Posts tonen met het label Alan Lomax. Alle posts tonen
Posts tonen met het label Alan Lomax. Alle posts tonen

zondag 29 november 2015

Mack McCormick en dat ene boek, dat er nooit kwam


Het afgelopen jaar heb ik het muzieknieuws met nog wat meer interesse gevolgd dan voorheen. De dood van Mack McCormick was daarom, voor mij, een opmerkelijk nieuwsfeit. Maar ik kan me voorstellen dat het de meesten van jullie niet veel zegt.

McCormick was geen bekende artiest, maar een muziekhistoricus. Hij zou voor mij vermoedelijk ook niet zo bekend zijn geweest als ik niet net Peter Guralnicks boekje over blueslegende Robert Johnson gelezen had.

Over Johnson is maar heel weinig bekend. Hij zette maar een 30-tal liedjes op de plaat en overleed jong. Hij heeft nooit een interview gegeven en er zijn maar twee foto's van hem bekend. Op zich niet eens zo bijzonder voor een rondtrekkende zanger-gitarist, in de jaren '30, in het zuiden van de VS.

Maar de eerste verzameling van zijn muziek die, begin jaren '60, op lp verscheen bevatte, volgens de toonaangevende website Allmusic.com, alleen maar klassiekers. De plaat was de belangrijkste aanzet voor de Britse bluesrevival, gitaristen als Keith Richards, Eric Clapton en Jimmy Page hebben die lp grijs gedraaid.

Peter Guralnick schreef zijn 'Searching For Robert Johnson' met behulp van Mack McCormick. Die was jarenlang aan het zoeken geweest naar informatie over de bluesheld. Hij had tientallen interviews afgenomen, met vrienden, tijdgenoten, familieleden. Hij heeft zelfs de vermoedelijke moordenaar van Johnson gesproken, die hem vergiftigde uit jaloezie, omdat de zanger een affaire met zijn vrouw zou hebben gehad.

Het uiteindelijke doel was om een grote, definitieve studie te publiceren, met als titel 'Biography of a Phantom'. Jammer genoeg is dat boek er nooit gekomen. De foto's die van Johnson bekend zijn danken we wel aan McCormick, die ook een foto van de moeder van de blueszanger terugvond en andere familiekiekjes.

Het was niet het enige grote project waaraan McCormick begon en dat hij niet wist te voltooien. Samen met blueskenner Paul Oliver zette hij een grote studie op, die de geschiedenis van de Texas-blues moest vastleggen. Maar de twee onderzoekers kregen ruzie en een publicatie kwam er niet.

Later bleek dat McCormick een bipolaire stoornis had. Hij beet zich enorm vast in zijn onderwerpen, maar kon ze na verloop van tijd zomaar weer laten vallen. Wat niet wil zeggen dat hij helemaal niets tot stand bracht. Hij schreef een enorme reeks artikelen voor muziekbladen, verzamelde zeldzame opnamen die dankzij hem heruitgebracht konden worden.

Hij werkte samen met de beroemde liedjesverzamelaar Alan Lomax en hielp mee met de organisatie van de legendarische folkfestivals in Newport. Hij haalde vergeten zangers weer op het podium en naar de opnamestudio. En dankzij hem kon Peter Guralnick zijn boekje schrijven. Een dun boekje, helaas, want dat ene, grote, dikke, daar kwam het niet van...

Zie ook de artikelen over Mccormick in de Texas Monthly en de New York Times.


De Strip: De strip van deze week is gemaakt door Jan de Stripman. 

Klik hier voor deel 1 - deel 2 - deel 3 - deel 4 - deel 5 - deel 6 - deel 7 - deel 8 - deel 9 - deel 10 - deel 11  en deel 12 van het vorige verhaal.

Klik op de strip voor een grotere weergave. 

