Over Darwin en detectives

Ik las laatst, in een krantenartikel over de recente racismedebatten, dat Charles Darwin, in zijn boek 'The Decent Of Man' – in het Nederlands: 'De afstamming van de mens' - al verklaarde dat er biologisch gezien geen onderscheid is tussen mensenrassen. Hij meende ook dat het opdelen van mensen in rassen weinig zinvol was, aangezien alle rassen in elkaar overgaan en zich met elkaar vermengen.

Het verbaast me niet dat hij, zeker voor zijn tijd, een moderne kijk op de mensheid had. Ik heb net zijn eerdere boek uit, over de wereldreis die hij maakte met het zeilschip de Beagle. In een van de laatste hoofdstukken van zijn reisverslag houdt hij een hartgrondig pleidooi tegen de slavernij. Dat was het ergste dat hij in de hele wereld gezien had.

In de 19e eeuw was het gebruikelijk om de mensheid, net als al het andere leven op Aarde, in te delen in groepen, waarbij de blanke mens bovenaan stond. Naarmate de huidskleur donkerder werd werden mensen lager ingeschat. Daaronder kwamen de overige diersoorten. Dat Darwin daar tegenin ging was opmerkelijk.

De afgelopen tijd las ik ook een hele reeks 19e eeuwse detectiveverhalen.

Dat heeft niets met Darwin te maken, meer met het gegeven dat veel 19e eeuwse boeken gratis verkrijgbaar zijn als e-book. Zo las ik bijna alle Sherlock Holmesverhalen en -romans, geschreven door Arthur Conan Doyle. Van hem las ik ook een boekje over de Boerenoorlog, waarin hij het optreden van de Engelsen verdedigt.

Hij geeft toe dat er gebruik gemaakt werd van concentratiekampen, om gevangen genomen Boeren en hun families op te sluiten. 'Maar,' zo verontschuldigt hij die praktijk, 'buiten de kampen waren de omstandigheden nog veel slechter.'

Nu hebben de Boeren het Apartheidssysteem uitgevonden, dus zo lief en aardig waren die ook niet.

Dat neemt allemaal niet weg dat Sherlock Holmes nog steeds een legendarische romanfiguur is. De boeken zijn ook nog prima leesbaar. Al moet ik zeggen dat de korte verhalen niet echt spannend zijn. Je krijgt als lezer weinig tijd om je in te leven in de beschreven personen en hun omstandigheden. Er wordt een probleem beschreven, Sherlock Holmes komt en lost het op. Klaar, door naar het volgende probleem.

Dat stramien werd minder strikt aangehouden in een verhalenbundel die ik las over de meester-inbreker A.J. Raffles. Ik kwam de naam tegen in een stripboek – een heruitgave van Walt Kelly's 'Pogo' – en ontdekte dat de schrijver, E.W.Hornung, een zwager was van Conan Doyle.

Hornung draagt zijn eerste Raffles-bundel op aan zijn beroemde schoonbroer en neemt diens Holmes en Watson dan ook als voorbeeld. Alleen draait hij alles om. Raffles lost geen misdaden op, maar pleegt ze. Zijn helper 'Bunny', de ik-figuur in de verhalen, is geen willige medeplichtige. Hij is een oude schoolkameraad van de inbreker en klopt bij hem aan omdat hij in geldnood zit. Raffles stelt voor om samen een inbraak te plegen en uit wanhoop stemt Bunny daarmee in.

Het is een samenwerking die niet altijd even soepel verloopt. Ze maken ruzie en Raffles gebruikt soms een list om Bunny een volgend crimineel avontuur in te lokken. Maar in dit eerste deel gedragen ze zich wel als keurige heren. Echte Britse gentlemen.

Wat de bundel verder prettig maakt is dat de verhalen als een samenhangend geheel verteld worden. Bij Sherlock Holmes hangen de avonturen als los zand aan elkaar, maar die over Raffles gaan soepel in elkaar over. Daardoor ontstaat er een grotere spanningsboog en komt het laatste verhaal als een echte climax.

