En ondertussen op het balkon...

Zijn de rosse metselbijen verdwenen, met achterlating van meer dan 20 dichtgemetselde kamertjes in de bijenhotels. Sommige kamers zijn weer opengegaan, maar dat is geen reden tot zorg. De bijen laten de laatste cellen leeg, om eventuele rovers, zoals spechten, op een dwaalspoor te brengen.

De rosse metselbijen zijn vooral actief als de eikenbomen bloeien. Ze verzamelen het stuifmeel van de eikenbloesem, in de borstelige haren op hun buik – de zogenaamde buikschuier. Dat stuifmeel is het voedsel voor de bijenlarven. Nectar halen ze uit ander bloemen, zoals klaver en witte dovenetel.

Half juni loopt de vliegperiode van de rosse metselbij op zijn einde. Maar dan beginnen de kleinere tronkenbijen net wakker te worden. De rosse is ongeveer een cm lang en een stevig behaard beestje. Tronkenbijen zijn kleiner, slanker, donkerder van kleur en bijna onbehaard. Maar ze hebben ook een gele buikschuier.

De rosse metselbijen verschenen dit jaar bij verrassing. In vorige jaren zag ik er soms eens eentje, maar nu een heel stel. De tronkenbijen zijn al jaren vaste bezoekers op het balkon. Ze zaten nog in het bijenhotel van vorig jaar.

Verwachtingsvol ging ik elke dag kijken, vanaf begin juni, of er al een kamertje open was. De mannetjes worden het eerst wakker, maar ze wachten met naar buiten komen tot het weer lekker droog en warm is. Dit jaar was het aanvankelijk koel en regenachtig. Je kunt ze dan al wel zien zitten, in de uitgang van hun opengeknaagde kamertjes, wachtend op beter weer.

Is het eenmaal lekker warm en zonnig, dan komen ze naar buiten. Sommige blijven wat rondhangen, wachtend op de vrouwtjes. Anderen vliegen naar bloemen in de buurt, om daar hun slag te slaan als de vrouwtjesbijen verschijnen. De paring is een wilde worsteling, die in een wip voorbij is.

Als de vrouwtjes bevrucht zijn gaan ze op zoek naar bloemen van het samengestelde type, composieten, zoals madeliefjes, paardenbloemen, margrieten, meisjesogen (coreopsis), goudsbloemen en havikskruid. Uit die groep heb ik er een aantal op het balkon.

Da's leuk want zo kan ik 'mijn eigen bijtjes' aan het werk zien. Op een bloem bewegen ze zich in cirkels, de nectar opzuigend terwijl ze met hun achterlijf op de bloem kloppen. Zo verzamelen ze het stuifmeel in hun buikschuiers.

Terug bij het bijenhotel maken ze eerst de kamers van vorig jaar leeg. Je kunt ze het stuifmeel van vorig jaar naar buiten zien schuiven. Daarna maken ze nieuwe celletjes. Daar zie je weinig van, behalve dat ze naar binnen kruipen, eerst met de kop naar voren. Daarna komen ze naar buiten en draaien zich om. Achterwaarts gaan ze weer het kamertje in om stuifmeel af te zetten en een eitje te leggen. Elk celletje wordt dichtgemetseld met hars dat ze halen van bomen in de buurt. De tronkenbijtjes vliegen tot in september. Daarna is het weer wachten op de volgende zomer en de volgende generatie.

Tussendoor fotografeerde ik een ander klein bijtje. Dat had geen buikschuier, maar borstelige achterpoten, die geel zagen van het stuifmeel. Ik kon niet zo snel vinden welke soort het was, maar dat is geen wonder. Volgens de kenners op internet is het een groefbijensoort. Daarvan zijn er honderden verschillende in ons land. Wereldwijd zelfs meer dan 1400 soorten...!

Klik hier voor foto's van 'mijn' tronkenbijen 

En van de rosse metselbij 

En het groefbijtje... 