Kijk voor voorafgaande episodes van de Stripmannen-saga naar het Strip Jaaroverzicht van 2015 en het Strip Jaaroverzicht van 2014 , of nog verder terug naar het Strip Jaaroverzicht van 2011  -  het Strip-overzicht van 2012 en het Strip-jaaroverzicht van 2013 

Bezoek ook onze internationale, Engelstalige, website: The Amazing Comics Men


zondag 17 juni 2012

Alan Lomax, Bessie Smith en een hardnekkige Blues-mythe




Op zoek naar informatie over Alan Lomax, de grote Amerikaanse liedjes-verzamelaar, waar ik een poosje terug  over schreef, kwam ik er achter dat een van zijn boeken gewoon bij bol.com te bestellen is. 'The land where the blues began' heet het. En ik heb het nu in huis.

Ik ben nog niet op de helft maar ik weet nu al dat het een heerlijk boek is. Lomax beschrijft, met zwier, zijn ervaringen bij het veldwerk, dat hij in de jaren '40 deed, in de Mississippi delta, het land waar de Blues vandaan komt. Met veel sociale betrokkenheid schetst hij het leven van de arme, zwarte, boerenbevolking.

In veel opzichten lijkt de tijd er stil te hebben gestaan. De slavernij is dan wel afgeschaft, maar veel zwarten leven nog steeds op de grote katoenplantages, waar ze in een wurggreep gehouden worden door de landeigenaren. Geweld, discriminatie en onderdrukking, zijn aan de orde van de dag.

Toch is er ook een bloeiend uitgaansleven en als dat niet voldoende afleiding biedt is er natuurlijk nog de kerk. Lomax onderzoekt alle facetten van de samenleving en woont ook verschillende kerkdiensten bij. Bij een ervan wordt hij getroffen door de emoties die vrijkomen tijdens de dienst. Alle ellende en onrecht lijkt hier een uitlaatklep te vinden.

Het herinnert hem aan het vreselijke lot dat blueszangeres Bessie Smith nog maar een paar jaar eerder trof. Smith was een echte ster in de jaren '20, toen de eerste blues-rage vooral door zangeressen werd veroorzaakt. Eind jaren '30 ging haar carrière bergafwaarts.

Het verhaal gaat en ook Lomax vertelt het zo, dat ze in 1937, bij een auto-ongeluk, gewond raakte en vervolgens geweigerd werd bij twee ziekenhuizen, omdat ze zwart was. De blues-legende zou uiteindelijk doodgebloed zijn op de stoep.

Het is een mooi, dramatisch verhaal. Maar het is niet waar. Hoewel het in allerlei geschriften en op platenhoezen telkens weer opnieuw vertelt wordt is het één van de vele mythen die bij de blues lijken te horen.

In werkelijkheid is Bessie Smith, kort na het ongeval, door een ambulance bij een zwart ziekenhuis in Clarksdale afgeleverd. Daar is ze geopereerd, maar helaas de volgende ochtend aan haar verwondingen overleden. Het echte verhaal staat, onder andere, te lezen op Wikipedia.

Eerder las ik het al in de boek 'Het bluesmuseum' van de Nederlandse journalist Martin Schouten. Die bezocht zelfs de kamer waarin Bessie haar laatste adem uitblies. Dat kan iedere geïnteresseerde trouwens doen, want het gebouw, waar nu het Riverside Hotel in is gevestigd, maakt momenteel deel uit van een toeristische blues-route.

Moeten we het Alan Lomax kwalijk nemen dat hij met dit fantasieverhaal komt ? Maakt het zijn verslag minder geloofwaardig ? Tsja, dat is een goede vraag. Lomax legde de muziek van de arme zwarte bevolking vast en vroeg naar hun ervaringen.

Ik denk dat hij gewoon opschreef wat hem op dat moment als de waarheid verteld werd. Hij zal daarbij wel vaker verhalen te horen hebben gekregen die niet voor 100% waar waren. Maar hij geeft in zijn boek ook genoeg, verifieerbaar juiste, feiten en citaten.

De muziek die hij opnam blijft onverminderd waardevol en dat er in de verhoudingen tussen blank en zwart een hoop fout was is ook buiten twijfel. Daar doet een enkele overdrijving niets aan af.

Zie Wikipedia over: Bessie Smith de Engelse versie geeft een uitgebreid verslag  van de omstandigheden rond haar overlijden. En het Riverside Hotel, voorheen G.T. Thomas Hospital, waar Bessie Smith overleed.