De boeken over gentleman-inbreker A.J. Raffles verschenen tussen 1899 en 1909. Volgens Wikipedia waren ze direct populair en moesten ze wat succes betreft alleen onderdoen voor hun voorbeeld, Sherlock Holmes. Jammer dat ze nu wat vergeten zijn. Voor de geïnteresseerde lezer een goede kans op een inhaalslag.

Zoek bij Project Gutenberg naar E.W.Hornung en 'The Amateur Cracksman'. De boeken van Darwin zijn op die website ook gratis te downloaden.

Over Conan Doyle en zijn boekje over de Boerenoorlog schreef ik eerder in dit blog...

De Strip is gemaakt door de Geheimzinnige Hulpman

Klik hier voor deel 1 - deel 2 - deel 3 - deel 4 en deel 5 van het vorige verhaal...

Klik op de tekening voor een grotere weergave. 

Bezoek ook onze internationale, Engelstalige, website: The Amazing Comics Men

Leesstatistieken

Je zou kunnen zeggen dat ik tussen de boeken ben opgegroeid. Mijn ouders zijn fanatieke lezers, het hele huis staat vol met boeken. En dan bedoel ik echt vol. In alle kamers boekenkasten, bijna elk stukje muur is er mee bedekt, ook onder de ramen en boven de deuren.

Dus heb ik best veel gelezen. Wereldliteratuur, boeken over geschiedenis en natuur, maar ook detectives en andere spannende lectuur. Ik ben ook nog vrij lang lid geweest van de bibliotheek, die op loopafstand van de ouderlijke woning gevestigd was.

Inmiddels ben ik het huis uit en is de bibliotheek verhuisd, het oude gebouw is zelfs afgebroken en vervangen door appartementen. De afgelopen decennia las ik minder boeken. Wel veel informatie op internet en zo nu en dan een muzikantenbiografie.

Ruim een jaar geleden besloot ik dat ik weer meer wilde lezen. Dat wil zeggen minder via de laptop, meer echte boeken. Ik kwam er achter dat voor iemand als ik, met niet zoveel lichamelijke kracht als de meeste andere mensen, het vasthouden van een dik boek best vermoeiend is. Dus ik kocht een e-reader.

Dat bevalt prima, ik schreef er al eerder over. Het is een handzaam, licht ding. Je kunt hem vasthouden met één hand of, als je aan tafel zit, ergens tegenaan laten leunen, zodat je je handen vrij hebt. Bladzijden omslaan gaat met een tikje van de vinger. De accu gaat dagenlang mee en er passen heel veel boeken op.

E-boeken zijn ook nog eens goedkoper dan papieren exemplaren, je kunt ze direct downloaden en beginnen met lezen. Dat doe ik nu dus dagelijks en het leuke is dat de e-reader dat ook bijhoudt. In de leesstatistieken kan ik zien dat ik inmiddels 34 boeken heb gelezen in 881,3 uur. Het boek waar ik nu in bezig ben, 'After Dark' van de 19e eeuwse schrijver Wilkie Collins, verwerk ik in een tempo van 0,7 pagina's per minuut en met een gemiddelde van 17 minuten per sessie.

Ik doe niet aan illegaal downloaden of delen van e-boeken. Het is helemaal niet erg om iets voor een boek te betalen. Ik ben niet zo geïnteresseerd in de laatste bestsellers maar, wat oudere uitgaven, die als regulier boek moeilijk te krijgen zijn, zijn vaak wel beschikbaar als e-boek.

Bovendien is veel oudere literatuur, waar geen copyright meer op rust, gratis te verkrijgen. Maar ook daarvoor heb ik al een paar keer, vrijwillig, wat overgemaakt. Zo'n website in de lucht houden, bijvoorbeeld Project Gutenberg, kost immers ook geld.

Daarnaast krijg je als e-reader bezitter regelmatig gratis boeken aangeboden. Bijvoorbeeld van de internetprovider en de omroepgids, waar we op geabonneerd zijn. We hebben er ook al eens een stel gewonnen bij een loterij.

