Posts tonen met het label zeilen. Alle posts tonen
Posts tonen met het label zeilen. Alle posts tonen

zondag 17 december 2023

Wereldzee In De Polder


Na al mijn geklaag
van laatst, over de gratis e-boeken, ga ik vandaag een boek ophemelen. Het is ook nog een heel nieuw boek, pas een paar maanden geleden verschenen, dus nog geen klassieker, maar dat verdient het te worden. 'Wereldzee In De Polder', geschreven door Ronald Nijboer, sluit prachtig aan bij de verhalen die ik schreef bij de tekeningen van Gerard Kuit. Vandaar mijn enthousiasme, maar het zal voor veel mensen een interessant boek zijn.

Nijboer groeide op in de Noordoostpolder, op de bodem van wat ooit de Zuiderzee was, maar met het water hield hij zich nooit zo bezig. Tot hij een boek in handen kreeg, 'Pittoreske reis langs de dode steden van de Zuiderzee', in 1873 geschreven door de fransman Henry Havard. Toen hij dat gelezen had besloot Nijboer, met een zeilboot, de reis van Havard over te doen en te beschrijven hoe de steden en dorpen, langs het huidige IJsselmeer, er nu bij staan.

Havard trof bij zijn zeiltocht vervallen stadjes aan, die leden onder het ineenstorten van de handel, na het verzanden van hun havens. Hij bezocht vissersdorpen waar men net aan het ontdekken was dat er, met klederdracht en oude ambachten, geld te verdienen was aan toeristen. In Harderwijk belandde hij in een garnizoensstadje, waar drommen jongemannen, net geronseld voor uitzending naar Nederlands Indië, hun gage verbrasten in kroegen en bordelen.

Dat waren nog eens tijden. Dan is er ondertussen veel veranderd, constateert Ronald Nijboer. Hij heeft het geluk dat hij in contact komt met de gepensioneerde eigenaar van een Groningse tjalk, die zijn plan leuk vindt. En hij begint zijn reis langs gerestaureerde stadjes, met gezellige terrasjes en drukke jachthavens. In de voormalige vissersdorpen moet je de toeristen wegduwen, om iets van de oorspronkelijke bebouwing te zien.

Hij heeft zich goed voorbereid en ontmoet in elk plaatsje wel een historicus, telg uit een oud vissersgeslacht, of iemand die een traditie, of ambacht, levend probeert te houden. Waar Havard zich zorgen maakt dat er, binnen korte tijd, niets meer van de Zuiderzeecultuur over zal zijn, kan Nijboer ons geruststellen.

Maar het is niet allemaal rozengeur en maneschijn. Op verschillende plekken langs het IJsselmeer zijn de gevolgen zichtbaar, van decennia van liberaal regeringsbeleid. In de kop van Noord-Holland treft hij een gemeente aan die geen monumentenlijst wil opstellen, want dat houdt de ontwikkeling van bedrijven maar tegen. Als amateurarcheologen daar vondsten uit de Vikingtijd doen, wordt dat als lastig beschouwd.

Dat de overheid de ruimtelijke ordening en bescherming van monumenten en cultuur liever aan provincies en gemeenten overlaat, merkt hij aan de lelijke bedrijventerreinen die hij ziet. Maar ook bij het dijkonderhoud zijn de gevolgen van die 'terugtredende overheid' zichtbaar. Rijkswaterstaat is uitgekleed, waardoor expertise ontbreekt, grote projecten te traag worden uitgevoerd en onnodig duur worden.

In Friesland maakt Nijboer zich zorgen over de teloorgang, van het bloemrijke en vogelrijke weidelandschap. Alles ligt vol met 'grasvalt', zoals de eindeloze vlakten met Engels raaigras worden genoemd. Met gevolg dat de vogelstand er schrikbarend is teruggelopen. Gelukkig ontmoet hij er een boer die, samen met een ecoloog, een coöperatie heeft opgezet van agrariërs die het anders, met meer oog voor de biodiversiteit, willen aanpakken.

In Harderwijk, waar zijn gids Havard, in de 19e eeuw, een wilde menigte van dronken hoerenlopers aantrof, is alles nu rustig. Toen Gerard en ik er een jaar of 10 geleden waren, op een zondagochtend, was het er uitgestorven. We vroegen aan de serveerster, in het enige restaurantje dat we geopend vonden, of het op zondag altijd zo stil was. 'Ja', zei ze, 'en de rest van de week ook.'

Havard stapte er op de trein naar Amsterdam. Ronald Nijboer zeilt terug langs Lelystad en Almere. Wie dus wil lezen hoe de rest van de voormalige Zuiderzeekust er nu bij ligt, met aardige plaatsjes als Elburg, Nijkerk, Bunschoten-Spakenburg, Huizen, Naarden, Muiderberg en Muiden, moet wachten tot ons eigen boek uitkomt. Dat zal nog wel een paar jaar duren, maar in de tussentijd kun je terecht op ons Mejanderblog, daar staat onze Zuiderzeereis. En dan krijg je er ook de mooie tekeningen van Gerard bij, die heeft Ronald Nijboer dan weer niet.