Op Youtube is een flinke hoeveelheid muziek van Bessie Smith te horen. Waaronder haar enige optreden ineen speelfilm. Ook zonder sensatieverhaal zeer de moeite waard !

Dat verhaal was wel de inspiratie voor een toneelstuk 'The dead of Bessie Smith'  geschreven door Edward Albee in 1959.  


De Strip: Deze aflevering van het Stripmannen-vervolgverhaal is weer gemaakt door de Geheimzinnige Hulpman. Klik hier voor deel 1 en deel 2 van deze episode.

Ga naar het Strip-overzicht van dit jaar voor de vorige hoofdstukken van het Stripmannen-vervolgverhaal. 


Klik op de strip voor een grotere weergave. 

Bezoek onze nieuwe internationale, Engelstalige, website: The Amazing Comics Men

Ga voor eerdere hoofdstukken naar het Strip Jaaroverzicht van 2011 



zondag 27 mei 2012

Blind Willie McTell – Songfestivals, commercie en oude blueszangers



Nog gekeken naar het songfestival, gisterenavond ? Het is toch elke keer weer interessant om te zien wat voor uitwassen van wansmaak dit commerciële spektakel oplevert. Want dat is het toch ? Een show alleen gericht op verkoop van liedjes en binnen halen van reclame-inkomsten.

Dat van de meeste winnaars vervolgens niet veel meer vernomen wordt is eigenlijk niet zo gek. Het zijn immers geen serieuze muzikanten, die zelf hun liedjes schrijven. Het zijn maar marionetten in de geldmachine. Nee, mensen met echte muzikale smaak vinden het songfestival maar niets. Die luisteren naar goede, niet-commerciële muziek. Toch ?

Maar bestaat dat eigenlijk wel ? Muziek die niet op de verkoop gericht is bestaat ongetwijfeld. Maar in de platenzaak, of op internet, kun je het niet kopen. Want dergelijke muziek is niet te koop. Die maak je zelf, of je familie en vrienden, gewoon voor de lol.

Dat zou betekenen dat alleen amateurmuziek a-commercieel is. Maar al die andere serieuze muziek, waar wij zo van houden, dan ? Dat is toch geen commerciële troep ? Hmm, tja, och...

In de jaren '70, toen ik me voor het eerst serieus met muziek bezig ging houden, was ik er van overtuigd dat mijn favoriete artiesten niet commercieel waren. Ik luisterde naar The Beatles, The Stones, J.J.Cale en Ry Cooder en maakte mezelf wijs dat die alleen uit liefde voor de kunst hun platen maakten.

Achteraf kun je constateren dat de meeste van mijn favorieten het, zakelijk gezien, ook prima voor elkaar hadden. Ze zullen ongetwijfeld van hun vak gehouden hebben, maar ze vonden het ook helemaal niet erg als er van hun lp's miljoenen verkocht werden.

Toch geloofde ik de mythen die de ronde deden. J.J.Cale zou bijvoorbeeld een kluizenaar zijn, die zo verlegen was dat hij nooit optrad. Eens in de paar jaar dook hij een opnamestudio in en zette een aantal meesterlijke songs op de band. Wij fans, die onszelf haast als leden van een geheim genootschap beschouwden, renden dan natuurlijk direct naar de platenzaak.

Ik luisterde ook graag naar oude blueszangers, waar al net zulke mooie verhalen over de ronde deden. Blind Willie McTell, bijvoorbeeld, was zo'n beetje de J.J.Cale van de jaren '30. Een blinde zanger die ooit eens, zomaar en onverwacht, een platenstudio was ingewandeld en daar een aantal liederen gezongen had die, in de jaren '70, nog door bluesrockbands werden nagespeeld. Na die legendarische opnamen was hij spoorloos verdwenen.

Inmiddels weet ik dat dat een onzinverhaal is. McTell was een bekende figuur in de regio, rond Atlanta, in het zuiden van de VS, waar hij woonde. Men wist daar precies waar hij verbleef en waar hij zijn muziek ten gehore bracht. Voor John en Alan Lomax was het dan ook geen enkel probleem om hem, in de jaren '30 en '40, op te zoeken en een hele reeks opnamen met hem te maken.