Ik heb wel gemerkt dat ik een wat minder fanatieke lezer geworden ben dan vroeger. Als ik toen aan een boek begon moest ik het uitlezen, hoe taai en saai het ook was. Een boek wegleggen voelde als een nederlaag.

Dat heb ik nu niet meer zo. Het moet wel een beetje leuk blijven. Dus die debuutroman van Virginia Woolf heb ik niet helemaal gelezen. Daar zat me toch te weinig actie in. En 'Meneer Visser's Hellevaart', van Simon Vestdijk heb ik na een paar halve hoofdstukken terzijde gelegd. Dat is een gedachtestroom die aanvankelijk wel interessant is, maar waarvan ik ook dacht, dit ga ik niet nog 200 bladzijden volhouden.

De werken van 19e eeuwse Britten, zoals Dickens, Trollope, Conan Doyle en Collins, las ik dan weer met veel plezier. Al wissel ik ze wel af met wat lichtere kost van bijvoorbeeld Nicci French, Simenon, Frank Tallis en Andrea Camilleri. En dat kan ook heel gemakkelijk op je e-reader. Drie boeken tegelijk lezen ? Geen probleem, hij onthoudt netjes waar je gebleven ben.

Laatste voordeel: voor e-boeken hoef je niet je hele huis vol te bouwen met boekenkasten...

De Strip: De strip - die los staat van het geschreven bericht - is gemaakt door de Geheimzinnige Hulpman. 

Klik hier voor deel 1 - deel 2 - deel 3 - deel 4 - deel 5 en deel 6 van dit verhaal.

Klik hier voor deel 1 - deel 2 - deel 3 - deel 4 - deel 5 - deel 6 en deel 7 van het vorige verhaal. 

Klik op de tekening voor een grotere weergave. 

Bezoek ook onze internationale, Engelstalige, website: The Amazing Comics Men

Oliver Twist en The Warden

Vlak na elkaar las ik Oliver Twist, de beroemde roman van Charles Dickens, uit 1839, en The Warden, een wat minder beroemd boek van Anthony Trollope, uit 1855. Halverwege Trollope dacht ik: het lijkt wel een commentaar op Dickens. En dat is geen toeval.

Hoewel Dickens niet bij naam genoemd wordt, schrijft Trollope over een auteur, hij noemt hem Mr Popular Sentiment, die verdacht veel op hem lijkt. Hij publiceert zijn romans als feuilletons, hij klaagt misstanden aan en bevolkt zijn verhaal met goudeerlijke helden en verwerpelijke schurken. Trollope merkt daar bij op dat er, in het echte leven, in de meeste helden ook wel iets slechts zit en in veel boeven iets goeds.

Voor wie de boeken niet kent: Oliver Twist gaat over een weesjongen die in het armenhuis belandt, waar hij zo slecht behandeld wordt dat hij wegloopt, waarna hij in handen van een zakkenrollersbende valt. Het komt allemaal toch nog goed als hij gered wordt door een rijke weduwe en haar dochter. Uiteindelijk blijkt Oliver zelf eigenlijk ook van goede huize te komen.

The Warden, het boek van Trollope, gaat over een tehuis voor oude mannen, dat voortkomt uit een middeleeuws legaat en bestuurd wordt door de kerk. De oudjes krijgen een karig dagloon, terwijl de opzichter – 'warden' in het Engels – een riant loon en een mooie woning krijgt, zonder daar veel voor te hoeven doen.

De opzichter heeft een dochter en die heeft een verloofde. Deze jongeman trekt zich het lot van de arme oude mannen aan. Hij brengt zo zijn aanstaande schoonvader in opspraak, terwijl hij het verder eigenlijk prima met hem kan vinden.

Dat is het aardige van The Warden. Er zitten niet echt schurken en helden in. De opzichter is een goeie sul die, van zijn eigen inkomsten, de oude mannen wat extra's toestopt. Zijn tegenstrever wil alleen maar de toestand van die oudjes verbeteren. De dochter zit tussen twee vuren, maar weet de boel uiteindelijk te sussen.

