Jan Zonder Land – 2 – Jan wordt koning van Engeland

(Jan was de jongste zoon van koning Hendrik II, van Engeland, die ook grote delen van Frankrijk bestuurde. Jan had 4 oudere broers, waarvan er 1 als kind overleed. Tussen de andere 3 waren alle bezittingen al verdeeld, dus toen Jan geboren werd kreeg hij de bijnaam 'Zonder Land'. Uiteindelijk werd hij toch de troonopvolger en regeerde hij langer dan elk van zijn oudere broers.)

Richard Leeuwenhart, zijn vader Hendrik II en zijn broer Hendrik de jongere, worden omschreven als rijzige mannen, atletisch gebouwd, met roodblonde lokken. Jan Zonder Land en ook zijn oudere broer Godfried waren kleiner van stuk, al hadden zij ook rood haar. Jan hield van lekker en veel eten, was een liefhebber van juwelen en vrouwelijk schoon.

Hij wordt omschreven als een vaardig zwaardvechter, maar hij was niet zo'n vechtjas als zijn broer Richard. Als hij er voordeel in zag, ging Jan het gevecht niet uit de weg, maar hij zou nooit zichzelf zo roekeloos in gevaar brengen. Bij Richard had dat bijna ziekelijke trekjes. Biografe Kate Norgate beschrijft verschillende keren dat hij, bij de belegering van een kasteel, de belegerde partij weer terug stuurde, het kasteel in, als ze hun overgave kwamen aanbieden. Richard vond het veel leuker om door te vechten tot er geen verdediger meer over was.

Terwijl Richard weinig interesse in vrouwen lijkt te hebben gehad, verwekte Jan een hele reeks van bastaardkinderen. Dat een hoge edelman er maîtresses op na hield was in de middeleeuwen heel gewoon, maar bij Jan werd er schande van gesproken omdat hij zelfs vrouwen en meisjes van adel belaagde.

Hij was natuurlijk wel netjes getrouwd, in eerste instantie met Isabella, de rijke hertogin van Gloucester. Dat huwelijk liet hij, in het jaar 1200, ontbinden met als argument dat hij haar eigenlijk niet had mogen huwen omdat ze te nauw aan elkaar verwant waren. 

De werkelijke aanleiding voor de scheiding was dat Jan zijn oog had laten vallen op de piepjonge Isabella van Angouleme. Zij was op dat moment vermoedelijk niet ouder dan 14, maar dat was geen bezwaar. Bovendien kon hij, door met haar te trouwen, een concurrerende Franse edelman, Hugo van Lusignan, die met Isabella verloofd was, een hak zetten.

Het hele gebeuren is een voorbeeld van zijn belangrijkste karaktertrek: dat hij met iedereen ruzie schopte en nergens respect voor had. Hij zette de onenigheid, die zijn voorgangers met de Franse koning Filips hadden, enthousiast voort. Het is een aaneenschakeling van geharrewar en schermutselingen waarbij één verhaal opvalt, dat van Arthur van Bretagne, de neef van Jan.

Arthur was de zoon van Godfried, de broer van Jan en Richard en erfde van hem de titel van hertog. Hij verbleef enige tijd aan het hof van de Franse koning en kreeg van hem, in 1202, toestemming om de gebieden van Jan, in Normandië, aan te vallen. Daarbij belegerde hij het kasteel van Mirebeau, waar op dat moment Eleonora, zijn grootmoeder – en dus de moeder van Jan – verbleef.

Jan kwam om het kasteel te ontzetten en nam Arthur gevangen. De jonge hertog, hij was nog maar 15 jaar oud, was heel populair bij zijn onderdanen in Bretagne en om daaraan een eind te maken gaf Jan opdracht om Arthur de ogen uit te steken. Zijn bewakers weigerden dat waarop Jan zijn neef gevangen liet zetten in Rouen. Daarna is er niets meer van Arthur vernomen. Er zijn verhalen dat Jan hem eigenhandig vermoord zou hebben en zijn lichaam in de Seine zou hebben gegooid.

De verdwijning van Arthur leidde ertoe dat Bretagne en Normandië zich nog meer tegen Jan keerden en hij zijn meeste bezittingen in Frankrijk kwijt raakte. Hij richtte zich daarna op Engeland, dat hij als zijn persoonlijke speeltuin beschouwde. Hij joeg iedereen tegen zich in het harnas, van de hoge adel en de geestelijkheid, tot de gewone stads- en plattelandsbevolking.