Willie McTell werkte daar ook graag aan mee, want hij was een professionele muzikant. De Lomaxen gaven hem een klein bedragje handgeld en verder hoopte hij misschien dat er van die opnamen platen gemaakt zouden worden, die in grote hoeveelheden verkocht zouden gaan worden.

Alles wat hij deed was er op gericht zoveel mogelijk geld te verdienen en dus dacht hij commercieel. Hij maakte de muziek die zijn publiek graag wilde horen en zong liedjes die populair waren, of bedacht nieuwe waarvan hij hoopte dat ze een hit zouden worden.

Dat dat niet tot een wereldwijd succes leidde is deels toeval en deels te wijten aan de omstandigheden. Aan John en Alan Lomax zal het niet gelegen hebben. Hun interesse was weliswaar in de eerste plaats wetenschappelijk, maar ze waren niet te beroerd om liedjes, waarvan ze hitpotentie vermoedden, bij platenmaatschappijen aan te prijzen.

De wereld was echter nog niet rijp voor de blues van Willie McTell. Zijn zwarte thuispubliek had het geld niet om veel platen te kopen. De blanke liefhebbers raakten pas geïnteresseerd toen het al te laat was. De eerste bluesrevival barstte los net na zijn dood. De blanke bluesband 'The Allman Brothers Band' heeft in 1971 nog wel aardig succes gehad met zijn Statesboro Blues.

Dus ook al vinden we de muziek op het Eurovisie Songfestval vreselijk slecht, dat het een commercieel spektakel is kunnen we niet als argument gebruiken. Ook onze muzikale helden dachten in de eerste plaats aan de verkoop. Ik denk zelfs dat Willie McTell maar wat graag meegedaan had aan een songfestival...


Van de Engelse Wikipedia pagina over Blind Willie McTell nog een paar feitjes: Bob Dylan noemde hem in vier liedjes; de Engelse folkzanger Ralph McTell, die eigenlijk Ralph May heet, nam zijn naam aan; The White Stripes droegen hun cd De Stijl op aan Willie McTell; een Blind Willie McTell Blues Festival wordt nog jaarlijks georganiseerd in Thomson, in de Amerikaanse staat Georgia.

De Statesboro blues op YouTube in de versie van McTell en in die van The Allman Brothers .




De Strip: Deze aflevering van het Stripmannen-vervolgverhaal is weer gemaakt door de Stripman zelf. Klik hier voor deel 1 - deel 2  - deel 3 en deel 4 van deze episode.



Ga naar het Strip-overzicht van dit jaar voor de vorige hoofdstukken van het Stripmannen-vervolgverhaal. 

Klik op de strip voor een grotere weergave. 

Bezoek onze nieuwe internationale, Engelstalige, website: The Amazing Comics Men

Ga voor eerdere hoofdstukken naar het Strip Jaaroverzicht van 2011 



zondag 29 april 2012

Het Alan Lomax Archief online beschikbaar



De liefhebbers van traditionele volksmuziek kunnen hun hart ophalen, maar ook iedereen die van blues, jazz en country & western, gospel en soul houdt, eigenlijk elke muziekliefhebber die geïnteresseerd is in de geschiedenis van de populaire muziek, zal blij zijn nu steeds meer van het immense Alan Lomax Archief online beschikbaar komt.

Eerder schreef ik al eens over de liedjesjager Alan Lomax en zijn vader John. Met primitieve opname-apparatuur trokken ze, vanaf de jaren '30 van de vorige eeuw, door landelijk Amerika.

Ze bezochten gevangenissen en werkkampen en maakten opnamen in huiskamers, hotels en kerken. Veroordeelde gevangenen, landarbeiders, huisvrouwen, vissers en rondtrekkende muzikanten, alles wat maar zingen en spelen kon haalden ze voor de microfoon.

Ze deden dit in opdracht van the Library of Congress, een overheidsinstelling vergelijkbaar met onze Koninklijke Bibliotheek. Vader John was aanvankelijk voornamelijk geïnteresseerd in cowboy-liedjes, maar ontdekte gaandeweg de, enorm rijke, zwarte muzikale traditie.