Het slechtst komt de andere schoonzoon van de opzichter er vanaf, die aartsdeken is van de kerk die het oudemannenhuis bestuurt. Hij wordt neergezet als een opgeblazen naarling, die het aanzien van de kerk belangrijker vindt dan het gepijnigde geweten van zijn schoonvader, of het lot van de armen.

Bij Dickens gaat het er allemaal stuk ongenuanceerder aan toe. De omstandigheden, waaronder Oliver in het weeshuis en het armenhuis moet leven, worden zo schril afgeschilderd dat het haast lachwekkend wordt. Zo worden de paupers met opzet uitgehongerd, zodat ze, als ze uiteindelijk overlijden, in een smallere kist begraven kunnen worden. Dat scheelt hout en dus geld. De bestuurders van de 'liefdadige' instelling zijn daarentegen allemaal welgedane dikkerds.

Oliver en zijn latere redders worden beschreven als in en in goed, lief en onschuldig. Je zou zowat een hekel aan dat onuitstaanbaar brave ventje krijgen. De boeven waarmee hij te maken krijgt zijn dan weer door en door slecht. Ik heb nooit een verfilming of musicalversie van Oliver Twist gezien, maar ik heb de indruk dat Fagin, de leider van de zakkenrollers, daarin afgeschilderd wordt als een malle ouwe kerel. Beetje ondeugend, maar toch ook best leuk.

Nou, dat was in de originele tekst wel anders. Fagin wordt door Dickens betiteld als: de ouwe, lelijke jood, de onbetrouwbare, listige jood, de gierige, slinkse en diefachtige jood, de gemene en gewelddadige jood. Zoveel nare eigenschappen worden hem toegeschreven dat Dickens er in zijn eigen tijd al op aangesproken werd. Dit leek, zelfs halverwege de 19e eeuw, toch wel erg veel op antisemitisme.

Kritiek die Dickens zich wel aantrok, in de tweede helft van zijn boek heeft hij de tekst gematigd. En antisemitisch of niet, je hebt als lezer toch sympathie voor de aanklacht die Dickens hier doet. De leefomstandigheden van wezen en armen waren schandalig en het is goed dat hij daar tegen protesteerde.

Bij Trollope had ik aanvankelijk bewondering voor de genuanceerde wijze waarop hij zijn romanfiguren beschrijft. Geen karikaturale goeien en slechten, zoals bij Dickens, en toch een boeiend verhaal.

Maar waar Dickens een sensationele ontknoping heeft, loopt het bij Trollope met een sisser af. Zijn boodschap is ook minder aansprekend. Die komt er op neer dat je maar beter niet kunt proberen om oude instellingen te hervormen. Want op het eind van het verhaal komen de oudjes, waar het verhaal om draait, er nog het beroerdst vanaf.

Dat The Warden niet zo'n sensatieverhaal is en een behoudende moraal uitdraagt, heeft er toe geleid dat het later niet echt opgepikt is door film- en theatermakers. Het is alleen bewerkt voor TV, in 1951 en als deel van een langere serie nog eens in 1982. Dit in tegenstelling tot Oliver Twist, dat is zeven keer verfilmd, waaronder een Disney animatiefilm, en bovendien drie keer verwerkt tot TV-serie en een keer omgevormd tot theatermusical.

Beide boeken zijn overigens vlot leesbaar en gratis, als e-book, te downloaden bij Project Gutenberg 

De Strip: De strip - die los staat van het geschreven bericht - is gemaakt door de de Stripman zelf. Klik hier voor deel 1 van dit verhaal. 

Klik hier voor deel 1 - deel 2 - deel 3 - deel 4 - deel 5 en deel 6 van het vorige verhaal. 

Klik op de tekening voor een grotere weergave. 

Bezoek ook onze internationale, Engelstalige, website: The Amazing Comics Men