Darwin en Dickens

Het zal wel een afwijking van me zijn, maar ik vind het prettig om meerdere boeken tegelijk te lezen. Vooral als het dikke pillen zijn, dan is het wel lekker om iets ter afwisseling te hebben.

Ik ben nu net begonnen aan twee stevige e-books, 'The Life And Adventures Of Nicholas Nickleby', van Charles Dickens van 782 bladzijden, en 'Journal Of Researches Into The Natural History And Geology Of The Various Countries Visited By H.M.S. Beagle', ook wel bekend als 'The Voyage Of The Beagle' van Charles Darwin 540 bladzijden dik.

Beide auteurs heten Charles, hun achternamen beginnen met een D en ze zijn wereldberoemd geworden. Darwins reisverslag verscheen in 1839, Nicholas Nickleby werd in 1838 en '39 gepubliceerd, als feuilleton. Darwin was 3 jaar ouder dan Dickens, maar maakte zijn aantekeningen een aantal jaren voor het uitgewerkte verslag gedrukt werd. Het zijn boeken van twintigers en het zou me niet verbazen als ze elkaars werk gelezen hadden.

Van Dickens is het het derde boek dat ik lees en ook het derde dat hij schreef. Ik ben er nog maar net in begonnen, maar ik weet wel ongeveer wat ik verwachten kan. Schilderachtige personages, schurken en helden, een tamelijk naïeve hoofdpersoon en een goede afloop, met tussendoor wat maatschappijkritiek, spanning en sensatie.

Darwin heeft een heel andere reputatie, over zijn belangrijkste werk, 'On the Origin of Species by Means of Natural Selection, or the Preservation of Favoured Races in the Struggle for Life', wordt nog steeds verhit gediscussieerd. Dat boek heb ik ook als e-book gedownload, maar ik heb er nog niet aan durven beginnen.

'The Voyage Of The Beagle' schreef hij lang voor hij, in 'The Origin Of Species', zijn befaamde evolutietheorie formuleerde, het leek me lichtere kost. Beide boeken zijn, hoewel 180 jaar oud, trouwens heel prettig en vlot te lezen. Dat is het grote verschil tussen Engelse en Nederlandse literatuur.

Omdat wij elke 20 jaar de spelling veranderen is onze 19e eeuwse literatuur taaie kost. Bij de Engelsen is de schrijfwijze al eeuwen hetzelfde, dat heeft tot gevolg dat wat je schrijft vaak weinig meer te maken heeft met hoe je de woorden uitspreekt, maar het enorme voordeel is dat boeken van lang geleden nog prima te lezen zijn.

Darwin belandde een beetje bij toeval op de HMS Beagle. Het schip werd door de Engelse marine uitgestuurd om de kust van Zuid-Amerika in kaart te brengen en het leek de kapitein, Robert FitzRoy, een goed idee om een geoloog en natuurkenner mee te nemen. Darwin kreeg de plek, maar moest zelf zijn reis bekostigen, het geld kreeg hij uiteindelijk van zijn vader.

In de eerste paar hoofdstukken beschrijft hij de overtocht, via de Kaapverdische eilanden, naar Brazilië. Daarna zakt het schip af naar Vuurland en de Falklandeilanden. Als het schip in de haven ligt maakt hij uitstapjes in het tropisch regenwoud en op de pampa. Hij verzamelt en beschrijft allerlei dieren, maakt notities over de vegetatie en de geologie van het land, denkt na over de invloed van het klimaat en wat dat betekent voor de lokale bevolking.

Het is opvallend dat hij geen woord loslaat over de bemanning van het schip. In de inleiding bedankt hij ze voor hun medewerking, maar daar moeten we het meedoen. Je zou zeggen dat hij misschien alleen belangstelling heeft voor de natuur, maar hij vertelt wel over ontmoetingen met gaucho's, veeboeren en slaven, dus hij heeft ook wel oog voor de mensen onderweg.

Over die gaucho's, de Zuid-Amerikaanse cowboys, schrijft hij, bijvoorbeeld, dat ze er vervaarlijk uitzien, met hun grote snorren, krullende, zwarte haren en lange messen. Maar ook dat ze uiterst beleefd zijn, hem keer op keer iets te drinken aanbieden en dat hij er niet aan twijfelt dat ze hem, mocht hij ruzie met ze krijgen, zonder pardon de keel af zullen snijden.

