Deze week vielen de stempassen, voor de komende verkiezingen, in de brievenbus. Nu alweer ? Ja, voor mijn gevoel zou het nog maanden moeten duren, maar volgende week is het al november en over ruim drie weken kunnen we weer naar de stembus.
Ik dacht, laat ik eens naar de peilingen kijken. Als je iets zinnigs wil zeggen, over een mogelijke volgende regering, is dat misschien een goed uitgangspunt. Nou zijn de Nederlandse kiezers knap wispelturig. De BBB – Boeren Burger Beweging - die het bij de vorige stembusgang, voor de Provinciale Staten, nog zo goed deed is nu alweer aan het wegzakken. Een splinternieuwe partij, de NSC – Nieuw Sociaal Contract – van Pieter Omtzigt, wordt nu misschien wel de grootste.
Er is klaarblijkelijk een behoorlijk groot deel van ons volk, dat direct achter een nieuwe politicus aanrent, als die maar een beetje kritisch is op het huidige bestel. Dat is al zo sinds de Lijst Pim Fortuyn en hoewel het nog nooit echt iets opgeleverd heeft – ons politieke bestel is niet wezenlijk veranderd, het blijft aanpolderen met coalities van meerdere partijen – blijft men op de ene na de andere sterke man, of vrouw, gokken.
Wat verder opvalt is dat het CDA – decennialang de grootste christelijk democratische beweging – vrijwel weggevaagd is. De partij, die met Dries van Agt, Ruud Lubbers en Jan-Peter Balkenende, tussen 1977 en 2010, tien kabinetten leidde, mag blij zijn als ze meer dan 4 zetels haalt. Maar vergis je niet, BBB en NSC zijn, in de voorspelling die ik zag, samen goed voor 39 zetels. En die twee partijen worden deels bevolkt en zijn opgericht door, voormalige, CDA-ers.
Voor natuurliefhebbers, zoals ik, die zich zorgen maken over klimaatverandering, biodiversiteit en duurzaamheid, is de BBB slecht nieuws. De NSC van Omtzigt is iets beter, hij had als Kamerlid oog voor dierenwelzijn en stemde soms zelfs mee met de Partij voor de Dieren. Maar hij wil wel kerncentrales bouwen in ons land. Wat vluchtelingen betreft helt Omtzigt over naar de VVD, wat ook betreurenswaardig is.
Nu de naam van die partij toch gevallen is, even over de VVD. De partij die, onder leiding van Marc Rutte, ons land met vaste hand in de ene na de andere crisis heeft gestuurd. Hoeveel crisissen hebben we momenteel wel niet ? De zorgcrisis, de wooncrisis, de stikstofcrisis, de klimaatcrisis, de vluchtelingencrisis. Het is heel wonderlijk dat die crisisverwekkende partij toch weer de grootse zou kunnen worden.
De VVD mag zich verheugen in een zeer trouwe achterban die, ondanks alle crisissen, blijft geloven dat 'laat maar waaien' de beste politiek is. Iedereen een eigen bedrijf en een eigen huis en dan lost de rest van de problemen zichzelf wel op. Volgens de peiling die ik zag zouden VVD, BBB en NCS samen op 73 zetels kunnen komen. Dan is één klein partijtje, bijvoorbeeld wat overblijft van het CDA, of van D66, genoeg voor een gruwelkabinet. Onder leiding van toch weer de VVD.
Laten we die nachtmerrie even opzij schuiven. Het kan trouwens nog erger: de PVV van Geert Wilders doet het ook best goed in de peilingen. Een combinatie VVD, PVV en NCS, met een kleine partij erbij, zou ook kunnen. Maar zo erg zal het toch wel niet worden...?
Is er nog hoop ter linkerzijde ? De nieuwe combinatie PvdA en Groen Links doet het best goed en staat op 20 mogelijke zetels. Met Partij van de Dieren en SP erbij komen ze echter maar net boven de 30 zetels uit. Omtzigt kan dan niet voor een meerderheid zorgen. D66, ook al zo'n voorstander van kerncentrales, doet het matig, de progressievere christenen van de Christen Unie nog matiger.
Erg vrolijk zijn de vooruitzichten niet. Een progressief kabinet, dat ons uit de belangrijkste crisissen zou kunnen helpen, lijkt onmogelijk. En het zal waarschijnlijk sowieso een lange en moeilijke kabinetsformatie worden, met minstens 4 partijen die op één lijn moeten komen. Terwijl ondertussen – ik had bijna geschreven: terwijl ondertussen de Aarde vergaat – maar laat ik jullie zondag niet helemaal verpesten. Terwijl ondertussen de problemen gewoon doorgaan.
Je zou je bijna afvragen of democratie wel de beste methode is om de wereld te redden.