De Strip: De strip - die los staat van het geschreven bericht - is gemaakt door de Geheimzinnige Hulpman. Klik hier voor deel 1 van dit verhaal. 

Klik hier voor deel 1 - deel 2 - deel 3 en deel 4 van het vorige verhaal. 

Klik op de tekening voor een grotere weergave. 

Bezoek ook onze internationale, Engelstalige, website: The Amazing Comics Men

Geen jonge koolmezen, wel jonge spechten

Ik heb nog niet in het nestkastje gekeken, het deurtje zit klem en om het open te krijgen zou ik het kastje van de muur moeten schroeven, maar het lijkt er veel op dat het koolmezenbroedsel mislukt is. Daar staat tegenover dat er sinds een paar dagen weer jonge spechten rond de flat vliegen.

Kijkers van Beleefde Lente weten dat er veel mis kan gaan met een broedpoging. Het is niet eenvoudig, een paar eieren leggen, even broeden, voeren en klaar. Je nest of kastje kan door een ander ingepikt worden, eieren kunnen geroofd worden, of uit de nestkom rollen. Kuikens kunnen door gebrek aan voedsel of door ziekte sterven, of door rovers, of zelfs hun eigen broertjes en zusjes, opgegeten worden.

Kortom er gaat veel mis. Wat het precies geweest is bij mijn koolmezen blijft raden. Er vliegt in ieder geval al een paar dagen geen mees meer in of uit het nestkastje. Als er al kuikens uitgekomen waren vermoed ik dat het extreem warme weer ze teveel is geworden. Het was een tamelijk late broedpoging en in deze tijd van het jaar schijnt de zon, aan het eind van de middag, een poosje op het kastje. Het kan zijn dat de temperatuur te hoog is opgelopen.

Jammer, maar niets aan te doen. Aan de andere kant van het huis profiteren de bijtjes, in het bijenhotel, wel ten volle van de warmte. De tronkenbijtjes, kleine zwarte insectjes met een knalgele 'buikschuier', dat is een behaard onderlijf waar ze stuifmeel mee verzamelen, zijn met een flink aantal uitgekomen.

Hoeveel het er precies zijn is moeilijk te zeggen. Er zijn er minstens 15 uit de bamboestengels en de gaatjes in het houtblok gekropen. Maar elk gangetje kan meerdere bijen bevatten. En als er meer dan een stuk of 5 door elkaar vliegen raak je snel de tel kwijt.

Ze zijn blij met mijn balkonmadeliefjes en dat is maar goed ook want het koeienogenplantje, dat ik speciaal voor ze gekocht heb, staat te kwijnen en de margriet, die wel prima groeit, is al een week bezig met het openen van z'n eerste bloem.

Ondertussen hebben de grote bonte spechten weer jongen. Ik zag de volwassen vogels niet vaak op het balkon, in de afgelopen weken, maar ze hebben niet stil gezeten. Nu vliegen zowel het mannetje als het vrouwtje rond met een jonge specht achter zich aan.

Mijn broer zag eens een mannetjesspecht in het bos met 2 net uitgevlogen jongen. 'Hij was ze aan het leren om specht te zijn,' constateerde hij. En daar lijkt het sterk op. Ze kunnen al best vliegen die spechtjes, maar vallen van de balkonrand, of verdwalen in de tuin van de benedenbuurvrouw.

Daar zat er vrijdag eentje een hele tijd te roepen, onder een struik. Die had nog niet begrepen dat spechten in bomen thuishoren. Uiteindelijk werd hij de goede kant weer op gejaagd door een ekster. Er gaan regelmatig dingen fout in de natuur, maar er gaat ook best wel eens iets goed.  

De Strip: De strip van deze week is gemaakt door de Geheimzinnige Hulpman. Klik hier voor deel 1 - deel 2 en deel 3 van dit verhaal.

Klik hier voor deel 1 - deel 2 - deel 3 en deel 4 van het vorige verhaal.