Over de veeboeren op de pampa van Uruguay merkt hij op dat ze zeer gastvrij zijn en je in hun huis opnemen, een kamer voor je ontruimen, de maaltijd met je delen, maar geen woord met je wisselen. Hij was voordien ook in Zuid-Afrika geweest, waar de boeren net zo gastvrij waren, maar daar vroegen ze je het hemd van je lijf. Hij wijt het verschil aan hun Spaanse, respectievelijk Nederlandse, herkomst.

Het is kortom heerlijk leesvoer. Al moet je er wel een beetje tegen kunnen dat het bestuderen van dieren, in de 19e eeuw, gepaard ging met veel doodschieten en nogal ruwe experimenten op de slachtoffers die levend gevangen werden.

Bij vuurvliegjes vindt hij op die manier uit dat hun licht feller gaat schijnen als je met een naald in ze prikt. En dat hun licht nog een dag blijft gloeien nadat je ze onthoofd hebt. Dingen die je nu niet direct thuis wil herhalen. Maar dat was normaal in die tijd.

Voorlopig ben ik met deze boeken nog wel even onder de pannen. Het kan best zijn dat ik er nog een derde boek bij ga lezen. Maar dat is mijn afwijking.

Darwin en Dickens zijn gratis te downloaden bij het Project Gutenberg .

De Strip: De strip - die los staat van het geschreven bericht - is gemaakt door de Geheimzinnige Hulpman. 

Klik hier voor deel 1 - deel 2 - deel 3 en deel 4 van het vorige  verhaal. 

Klik op de tekening voor een grotere weergave. 

Bezoek ook onze internationale, Engelstalige, website: The Amazing Comics Men

Oliver Twist en The Warden

Vlak na elkaar las ik Oliver Twist, de beroemde roman van Charles Dickens, uit 1839, en The Warden, een wat minder beroemd boek van Anthony Trollope, uit 1855. Halverwege Trollope dacht ik: het lijkt wel een commentaar op Dickens. En dat is geen toeval.

Hoewel Dickens niet bij naam genoemd wordt, schrijft Trollope over een auteur, hij noemt hem Mr Popular Sentiment, die verdacht veel op hem lijkt. Hij publiceert zijn romans als feuilletons, hij klaagt misstanden aan en bevolkt zijn verhaal met goudeerlijke helden en verwerpelijke schurken. Trollope merkt daar bij op dat er, in het echte leven, in de meeste helden ook wel iets slechts zit en in veel boeven iets goeds.

Voor wie de boeken niet kent: Oliver Twist gaat over een weesjongen die in het armenhuis belandt, waar hij zo slecht behandeld wordt dat hij wegloopt, waarna hij in handen van een zakkenrollersbende valt. Het komt allemaal toch nog goed als hij gered wordt door een rijke weduwe en haar dochter. Uiteindelijk blijkt Oliver zelf eigenlijk ook van goede huize te komen.

The Warden, het boek van Trollope, gaat over een tehuis voor oude mannen, dat voortkomt uit een middeleeuws legaat en bestuurd wordt door de kerk. De oudjes krijgen een karig dagloon, terwijl de opzichter – 'warden' in het Engels – een riant loon en een mooie woning krijgt, zonder daar veel voor te hoeven doen.

De opzichter heeft een dochter en die heeft een verloofde. Deze jongeman trekt zich het lot van de arme oude mannen aan. Hij brengt zo zijn aanstaande schoonvader in opspraak, terwijl hij het verder eigenlijk prima met hem kan vinden.

Dat is het aardige van The Warden. Er zitten niet echt schurken en helden in. De opzichter is een goeie sul die, van zijn eigen inkomsten, de oude mannen wat extra's toestopt. Zijn tegenstrever wil alleen maar de toestand van die oudjes verbeteren. De dochter zit tussen twee vuren, maar weet de boel uiteindelijk te sussen.

Het slechtst komt de andere schoonzoon van de opzichter er vanaf, die aartsdeken is van de kerk die het oudemannenhuis bestuurt. Hij wordt neergezet als een opgeblazen naarling, die het aanzien van de kerk belangrijker vindt dan het gepijnigde geweten van zijn schoonvader, of het lot van de armen.

Bij Dickens gaat het er allemaal stuk ongenuanceerder aan toe. De omstandigheden, waaronder Oliver in het weeshuis en het armenhuis moet leven, worden zo schril afgeschilderd dat het haast lachwekkend wordt. Zo worden de paupers met opzet uitgehongerd, zodat ze, als ze uiteindelijk overlijden, in een smallere kist begraven kunnen worden. Dat scheelt hout en dus geld. De bestuurders van de 'liefdadige' instelling zijn daarentegen allemaal welgedane dikkerds.