Hij hield de Britse edelen lange tijd onder de duim door kinderen en andere familieleden in gijzeling te nemen. Vervolgens perste hij iedereen af door landerijen, kastelen en erfenissen voor zich te claimen en alleen tegen betaling weer aan de rechtmatige eigenaren terug te geven. Overheidsbaantjes werden door hem verkocht aan de hoogste bieder en voor het eerst werden er ook belastingen opgelegd aan kloosters en kerkelijke hoogwaardigheidsbekleders.

De enige bevolkingsgroep waar hij omzichtig mee omging waren de kooplieden. Hij vaardigde regelmatig decreten uit waarin de vrijheid van handel en het handelsverkeer gewaarborgd werden. Belangrijke uitzondering waren de joden die het, onder zijn bewind, wel zwaar te verduren kregen.

Op die manier slaagde hij er in, door listen en lagen en door af en toe hard in te grijpen, heel Groot-Brittannië aan zich te onderwerpen. Het lukte hem zelfs bijna om de gebieden in Frankrijk, die van oudsher door zijn familie bestuurd werden, weer terug te veroveren. Hij smeedde daarvoor een complot met de Duitse keizer Otto IV en enkele Vlaamse edelen.

Het plan was om Filips van twee kanten aan te vallen, maar die versloeg de Vlaamse-Brits-Duitse alliantie, in het noorden, terwijl zijn zoon Louis het leger van Jan, in het zuiden, op afstand hield. Daarop liep een aantal van Jan's Franse bondgenoten over naar Filips en moest Jan zich terugtrekken. Hij sloot vrede met Filips, maar moest daarvoor een groot deel van zijn gebieden in Frankrijk opgeven.

Daarmee was de rust nog niet echt weergekeerd, maar daarover vertel ik de volgende keer.

 

De Strip is gemaakt door de de Geheimzinnige Hulpman.

 

Klik hier voor deel 1 - deel 2 - deel 3 - deel 4 - deel 5 - deel 6 - deel 7 - deel 8  - deel 9 - deel 10 - deel 11 - deel 12 - deel 13 en deel 14 van het stripverhaal.  

 

Klik hier voor deel 1 - deel 2 - deel 3 en deel 4 van het vorige verhaal.  

 

Jan Zonder Land – 1 – De onwaarschijnlijke troonopvolger

(Het kwam door de Tour de France, die dit jaar langs het Chateau Gaillard reed, dat ik geïnteresseerd raakte in de Engelse koning Richard Leeuwenhart. Ik las de biografie die Kate Norgate, aan het begin van de 20ste eeuw, over hem schreef. Inmiddels heb ik ook de boeken gelezen die deze Britse historica schreef over de twee volgende koningen.)

Na de dood van Richard Leeuwenhart, in 1199, was het de vraag wie hem op zou volgen. Zijn jongste broer Jan Zonder Land ? Of zijn neef Arthur, de zoon van zijn broer Godfried van Bretagne ? Godfried zelf was in 1186 al overleden, in Parijs, onder mysterieuze omstandigheden. Er zijn verschillende verhalen over. Vast staat dat hij zeer goed bevriend was met Filips Augustus, de Franse koning en de grote rivaal van Richard en daarvoor, zijn vader Hendrik II.

Het zou kunnen dat Godfried in Parijs was om met Filips een complot te smeden tegen Hendrik. Eén verhaal dat over zijn dood verteld wordt is dat hij door God gestraft zou zijn, voor het verraden van zijn vader en overleed aan plotselinge pijn aan de borst. Een andere bericht is dat hij door een paard vertrapt werd, tijdens een riddertoernooi. Maar dat zou, volgens sommige historici, een rookgordijn zijn waarachter Filips het complot tegen Hendrik probeerde te verbergen.

Filips zou zo aangedaan zijn geweest door de dood van Godfried dat hij, op de begrafenis, probeerde in het graf te springen en door de andere aanwezigen moest worden tegengehouden. Het illustreert de merkwaardige haat-liefde-verhouding tussen de Engelse en Franse koningshuizen.

