Een kunstmatige John en Paul

Nadat ik vorige week mijn verhaaltje had geschreven, over kunstzinnige uitingen gemaakt met A.I. – kunstmatige intelligentie, slimme, zelflerende computerpro-gramma's – kwam ik erachter dat er opmerkelijke voorbeelden van te vinden zijn. Of het allemaal legaal is, is de vraag, maar in het geval van twee, met A.I. bewerkte, Beatles-liedjes is er, volgens mij, geen sprake van kwade opzet.

Dae Lims, een Beatles-fan, heeft twee solonummers, een van John Lennon en een ander van Paul McCartney, bewerkt alsof het liedjes zijn die ze samen gespeeld en gezongen hebben. Het nummer van Paul , dat 'New' heet, is vrij recent, hij bracht het in 2013 uit, op zijn album met dezelfde titel. Het is een opgewekt, melodieus liedje, van het soort waar McCartney patent op lijkt te hebben.

Als je de originele en de A.I.-versie met elkaar vergelijkt, dan heeft Pauls stem een verjongingskuur ondergaan. Hij was 71 jaar oud, toen hij het opnam en dat is wel te horen. Maar nu klinkt hij ineens 40 jaar jonger. Opmerkelijker nog is het couplet dat gezongen wordt door, een helemaal door A.I. gemaakte, John Lennon. Dat die nooit aan het lied heeft kunnen bijdragen is duidelijk, hij is immers al in 1980 overleden. Maar we horen hem, zonder twijfel, heel overtuigend, geen vergissing mogelijk.

Als dat al een sterk staaltje lijkt, dan wordt dat nog ruim overtroffen door de A.I.-versie van 'Grow Old With Me' , een nummer dat John Lennon, vlak voor zijn dood, schreef en als demo achterliet. Die originele opname verscheen op de, postuum uitgebrachte CD, 'Milk And Honey'. Daarop horen we John, een beetje hol klinkend, want opgenomen met een eenvoudig taperecordertje, spaarzaam begeleid door zijn eigen pianospel.

Op de nieuwe, door de computer gemaakte, versie horen we een compleet symfonieorkest. De stem van John is kunstmatig opgefrist en ook hier duikt een, door A.I. getoverde, Paul op. Het resultaat is indrukwekkend en ontroerend. Een luisteraar op YouTube jubelt, dat het het mooiste liedje is dat John ooit opgenomen heeft. Alleen heeft hij het zo nooit opgenomen.

Dat is meteen ook het bezwaar van dit soort kunstgrepen. Dat in de popmuziek niet alles is, wat het lijkt, zijn we onderhand wel gewend. Er waren al heel lang artiesten die niet zelf zongen. In sommige gevallen werd een zanger, of zangeres, vervangen door iemand die er leuker uitzag, of die beter kon dansen.

Denk, bijvoorbeeld, aan de grote hit van Meat Loaf, 'Paradise By The Dashboard Lights'. In de videoclip zien we Karla DeVito, tegen de reusachtige zanger aanschurken, maar ondertussen horen we de stem van Ellen Foley. Men zegt dat Ellen geen zin had in een tournee met Meat Loaf, maar het lijkt mij niet onwaarschijnlijk dat het verschil in lichaamslengte en -omvang, zij is een klein en slank vrouwtje, ook mee heeft gespeeld.

In speelfilms was het lange tijd standaard praktijk dat er acteurs en actrices werden ingehuurd, om te acteren, maar dat er zangers en zangeressen te horen waren, als er gezongen moest worden. Ik zag laatst een filmfragment, uit 1954, waarin de stem van Harry Belafonte, zelf toch geen heel beroerde zanger, was vervangen door die van een, klassiek geschoolde, bariton.

Inmiddels hoeft dat allemaal niet meer. Met behulp van Auto-Tune, een computerprogramma, kun je elke klungel zuiver laten zingen, zelfs als de persoon in kwestie geen enkel muzikaal gevoel heeft en op eigen kracht geen maat, of wijs, kan houden. Met digitale trucage is het net zo goed mogelijk om iemand, die houterig beweegt, in een videoclip soepel te laten dansen.

De fans zitten daar niet mee, die zijn wel gewend aan elektronische trucs. Onlangs stroomden de zalen nog vol voor een, wereldwijde, tournee van ABBA. De bejaarde bandleden bleven ondertussen gewoon thuis, in Zweden. De fans keken naar een driedimensionale projectie, van een jonge versie van de groep.

Maar het is iets anders als er, zonder toestemming, of als de artiest al jaren dood is, geknutseld wordt aan oude opnamen. Ruis en tikken weghalen, okee. Maar hele orkesten toevoegen ? Kunstmatige stemmen laten zingen ? Ik kan me voorstellen dat Paul McCartney daar zo zijn bezwaren tegen heeft, zelfs als het met de beste bedoelingen is gedaan. John Lennon kunnen we het niet meer vragen, maar die had waarschijnlijk heel andere plannen met zijn liedje. 

 

 

De Strip is gemaakt door de Geheimzinnige Hulpman. Klik hier voor deel 1 - deel 2  -  deel 3 - deel 4 - deel 5 - deel 6 - deel 7 - deel 8 - deel 9 - deel 10 en deel 11 van dit verhaal.

  

Klik hier voor deel 1 - deel 2 - deel 3 - deel 4 - deel 5 - deel 6 - deel 7 en deel 8 van het vorige verhaal.