Oliver en zijn latere redders worden beschreven als in en in goed, lief en onschuldig. Je zou zowat een hekel aan dat onuitstaanbaar brave ventje krijgen. De boeven waarmee hij te maken krijgt zijn dan weer door en door slecht. Ik heb nooit een verfilming of musicalversie van Oliver Twist gezien, maar ik heb de indruk dat Fagin, de leider van de zakkenrollers, daarin afgeschilderd wordt als een malle ouwe kerel. Beetje ondeugend, maar toch ook best leuk.

Nou, dat was in de originele tekst wel anders. Fagin wordt door Dickens betiteld als: de ouwe, lelijke jood, de onbetrouwbare, listige jood, de gierige, slinkse en diefachtige jood, de gemene en gewelddadige jood. Zoveel nare eigenschappen worden hem toegeschreven dat Dickens er in zijn eigen tijd al op aangesproken werd. Dit leek, zelfs halverwege de 19e eeuw, toch wel erg veel op antisemitisme.

Kritiek die Dickens zich wel aantrok, in de tweede helft van zijn boek heeft hij de tekst gematigd. En antisemitisch of niet, je hebt als lezer toch sympathie voor de aanklacht die Dickens hier doet. De leefomstandigheden van wezen en armen waren schandalig en het is goed dat hij daar tegen protesteerde.

Bij Trollope had ik aanvankelijk bewondering voor de genuanceerde wijze waarop hij zijn romanfiguren beschrijft. Geen karikaturale goeien en slechten, zoals bij Dickens, en toch een boeiend verhaal.

Maar waar Dickens een sensationele ontknoping heeft, loopt het bij Trollope met een sisser af. Zijn boodschap is ook minder aansprekend. Die komt er op neer dat je maar beter niet kunt proberen om oude instellingen te hervormen. Want op het eind van het verhaal komen de oudjes, waar het verhaal om draait, er nog het beroerdst vanaf.

Dat The Warden niet zo'n sensatieverhaal is en een behoudende moraal uitdraagt, heeft er toe geleid dat het later niet echt opgepikt is door film- en theatermakers. Het is alleen bewerkt voor TV, in 1951 en als deel van een langere serie nog eens in 1982. Dit in tegenstelling tot Oliver Twist, dat is zeven keer verfilmd, waaronder een Disney animatiefilm, en bovendien drie keer verwerkt tot TV-serie en een keer omgevormd tot theatermusical.

Beide boeken zijn overigens vlot leesbaar en gratis, als e-book, te downloaden bij Project Gutenberg 

De Strip: De strip - die los staat van het geschreven bericht - is gemaakt door de de Stripman zelf. Klik hier voor deel 1 van dit verhaal. 

Klik hier voor deel 1 - deel 2 - deel 3 - deel 4 - deel 5 en deel 6 van het vorige verhaal. 

Klik op de tekening voor een grotere weergave. 

Bezoek ook onze internationale, Engelstalige, website: The Amazing Comics Men

Mr Pickwick, paternalistisch, grootmoedig en onhandig

Het is een geweldig leuk boek, als je je er een beetje voor openstelt, die 'Posthumus Papers of the Pickwick Club', van Charles Dickens. Het is ook een behoorlijk dik boek, ik heb een oude uitgave, uit 1892, die 497 dicht bedrukte pagina's telt. Als e-book is het ruim 700 bladzijden.

Om in één ruk uit te lezen, was dat net te gek. Ik heb er een stuk of vijf andere boeken tussendoor gelezen, maar ik pakte de Pickwick Club telkens weer met plezier op. Dickens schrijft heerlijk, met humor en veel gevoel voor understatement en hier en daar ook best spannend. Hij maakt van het Engeland van de 19e eeuw, het boek verscheen aanvankelijk als feuilleton in 1836, een milde karikatuur, maar is ook kritisch.

Het idee voor de Pickwick Club was niet van Dickens zelf. Het was eigenlijk de bedoeling dat iemand wat grappige teksten zou schrijven bij de tekeningen van Robert Seymour. De jonge en ambitieuze Dickens, die daarvoor alleen wat journalistiek werk had gedaan, draait razendsnel de rollen om.

Hij schrijft verhalen over de welgestelde meneer Pickwick, die voor de naar hem genoemde club en met een drietal metgezellen, door Engeland reist en opschrijft wat hij meemaakt en aan interessante verhalen hoort. De illustrator dient zich daar maar aan aan te passen. Een doorlopend verhaal ontbreekt aanvankelijk, pas tegen het einde komt er wat meer lijn in de gebeurtenissen.