Hertogin Constance, de weduwe van Godfried, was in verwachting toen haar man overleed. Haar zoon werd Arthur genoemd, naar de legendarische koning, waar ook toen al de meest geweldige verhalen over rond gingen. Je weet wel, van de ronde tafel, het slot Camelot, Excalibur het zwaard in de steen en de zoektocht naar de Heilige Graal. Britse vorstenhuizen deden hun best om te bewijzen dat ze van die legendarische Arthur afstamden en er werden regelmatig zonen naar hem vernoemd. Erg gelukkig waren die kinderen in hun latere leven doorgaans niet.

Constance deed haar best om Arthur naar voren te schuiven als opvolger van Richard. Ze probeerde een voordelig huwelijk voor hem te arrangeren. Eerst met een dochter van Tancred, de koning van Sicilië, dat door Richard veroverd was op zijn tocht naar het Heilige Land. Maar toen de Duitse keizer Hendrik VI het eiland, in 1196, inpikte viel dat plan in het water.

Daarop probeerde Ranulf de Blondeville, graaf van Chester, Constance en haar zoon te ontvoeren om ze naar Richard te brengen. Richard had beloofd om Arthur als zijn opvolger aan te wijzen en wilde op die manier Bretagne onder controle krijgen. Dat plan mislukte doordat Arthur door getrouwe ridders afgeleverd werd aan het Franse hof.

Toen Richard in 1199 dodelijk gewond raakte, bij de belegering van het kasteel van Châlus-Chabrol, leek het hem toch geen goed idee dat de op dat moment pas 12 jarige Arthur, die nog steeds aan het Franse hof verbleef, zijn opvolger zou worden. Tegen heug en meug koos hij dan maar voor zijn broer Jan Zonder Land.

Terwijl Richard, een agressieve en nietsontziende vechtjas, door velen toch als een held gezien wordt, is de reputatie van Jan die van een wrede, onbetrouwbare schurk en verrader. Zo wordt hij ook opgevoerd in de verhalen over Robin Hood en het toneelstuk dat Shakespeare over hem schreef. Biografe Kate Norgate haalt een tijdgenoot van Jan aan die hem 'nature's enemy' noemt, de vijand van de natuur.

Jan trok in zijn jonge jaren veel op met zijn broer Godfried, die ook al slecht bekend stond vanwege de complotten die hij tegen hun vader smeedde en zijn geheul met Filips. Toch was Jan de favoriete zoon van Hendrik II, die zijn uiterste best deed om hem bezittingen toe te schuiven en er zelfs op zinspeelde hem tot zijn opvolger te benoemen.

Een van de titels die Jan kreeg was die van Lord van Ierland. Hij had uiteindelijk koning van dat land kunnen worden als hij er in geslaagd was, door overreding of met geweld, de Ierse adel achter zich te krijgen. In 1185, Jan was toen 19 jaar, werd hij met een legertje huurlingen en een zak geld naar Ierland gestuurd, om zijn rechten te doen gelden. Dat werd geen succes.

Jan maakte ruzie met de Ierse leiders, het verhaal gaat dat hij hun uiterlijk bespotte en een van hen aan zijn baard trok. Het geld dat hij meegekregen had spendeerde hij aan zijn eigen pleziertjes en toen zijn soldaten om hun loon vroegen weigerde hij ze te betalen. Ze liepen daarop over naar de Ierse kant en Jan vertrok met de staart tussen de benen.

Jan maakte zich zo onmogelijk dat Hendrik, in zijn laatste dagen, niet anders kon dan Richard aanwijzen als troonopvolger. Zoals we weten ging Richard kort daarop op kruistocht en deed Jan zijn best om, in de tussentijd, zoveel mogelijk van Richards macht en eigendommen naar zich toe te trekken. Toen Richard op de terugweg gevangen genomen werd verspreidde Jan zelfs het gerucht dat zijn broer omgekomen was. Toen dat werd ontzenuwd probeerde hij, met Filips, de Duitse keizer over te halen om Richard zo lang mogelijk gevangen te houden.

Het is een wonder dat Jan, na de uiteindelijke vrijlating en terugkomst van Richard, toch weer in genade aangenomen werd.

(Wordt vervolgd.)

 

De Strip is gemaakt door de de Geheimzinnige Hulpman.

 

Klik hier voor deel 1 - deel 2 - deel 3 - deel 4 - deel 5 - deel 6 - deel 7 - deel 8  - deel 9 - deel 10 - deel 11 - deel 12 en deel 13 van het stripverhaal.  