Want in tegenstelling tot het beeld dat wij hebben, uit films en tv-series, waren er in het wilde westen stadjes met een volledig zwarte bevolking. Zwarte sheriff, zwarte kroegbaas en zwarte cowboys. Maar ook in de gevangenissen was een flink deel van de bevolking zwart. En overal werd gezongen en muziek gemaakt.

De beide Lomaxen maakten ook opnamen op de Caraïbische eilanden. Na de dood van John in 1948 vertrok Alan naar Europa. Omdat het werken in het na-oorlogse periode steeds moeilijker werd, een blanke die omging met negers werd al snel verdacht van communistische sympathieën.

In Groot-Brittannië, Ierland, Spanje en Italië haalde hij zangers en muzikanten voor de microfoon en legde zo de fundamenten voor de volksmuziek-rage van de jaren '60. In 1959 was Lomax weer terug in de VS. Hij bezocht een aantal muzikanten opnieuw, maar nu met veel betere opname apparatuur. Vanaf de jaren '70 maakte hij ook filmopnamen.

Naast al dit veldwerk organiseerde hij concerten, schreef boeken en maakte hij radio- en tvprogramma's, voor Amerikaanse zenders en voor de BBC. Al deze duizenden meters geluidsbanden, film en stapels wasplaten, vol sfeervolle en unieke opnamen, kwamen terecht in het Alan Lomax Archief.

Vanaf het begin zijn daarvan delen op LP en later CD uitgebracht. Tot zijn dood in 2002 was Lomax bezig zijn archief in een allesomvattend systeem onder te brengen. Hij noemde dat de Cantometrics waarvan voorbeelden opgenomen zouden worden in een Global Jukebox. De bedoeling was dat de muziek zo voor het grote publiek en vooral voor onderwijsdoeleinden, beschikbaar zou komen.

Inmiddels is zijn droom stukje bij beetje realiteit aan het worden dankzij het internet. Steeds meer van het enorme archief, komt beschikbaar op de website van de Association for Cultural Equity.

Wilders aanhangers zullen bij deze naam misschien de wenkbrauwen fronsen en ik kan ze geruststellen, ze hebben gelijk: Lomax kan beschouwd worden als een van de eerste voorvechters van het multiculturalisme. Ook voor aanhangers van deze linkse hobby zijn de laatste digitale ontwikkelingen dus prachtig nieuws.

In het online archief kun je naar hartenlust grasduinen. Je kunt er naar muziek en beeldmateriaal zoeken, op genre, artiest, land van herkomst, instrument of songtitel. Van Blues naar Bluegrass en Gospel, van Flamenco naar Calypso, Ierse Jigs of folksongs uit Schotland, net waar je zin in hebt. Ook Alan Lomax zelf is zingend en gitaar spelend te horen.

Een aantal van de langere films die Lomax maakte is te zien op de website folkstreams.net waaronder The land where the blues began.

Op het YouTube-kanaal van het Lomax Archief is ondertussen een karrenvracht aan korte filmpjes te zien. Ik hoop dat ik ooit nog eens de tijd krijg om het allemaal te bekijken en beluisteren.

Zie ook:



De Engelse Wikipedia over John en Alan Lomax 



De Strip: Deze aflevering van het Stripmannen-vervolgverhaal is weer gemaakt door de Stripman zelf. 



Ga naar het Strip-overzicht van dit jaar voor de vorige hoofdstukken van het Stripmannen-vervolgverhaal. 

Klik op de strip voor een grotere weergave. 

Bezoek onze nieuwe internationale, Engelstalige, website: The Amazing Comics Men

Ga voor eerdere hoofdstukken naar het Strip Jaaroverzicht van 2011 


donderdag 19 januari 2012

Alan Lomax – de Liedjesjager


Op 23 juli 2010 overleed Ate Doornbosch, medewerker van het Meertens Instituut en gespecialiseerd in volksmuziek. Vanaf het midden van de jaren '60 trok Doornbosch met opnameapparatuur het land door om, van bejaarde boertjes, landarbeiders en wasvrouwen, de liedjes op te nemen die zij zich nog uit hun jeugd herinnerden.