Het gezelschap belandt in slapstick-achtige avonturen, achtervolgt schelmen in postkoetsen, maakt romantische verwikkelingen mee, een plaatselijke verkiezingsstrijd, een gemaskerd bal, ze horen spookverhalen enzovoort enzovoort.

Meneer Pickwick raakt zelfs in de gevangenis, omdat hij uit principe een schuld niet wil betalen. En zo kan Dickens zijn kritiek spuien op het dan heersende rechtssysteem en de wantoestanden in de gevangenissen.

Advocaten zijn er in Dickens wereld vooral op uit om hun cliënten financieel te grazen te nemen. Hij beschrijft hoe een man in de Londense de Fleet Prison, een instelling speciaal voor schuldenaren, terechtkomt omdat hij een erfenis krijgt. De juridische verwikkelen daaromheen lopen zo hoog op dat de ongelukkige erfgenaam de kosten niet meer kan betalen en, voor de rest van zijn leven, achter slot en grendel verdwijnt.

Maar strenger nog dan voor de dienaren van de wet is Dickens voor de dienaren van God. Een drankzuchtige geestelijke, die zich eerst op kosten van zijn volgelingen laat fêteren, wordt, als een lid van zijn kudde overlijdt, afgeschilderd als een gewetenloze aasgier. Dat hij door de erfgenamen letterlijk het huis uit wordt geslagen en geschopt, wordt met enthousiasme beschreven.

Dickens heeft kritiek op uitwassen, maar staat geen grote hervormingen van de maatschappij voor. Hij vindt dat de welgestelden zich meer om de armen moeten bekommeren en dat sommige zaken rechtvaardiger zouden moeten worden aangepakt, met er meer begrip voor lieden die in de problemen raken. Meneer Pickwick toont zich daarom vergevingsgezind en vrijgevig, als hij ziet dat zijn tegenstrevers in nood komen.

Meneer Pickwick is dan ook een rijke stinkerd, die naar eigen zeggen meer geld heeft dan hij op kan maken. Hij is paternalistisch, maar ook vergevingsgezind, grootmoedig en onhandig. Een soort mix tussen Heer Bommel en Bilbo Balings, waardoor je al snel van hem gaat houden.

Hoe de verhoudingen volgens Dickens moeten zijn blijkt misschien nog het best uit de manier waarop Sam, de trouwe bediende van Pickwick wordt beschreven. Sam is een slimme vent, een man van de wereld. Maar hij weet zijn plaats en die is achter zijn meester. Hij volgt meneer Pickwick in de gevangenis en stelt zelfs zijn huwelijk, met een lieftallig dienstmeisje, voor onbepaalde tijd uit, om zijn meester te kunnen dienen.

Ondertussen wordt er veel warm water met sterke drank gemixt en opgedronken, een gewoonte die we helemaal kwijt zijn geraakt. Er wordt snuiftabak gesnoven en in rijtuigen gereden. Dickens geeft bij elk nieuw personage een uitgebreide omschrijving van diens uiterlijke kenmerken en kleding. Dat houdt de boel soms wat op, maar zijn onderkoelde humor voorkomt dat het een langdradig geheel wordt.

Of de Pickwick Papers nog als boek te krijgen is vraag ik me af. Maar het is voor een schijntje te koop als e-book en ook gratis te downloaden bij het Gutenberg Project.

De Strip: De strip - die los staat van het geschreven bericht - is gemaakt door de Geheimzinnige Hulpman. Klik hier voor deel 1 - deel 2 - deel 3 en deel 4 van dit verhaal. 

Klik hier voor deel 1 - deel 2 - deel 3 en deel 4 van het vorige stripverhaal.

Klik op de tekening voor een grotere weergave. 

Bezoek ook onze internationale, Engelstalige, website: The Amazing Comics Men

De e-reader en de hulpprogramma's

Sinds een paar weken ben ik de gelukkige bezitter van een e-reader. Dat 'gelukkig' is niet ironisch bedoeld, ik ben echt blij met het apparaatje. Het afgelopen jaar ben ik wat meer aan het lezen en dan is het een uitkomst. Boeken die je voor de e-reader koopt nemen geen plaats in in je boekenkast, een e-reader is prettiger vasthouden dan een dikke pil van 700 bladzijden en het leest echt prettig.

Een e-reader heeft een mat beeldscherm, je kunt de lettergrootte en het lettertype instellen en voor donkere momenten heeft hij binnenverlichting. 's Nachts in bed lezen kan dus zonder bedlampje, ook onder de dekens. Bovendien heb je, zelfs op een redelijk goedkoop exemplaar als het mijne, ruimte voor honderden boeken en zijn e-books in aanschaf goedkoper dan papieren exemplaren.