 

Klik hier voor deel 1 - deel 2 - deel 3 en deel 4 van het vorige verhaal.  

 

Richard Leeuwenhart – 7 – Richard belegert een kasteel teveel

(Laatste deel van onze leerzame zomerserie over de Britse koning Richard Leeuwenhart die, eenmaal weer thuis van zijn kruistochten, verder gaat met zijn ruzie met de Franse vorst Filips.)

Het leek er aan het eind van de 12e eeuw op dat de Franse koning in de problemen kwam. Richard Leeuwenhart dreigde, in 1196, de toegang tot Parijs via de Seine af te sluiten. Hij had zijn oog laten vallen op een rots langs de rivier, bij het plaatsje Andely en bouwde daar in zeer korte tijd het kasteel Gaillard. Ik schreef er helemaal aan het begin van deze reeks al over, omdat de Tour de France er dit jaar voorbij reed.

Het verhaal gaat dat Richard het kasteel in 1 jaar liet bouwen en zelf nauw betrokken was bij het ontwerp. Nu was de rots die hij uitgekozen had, maar aan 1 kant met de oever verbonden en zal het tamelijk makkelijk zijn geweest om daar een verdedigbare plek van te maken. Maar als je de ruïnes nu ziet is het moeilijk te geloven dat hij die grote toren, die enorme ringmuur, met al zijn halfronde uitstulpingen, al die muurtorens en poorten, werkelijk in 1 enkel jaar heeft laten bouwen.

Wikipedia schrijft dat hij er 2 jaar over deed, maar in die tijd zou er ook nog een heel nieuw dorp bij het kasteel zijn gebouwd. Dat kasteel zelf had een voor die tijd revolutionair ontwerp, waarbij gebruik gemaakt werd van technieken die Richard waarschijnlijk tijdens zijn kruistocht heeft gezien. Zo heeft het, als één van de eerste burchten in Europa, mezenkauwen, dat zijn rijen werpgaten aan de bovenkant van torens en muren.

(Op YouTube staat een virtuelereconstructie van hoe Chateau Gaillard er in 1204 uitgezien zou kunnen hebben.)

Richard zelf dacht dat Gaillard onneembaar was, maar na zijn dood wist Filips het tamelijk gemakkelijk in te nemen. Zijn soldaten kropen door een latrine-afvoer naar binnen, openden de poort en staken de gebouwen binnen de muren in brand.

In de biografie, die Kate Norgate schreef over Richard, wordt het ene na het andere kasteel met de grond gelijk gemaakt. Dat gebeurde niet met Chateau Gaillard. Filips vond het waarschijnlijk handiger om het zelf te gebruiken. Pas in de 16e eeuw werd een poging gedaan om het kasteel te slopen. Zoals we nu kunnen zien is dat niet zo goed gelukt, er staat nog steeds een behoorlijk deel overeind.

Richard vierde de ingebruikneming van het kasteel door 3 gevangen genomen soldaten van de rots te gooien. Zo ging het zinloze geweld weer vrolijk verder. Als je het allemaal leest is het nogal kleinzielig. De ene koning verwoest een kasteel, dan doet de andere dat ook. De een plundert een stad, dan ook de ander. De ene steekt 12 soldaten van de tegenstander de ogen uit en jawel, de ander doet hetzelfde. Ze hadden zo nog tientallen jaren door kunnen gaan, maar gelukkig kwam Richard plotseling te overlijden.

We hebben al eerder gezien dat hij graag zelf meevocht in de voorste gelederen en daarbij niet zo voorzichtig was. Men zegt dat hij, bij een aanval op een van de havens in het Heilige Land, maar half geharnast, uit zijn boot in de branding sprong en woest met zijn zwaard zwaaiend het strand op stormde. Dat had slecht af kunnen lopen, maar de tegenstanders namen direct de benen, bij het zien van die roodharige wildeman en toen zijn soldaten hem eenmaal ingehaald hadden was de haven snel ingenomen.

Dat soort voorvallen zullen hem een gevoel van onoverwinnelijkheid gegeven hebben. Later bracht hij zichzelf vaker in gevaar. Zo ook bij de belegering van het kasteel van Châlus-Chabrol, ongeveer halverwege tussen Parijs en de Spaanse grens. De eigenaren hadden zich binnen de muren verschanst en de troepen van Richard hadden het kasteel omringd. Ongeduldig ging Richard er, weer met maar een gedeeltelijk harnas aan, zelf op uit om te proberen een van de verdedigers met zijn kruisboog te raken.