 

Klik op de tekening voor een grotere weergave. 

 

De kunstzinnige computer

De laatste tijd verschijnen er regelmatig berichten over A.I. en zijn artistieke mogelijkheden. A.I. staat voor Artificial Intelligence, kunstmatige intelligentie dus. De slimme, zo zelfstandig mogelijk denkende, computer.

De vraag is nu, of A.I. kunst kan maken, objecten, teksten, of muziek, met artistieke waarde ? En of dat erg zou zijn. Is het maken van kunst niet voorbehouden aan mensen ? Het uitdrukken van individuele gevoelens en gedachten. Kan een computer die wel hebben ?

Er zijn mensen die het maken van kunst zien als een tak van sport. En in de sport doet de mens graag dingen die, eigenlijk veel beter, door machines kunnen worden gedaan. Sinds de uitvinding van het wiel, de diligence, de fiets, de auto, maar ook de boot en het vliegtuig, kunnen we ons veel makkelijker en sneller verplaatsen, dan lopend of zwemmend. Toch houden we nog steeds hardloop- en zwemwedstrijden.

Dat een machine het beter en sneller kan is prima, maar het is leuker om het zelf te doen, of om naar mensen te kijken die met zo'n sport of spel bezig zijn. Het wordt wel als vals spelen gezien als een schaker, tijdens een wedstrijd, gebruik maakt van een computer. Er zijn ook wel eens wielrenners gediskwalificeerd, omdat ze zich lieten voorttrekken door een auto, of zelfs een deel van de rit per trein aflegden.

In de schilderkunst maakt men al heel lang gebruik van technische hulpmiddelen.Van sommige schilders uit de 17e eeuw wordt gedacht dat zij gebruik maakten van een vorm van projectie, bij het maken van hun schilderijen. Johannes Vermeer zou een 'camera obscura', een donkere kamer, hebben gebruikt, waardoor hij de contouren van zijn onderwerp alleen nog maar over hoefde te trekken. Is dat ook vals spelen ? Maakt het de schilderijen van Vermeer minder waardevol ?

A.I. zou het hele kunstwerk zelf maken. Maar zelfs al zou de computer dat veel beter kunnen dan wij, dan zullen er nog altijd mensen zijn die het graag zelf blijven doen. Gewoon omdat het leuk is om te schrijven, musiceren, tekenen of boetseren. Het schept voldoening om iets zelf te maken, het kan ontspannend zijn, of een uitdaging.

Muzikanten maken trouwens ook al redelijk lang gebruik van allerlei technische hulpmiddelen. Velen hebben leren musiceren met behulp van een metronoom. Inmiddels is dat ook mogelijk met een drumcomputer. Veel moderne dansmuziek is grotendeels samengesteld uit kunstmatige ritmes, aangevuld met computerklanken.

Het was dus met enige verbazing dat ik las over een DJ, David Guetta, die opschudding heeft veroorzaakt met een dancetrack, waarin hij een stem gebruikte die gegenereerd was door A.I. Zijn publiek was er enthousiast over, maar anderen spraken er schande van. Grappig, want juist bij dit soort muziek wordt vrijwel geen levende muzikant gebruikt en geen 'echt' instrument bespeeld. DJ's knippen en plakken al jaren hun 'liedjes', achter hun computer, in elkaar.

Maar goed. Voor de hobbymuzikant, -schrijver, of -kunstenaar is A.I. dus geen bedreiging. Het grote publiek zal er ook niet mee zitten. De enigen, voor wie het een probleem zal kunnen vormen, zijn de mensen die van hun kunst afhankelijk zijn, als bron van inkomsten. Het wordt voor een schrijver lastig, om een goedbetalende uitgever te vinden, als die ook een prima boek kan laten maken door een computer.

Waarom zou je nog echte muzikanten een lied laten schrijven, spelen en zingen, als dat ook met een druk op de knop kan ? Er zijn inmiddels ook al schilderijen tentoongesteld, die helemaal door computers waren gemaakt. De leek ziet het verschil niet, dus waarom zou je nog in zee gaan met een onbetrouwbare kunstschilder ? Voor je het weet drinkt die je wijnvoorraad op en gaat er met je liefdespartner vandoor. Dat zul je een computer niet snel zien doen.

De vraag is of A.I. ook iets origineels zal kunnen bedenken. De computer kan heel goed iets samenstellen uit bestaande voorbeelden. Een tekst schrijven, over een bepaald onderwerp, in de stijl van een bekende schrijver. Of een muziekstuk, dat lijkt op een symfonie van een grote componist. Daar wordt A.I. steeds beter in. Maar een afwijkend geluid bedenken, een andere kijk, een onverwachte draai, of zelf eens een nieuw onderwerp bedenken, of een eigen stijl ?

Er zijn al artiesten die optreden met de laptop als belangrijkste instrument, maar ik betwijfel of er ooit in tienerkamers posters komen te hangen van kunstzinnige computers.

 

De Strip is gemaakt door de Geheimzinnige Hulpman. Klik hier voor deel 1 - deel 2  -  deel 3 - deel 4 - deel 5 - deel 6 - deel 7 - deel 8 - deel 9 en deel 10 van dit verhaal.

  

Klik hier voor deel 1 - deel 2 - deel 3 - deel 4 - deel 5 - deel 6 - deel 7 en deel 8 van het vorige verhaal.

 

Klik op de tekening voor een grotere weergave.