Klik op de tekening voor een grotere weergave. 

Bezoek ook onze internationale, Engelstalige, website: The Amazing Comics Men

Een gele buikschuier

Vorige week schreef ik over de alarmerende achteruitgang van onze insectenpopulatie. Sindsdien heb hoopvolle dingen gezien en kreeg ik een vraag van een lezer. Geert vroeg me of ik wist waardoor de insecten het zo moeilijk hadden.

Heel in het algemeen komt het door ons, mensen. We zijn met steeds meer en leggen een steeds groter beslag op de ruimte. Waar huizen, wegen, vliegvelden, en industrieterreinen zijn is weinig plaats voor natuur.

Ook wordt de ruimte tussen onze bewoning steeds meer ingevuld en opgeruimd en het land voor agrarisch gebruik steeds intensiever benut, zodat er bijna geen randjes en ruige veldjes meer zijn waar insecten zich thuis voelen. Openbaar groen wordt vooral efficiënt beheerd. Veel struiken worden geruimd en vervangen door makkelijk te onderhouden grasvelden.

Op het grasveldje naast ons huis bloeiden, in het vroege voorjaar, madeliefjes, boterbloemen, paardenbloemen, klaver en vergeetmenietjes. Daarna kwam het groenbeheer maaien. Dat deden ze vervolgens elke week, waardoor het veldje er – mede door de droogte – uit kwam te zien als een dorre, kale vlakte waar niets meer groeide of bloeide.

Daarnaast heb je het gebruik van landbouwgif en de uitstoot van stikstof, door de intensieve veeteelt. Dat laatste leidt ertoe dat de bodem verzuurt en dieren en planten minder kalk op kunnen nemen. Vogels hebben daar last van, die leggen eieren met broze schalen, of krijgen kuikens met zwakke botten. Maar ook insecten hebben kalk nodig, om hun uitwendig skelet op te kunnen bouwen.

We zijn, kortom, niet verstandig bezig en daar ga je nu de gevolgen van zien.

Daar staat tegenover dat best veel mensen hun best doen om hun tuin of balkon insectvriendelijk in te richten. Zelf heb ik een bijenhotel op mijn balkon en probeer bloemen te kweken waar die bijtjes wat aan hebben. Dat lukt heel aardig. Het gaat zelfs zo goed dat ik onder mijn insectenhuisje afgelopen week een dependance heb opgehangen.

Sinds kort weet ik ook welk soort metselbijen er op ons balkon actief is. Aanvankelijk dacht ik dat de wel de meest voorkomende zou zijn, de rosse metselbij. Maar die van mij leken niet erg op de plaatjes die ik vond van dat roodharige beestje. De mijne waren vrijwel kaal, al hadden ze wel net zo'n mooi geel buikje.

Pas toen ik op het idee kwam om te zoeken op 'gele buikschuier' – zo heet dat borstelige onderlijf waarmee de bijtjes stuifmeel verzamelen – kwam ik plaatjes tegen van een ander klein metselend bijtje: de tronkenbij. En dat is precies de mijne, tot en met het op en neer wippen als ze mijn goudsbloemen bezoeken. Ik heb dus tronkenbijen en dat is heel mooi !

Zie ook: Stikstof nekt vogels op deVeluwe 

De Strip: De strip van deze week is gemaakt door de Geheimzinnige Hulpman. Klik hier voor deel 1 - deel 2 - deel 3 - deel 4 - deel 5 - deel 6 - deel 7 en deel 8 van dit verhaal. 

Klik op de tekening voor een grotere weergave. 

Kijk voor voorafgaande episodes van de Stripmannen-saga naar het Strip Jaaroverzicht van 2015 en het Strip Jaaroverzicht van 2014 , of nog verder terug naar het Strip Jaaroverzicht van 2011  -  het Strip-overzicht van 2012 en het Strip-jaaroverzicht van 2013 

Bezoek ook onze internationale, Engelstalige, website: The Amazing Comics Men