Zijn er geen minpuntjes ? Jawel, het hulpprogramma. Vroeger – misschien nu nog wel, maar ik koop weinig spullen, dus weet ik het niet zeker – kreeg je bij elk apparaat dat je op de pc aan kon sluiten een hulpprogramma. De digitale camera, de camcorder, de mp3-speler en ook de cd-brander, allemaal hadden ze hun eigen programmaatje en meestal was het werken daarmee geen pretje.

Het is mij bijvoorbeeld nooit gelukt om een programmaatje voor het, handig en snel, foto's en films van toestel naar computer transporteren, echt te gebruiken. Vaak mislukte het installeren al. Nou is dat helemaal niet erg, want dat overzetten van beeldmateriaal gaat ook prima met Windows verkenner.

Eigenlijk zijn al die programma's waarmee je je muziekcollectie, of fotoverzameling kunt beheren overbodig. Het ziet er leuk uit als je al die gedigitaliseerde lp's en cd's met hun hoesjes op een rijtje ziet, maar netjes verdeeld over ouderwetse verkennermapjes werkt net zo overzichtelijk.

Maar goed. Als je een e-reader koopt vraag je je wel af hoe je die e-boeken op het apparaatje krijgt. De verkoper beveelt daarvoor een – jawel ! – hulpprogramma aan, Adobe Digital Editions.

Bij de aanschaf van een e-book, krijg je doorgaans alleen een weblink. Om het boek te downloaden en er een bruikbaar bestand van te maken heb je een programma nodig. Bijvoorbeeld Adobe Digital Editions. Het is gratis en de eerste keer dat ik het gebruikte werkte het ook.

Vervolgens ging ik eens rondkijken op het internet. Er zijn verschillende websites waar je gratis e-boeken kunt downloaden. Dat gaat dan doorgaans over oudere geschriften, die niet meer in druk zijn. Ik kwam terecht op het Project Gutenberg, een non-profit organisatie die heel veel antieke titels aanbiedt, van William Shakespeare tot Louis Couperus.

Ik wilde niet direct hebberig doen, dus ik zette een dozijn van hun gratis e-boeken op mijn laptop. De Pickwick Papers, bijvoorbeeld, van Charles Dickens. Erg leuk, veel leesbaarder dan ik verwachtte en een aanrader voor wie van Engeland in de 19e eeuw houdt.

Ik verkreeg nog wat e-boeken uit andere bronnen en liet vervolgens Adobe Digital Editions mijn verzameling beheren. Leuk een e-bibliotheek verdeeld in e-boekenkasten. Echt overzichtelijk vond ik het er niet uitzien, maar een probleempje was vooral dat Adobe het plaatje van elk boek voorzag van een blauw etiket met het woord 'nieuw' erop.

Als ik na een poosje iets toevoegde was dat ook 'nieuw' en dat bleef het. Ook als ik de boeken, via het programma, overzette op mijn e-reader. Dat is niet handig, zo krijg je op den duur honderden nieuwe boeken en kun je tussen dat bos de echt nieuwe bomen niet meer zien. Je kan dat 'nieuw' maar op één manier uitzetten, door het boek in Adobe Digital Editions te openen. Je kunt met het programma namelijk ook e-boeken lezen, op je pc of laptop.

Ik opende dus een stuk of tien boeken en daarna liep Adobe Digital Editions vast. Het is me sindsdien niet meer gelukt het weer aan de praat te krijgen. Alle boeken verwijderen, het programma opnieuw installeren, het helpt niets.

Een zoektochtje op internet leerde me dat duizenden e-boeklezers met hetzelfde probleem worstelen. Vervelend, maar niet echt erg. Inmiddels ben ik er achter dat je e-boeken ook met Windows verkenner op je reader kunt zetten. Nieuwe boeken kopen kan direct met de reader, die zelf ook een internetverbinding heeft. Kortom, weer een hulpprogramma dat volstrekt niet helpt en overbodig is.

Maar een e-reader ? Dat is een aanrader !

De Strip: De Strip van deze keer is gemaakt door de Geheimzinnige Hulpman. 

Klik hier voor deel 1 - deel 2 - deel 3 - deel 4 - deel 5 - deel 6 en deel 7 van dit verhaal. 

Klik hier voor deel 1 - deel 2 - deel 3 en deel 4 van het vorige verhaal. 

Klik op de tekening voor een grotere weergave. 

Bezoek ook onze internationale, Engelstalige, website: The Amazing Comics Men