar had ik niets mee te maken...

De Strip: Deze episode van het Stripmannen-vervolgverhaal is weer gemaakt door de Geheimzinnige Hulpman. Klik hier voor deel 1 van dit verhaal

Ga naar het Strip-overzicht van dit jaar voor de vorige hoofdstukken van het Stripmannen-vervolgverhaal. 

Klik op de strip voor een grotere weergave. 

Bezoek onze nieuwe internationale, Engelstalige, website: The Amazing Comics Men

Ga voor eerdere hoofdstukken naar het Strip Jaaroverzicht van 2011