Vanaf de transen werd er teruggeschoten door een jonge knaap, die zichzelf beschermde met een braadpan. Richard werd in zijn schouder getroffen, volgens Kate Norgate met een van de kruisboogpijlen die zijn troepen eerder zelf afgeschoten hadden. De wond ging ontsteken en Richard voelde zijn einde naderen.

Het kasteel werd overmeesterd en de schutter naar hem toegebracht. De jongeman verklaarde dat hij de dood van zijn vader en twee broers had willen wreken, waarop Richard hem vergaf en hem wegzond met 100 shilling zakgeld. Volgens Wikipedia wordt er verteld dat de jongen later, door een aanvoerder van een van Richards huurlingenlegertjes, alsnog gegrepen werd. Hij zou levend zijn gevild en opgehangen.

Richard had nog tijd om zijn moeder te laten komen en stierf in haar armen, op 6 april 1199. Zijn gebalsemde hart werd begraven in de kathedraal van Rouen, zijn ingewanden op de plaats waar hij stierf – waar ze nog steeds worden bewaard in de slotkapel – en de rest, aan de voeten van zijn vaders graf, in de abdij van Fontevraud, nabij Chinon.

Richard liet geen wettelijke kinderen achter. Er is wel gesuggereerd dat Richard eigenlijk homoseksueel was, maar hij had wel een buitenechtelijke zoon, Filips van Cognac. Over deze Filips is niet veel bekend, hij wordt maar een enkele keer in officiële documenten genoemd. Wel duikt hij op, als fictief personage, in een toneelstuk van Shakespeare en in de film 'Princess of Thieves', uit 2001.

Men heeft ook beweerd dat Richard een relatie had gehad met de Franse koning Filips, wat het hele conflict tussen de twee zou terugbrengen tot een, uit de hand gelopen, ruzie tussen voormalige geliefden. Aan de andere kant zijn er verhalen dat Richard vrouwen met geweld tot seks zou hebben gedwongen en hij op veldtocht ook relaties met vrouwen onderhield. Omdat hij een paar maal te biecht ging en boete deed voor zijn zonden wordt ook wel gesuggereerd dat hij biseksueel zou zijn geweest. We zullen het waarschijnlijk nooit zeker weten en het doet er eigenlijk ook weinig toe.

Je zou kunnen denken dat hij zich zo woest en bloeddorstig gedroeg om, tegenover zichzelf en zijn omgeving, te bewijzen dat hij wel degelijk een echte man was. Maar het waren andere tijden. Een koning trok toen nog echt zelf te strijde. Tegenwoordig zitten machthebbers lekker aan het zwembad, met een dikke sigaar in hun hoofd en een 'secretaresse' op schoot, terwijl ergens ver weg, in hun opdracht, steden en dorpen worden gebombardeerd.

Dat is de vooruitgang. Je kunt je ook geen moderne wereldleider voorstellen met een harnas aan op een strijdros. Als was het idee om de staatshoofden zelf, in een onderling duel, hun conflicten uit te laten vechten zo gek nog niet. Dat zou een hoop slachtoffers schelen.

(Ps: Ik heb inmiddels de biografie die Kate Norgate schreef over Jan Zonder Land, de opvolger van Richard, ook gelezen. Heel boeiend ! Maar volgende week eerst maar eens wat andere zaken.)

   

 

De Strip is gemaakt door de de Geheimzinnige Hulpman.

 

Klik hier voor deel 1 - deel 2 - deel 3 - deel 4 - deel 5 - deel 6 - deel 7 en deel 8 van het stripverhaal.  

 

Klik hier voor deel 1 - deel 2 - deel 3 en deel 4 van het vorige verhaal.  

 

Klik op de tekening voor een grotere weergave. 

 

Richard Leeuwenhart – 6 – Terug als koning van Engeland

(Dit is het voorlaatste verhaal over het leven van Richard Leeuwenhart, de 12e eeuwse prins die tegen de verwachtingen in koning werd, op kruistocht ging en – weer op weg naar huis – gevangen genomen werd door de Duitse keizer.)