Maar ga daarnaast vooral 'Wereldzee In De Polder' lezen, als e-boek is het nog enorm voordelig te koop ook. Het is eveneens te krijgen in een ouderwetse papieren versie, voor de meer traditionele lezer. Een andere tip, over hetzelfde onderwerp, is 'Eens Ging De Zee Hier Tekeer', van Eva Vriend. Daarin gaat het vooral over de gevolgen die de afsluiting van de Zuiderzee had voor de vissers. Dat verscheen in 2022 en is ook in verschillende uitvoeringen verkrijgbaar.

Het boek van Henry Havard, 'Pittoreske reis langs de dode steden van de Zuiderzee', is een paar jaar geleden opnieuw uitgegeven. Maar dat is helaas niet verkrijgbaar als e-boek.

 
De Strip is gemaakt door de Geheimzinnige Hulpman en wordt volgende week vervolgd. Klik hier voor deel 1 - deel 2 - deel 3 - deel 4 - deel 5 - deel 6 - deel 7 - deel 8 - deel 9 - deel 10 - deel 11 - deel 12 - deel 13 - deel 14 - deel 15 - deel 16 - deel 17 - deel 18 en deel 19 van dit verhaal.
 
Klik hier voor deel 1 - deel 2 - deel 3 en deel 4 van het vorige verhaal.
 
Klik op de tekening voor een grotere weergave. 
 

zondag 29 september 2013

Sneller zeilen dan de wind


Met verbazing heb ik, in de afgelopen week, gekeken naar de televisiebeelden van de zeilwedstrijd om de America's Cup. Futuristische catamarans, schepen met twee drijvers waartussen een dwarsdeel met de zeilen is aangebracht, die meer boven het water dan erdoor leken te varen. Op sommige momenten leken ze op stokjes voort te razen en zag je de twee rompen helemaal loskomen van het oppervlak.

Nieuwsgierig geworden zocht ik op internet naar een verklaring en het blijkt dat aan die stokjes, onder water, zogenaamde draagvleugels zitten. Draagvleugelboten daar had ik wel eerder van gehoord. Openbaar-vervoermaatschappij Connexxion, bijvoorbeeld, vaart ermee tussen Amsterdam en Velsen. Al lees ik, op de website , dat de dienst volgend jaar opgeheven gaat worden.

De AC72, het type waarmee om de America's Cup gevaren wordt, is een zeilboot met draagvleugels. Die reduceren de weerstand van het water op het schip zodanig dat snelheden tot boven de 75 kilometer per uur mogelijk zijn. Ik las dat de AC72 daardoor zelfs 2 maal zo snel kan zeilen als de wind.

Hè ? Sneller zeilen dan de wind ? Dat klinkt als iets onmogelijks. Als je met de wind pal achter en de zeilen dwars op de windrichting vaart, kun je nooit sneller gaan dan de wind. Zodra je immers dezelfde snelheid als de omringende lucht hebt bereikt, valt de stuwkracht op de zeilen weg. Als je nog harder zou gaan krijg je zelfs tegenwind. Bovendien moet je de remmende werking van het water overwinnen. Op die manier kun je nooit sneller varen dan de wind.

Toch blijkt het te kunnen. Maar alleen als je schuin op de wind vaart. Op het web zijn er verschillende artikelen over te vinden, die me voor een groot deel boven de pet gaan. Wat ik me nog wel voor kan stellen is dat je, bij een schuine koers en met dezelfde windkracht, meer meters maakt en dus sneller kunt gaan. Al zoekende kwam ik erachter dat ijszeilers, op die manier, wel 5 keer de windsnelheid kunnen halen.

Er zijn allerlei discussies over gevoerd, met mooie resultaten. Eén ervan is een filmpje waarin aanschouwelijk wordt gemaakt dat je een wagentje kunt bouwen dat, door middel van een tandwieloverbrenging, sneller beweegt dat de liniaal die voor de voortstuwing wordt gebruikt. Die liniaal staat dan model voor de wind.

Een ander interessant project, dat uit een internetdiscussie over dit onderwerp is voortgekomen, is de Blackbird . Dit is een wagen, de Amerikanen noemen het een 'Land Yacht', die door een propeller wordt aangedreven. De propeller wordt aangeblazen door de wind. Ook hierbij zorgt de overbrenging ervoor dat het geheel uiteindelijk sneller rijdt dan de wind. Let in het filmpje op de windvaan, bovenop de begeleidende auto, die omdraait zodra de snelheid van de wind overtroffen wordt. Wonderlijk !

Zie ook:

Een artikel op natuurkunde.nl

En op Wikipedia: 



En (in het Engels) Sailing faster than the wind


De Strip: De strip van deze week is weer gemaakt door de Geheimzinnige Hulpman. Klik hier voor deel 1 van dit verhaal.

Klik hier voor deel 1 - deel 2 - deel 3 - deel 4 - deel 5 - deel 6 en deel 7 van het vorige verhaal.

Klik op de strip voor een grotere weergave.

Ga voor eerdere hoofdstukken naar het Strip Jaaroverzicht van 2011  -  het Strip-overzicht van 2012 en het Strip-jaaroverzicht van 2013

Bezoek ook onze internationale, Engelstalige, website: The Amazing Comics Men