De vaderlandse volksmuziek staat niet erg hoog aangeschreven, maar groepen als Fungus en (het Vlaamse) 't Kliekske hebben er, vanaf de jaren '70, toch aardige dingen mee gedaan. Ook momenteel is er nog een bloeiende folk-scene in ons land.


De vraag is of we dat aan Ate Doornbosch te danken hebben of aan de liedjesjagers uit de Engelstalige wereld. De beroemdste daarvan is ongetwijfeld Alan Lomax, die vanaf de jaren '30 Amerikaanse volksmuziek vastlegde. Lomax trad in het voetspoor van zijn vader John, die voor de Library of Congress op jacht ging naar cowboyliedjes.

Het was John Lomax die op het idee kwam om gevangenissen te bezoeken, in de veronderstelling dat, door het isolement, de volksmuziek daar in zijn meest pure vorm bewaard zou zijn. Het leidde, onder meer, tot de ontdekking van Huddy Leadbelly, een legendarische zanger-gitarist, die een straf voor moord uit zat.


Hoewel de Lomaxen op zoek waren naar muziek, die nog niet aangetast was door de commerciële muziekindustrie, hadden ze ook oog voor de hitpotentie van hun ontdekkingen. Ze wisten Leadbelly vrij te krijgen, boden hem een dienstbetrekking als chauffeur aan en hielpen hem bij de opname van zijn muziek.

Alan Lomax bemoeide zich met het arrangement van Leadbelly's meest aansprekende nummer, Goodnight Irene, en staat op de plaat dan ook vermeld als co-auteur. Het werd een van de weinige commerciële successen van de liedjesjacht. Irene werd een wereldhit, Leadbelly een beroemdheid.


Het was niet de enige belangrijke ontdekking die Alan Lomax deed. Hij maakt bijvoorbeeld als eerste opnamen van Muddy Waters, toen nog als tractorbestuurder werkzaam op een kantoenplantage, later de grondlegger van de elektrische Chicago Blues.

Lomax maakte ook opnamen van de legendarische jazz-pionier Jelly Roll Morton en folk-gigant Woody Guthrie, van Calypso en steelbands uit het Caraïbisch gebied, van de sterk aan de Engels volksmuziek verwante muziek uit de Ozark Mountains enzovoort, enzovoort.

 
Toen hij tijdens de communistenjacht van de jaren '50 verdacht werd van linkse sympathieën week hij uit naar Europa. Daar maakte hij in samenwerking met de BBC belangrijke geluid- en filmopnamen van Britse volksmuzikanten. Hij reisde verder naar Italië en Spanje om uiteindelijk rond 1960 weer terug te keren naar Amerika.

Net op tijd om daar een belangrijke factor te worden in de opkomende folk-beweging. Pete Seeger werkte nauw samen met Lomax. Bob Dylan heeft goed geluisterd naar de opnamen die hij maakte. Net als menige Britse band uit die periode, van Donavan en Fairport Convention tot de Rolling Stones.

 
Ate Doornbosch is misschien alleen bij de puristen een bekende naam. Maar zijn internationale collega's zijn van enorme invloed geweest op de huidige popmuziek. Muziekliefhebbers in de hele westerse wereld weten het misschien niet, maar ze hebben veel aan pioniers als Alan Lomax te danken.


Necrologie van Ate Doornbosch op de site van het Meertens Instituut 
 
Veldopnamen van Doornbosch zijn te beluisteren op de Nederlandse Liederenbank 

Een YouTube-filmpje van Omrop Fryslan over Ate Doornbosch

Wikipedia over Ate Doornbosch en Alan Lomax (klik hier voor de uitgebreidere Engelse versie)

De site van de Library of Congress over de Alan Lomax Collection met foto's en geluidsfragmenten.

Veel meer geluids- en videofragmenten op Cultural Equity 

Een deel van de Alan Lomax Collection is op cd uitgegeven door Rounder Records.

Het Alan Lomax Archive Channel op YouTube 



Dit bericht is eerder gepubliceerd op het Volkskrantblog, in 0ktober 2010.