Richard maakte, toen hij zich had vrijgekocht bij de Duitse keizer, geen haast met zijn terugkeer naar Engeland. Hij reisde langzaam de Rijn af en werd overal royaal onthaald en gefêteerd. Elke bisschop en edelman, langs zijn route, wilde met hem kennismaken en hij liet zich die aandacht gewillig aanleunen. Via het Vlaamse Zwin, vlak over de grens bij Zeeuws-Vlaanderen, voer hij uiteindelijk naar Engeland.

In Londen werd hij met een groot feest ontvangen en een paar weken later werd hij in Winchester opnieuw gekroond. Waarschijnlijk was dat vooral om zijn onafhankelijkheid van de keizer te benadrukken. In de tussentijd belegerde hij een paar kastelen van opstandige edelen en bekrachtigde hij zijn vriendschap met William van Schotland.

Bij de belegering van Nottingham liet hij zich weer eens van zijn brute kant zien. Het kasteel gold als een zeer sterke vesting en de bezetters wilden aanvankelijk niet geloven, dat het echt koning Richard was die voor de poort stond. Hij liet zijn grote belegeringsmachines aanrukken en richtte een galg op, goed in het zicht van het kasteel. Daar werden ter afschrikking wat gevangenen opgehangen. Een afvaardiging van de stad verzocht of ze mochten komen kijken of hij echt Richard was, daarna was het pleit snel beslecht en gaf de stad zich over.

Richard had vervolgens grote haast om naar Frankrijk te vertrekken. Zoveel zelfs dat hij, ondanks ongunstige wind, met zijn gevolg inscheepte en afvoer. Het schip werd, door harde tegenwind, urenlang door elkaar geklutst waarop het toevlucht moest zoeken bij het eiland Wight en Richard maar weer terugvoer naar de Engelse kust.

Toen Richard uiteindelijk in Frankrijk aankwam begon de ruzie met de Franse koning Filips weer helemaal opnieuw. Richard verzoende zich met zijn broer Jan en begon enthousiast de bezittingen van Filips aan te vallen en die deed hetzelfde met de bezittingen van Richard en zijn bondgenoten. Het verschil was dat Richard meestal als een dolle stier ten aanval trok, waarop Filips wegsloop om met een list, of hinderlaag, zijn slag te slaan.

Bij één gelegenheid zat Richard het Franse leger op de hielen, haalde de achterhoede in en vroeg waar Filips was. Er werd hem verteld dat die in de voorhoede reed. Daarop stormde Richard naar voren, haalde het hele leger in om er achter te komen dat zijn tegenstander een zijweggetje had genomen en was ontkomen.

Natuurlijk werd er door beide partijen geprobeerd om allianties te sluiten met andere vorsten. Filips zette daarvoor zijn zuster Adelheid weer in, die ooit de verloofde van Richard was geweest. Hij bood haar aan verschillende, mogelijke huwelijkspartners aan, mits die hem zouden steunen in zijn strijd tegen Richard. Adelheid huwde uiteindelijk met Willem, de graaf van Ponthieu.

Er was ook geregeld onderling overleg en er werd meermaals onderhandeld over vrede. Eén voorstel was dat er 5 ridders van elke partij aangewezen zouden worden, die tegen elkaar zouden vechten, om de geschillen eens en voor altijd te beslechten. Richard zag het helemaal zitten, onder voorwaarde dat hij en Filips bij de vijf strijders zouden zijn. Dat wilde Filips natuurlijk niet, waarop het gebruikelijke geharrewar weer aanving.

Richard was in de kracht van zijn leven, groot, gespierd en een uitstekend zwaardvechter. Filips was 2 jaar ouder, wat op zich geen bezwaar was, maar hij was lang niet zo'n vechtjas als Richard. In zijn boek 'In het spoor van de kruisvaarders' schrijft Terry Jones (bekend van Monty Python): '….(hij was) nors, slecht opgevoed, hij hield niet van fysieke risico's en zijn uiterlijk werd ontsierd door het feit dat hij een oog verloren had. Filips was geen held...'.

Waarschijnlijk is dit een beetje overdreven. Volgens Wikipedia, dat een tijdgenoot van Filips citeert, was Filips 'een knappe, gespierde kerel met een vrolijk gezicht met een rode teint en een temperament dat sterk gericht is op een goed leven, wijn en vrouwen'. Maar dezelfde bron meldt ook dat hij zichzelf niet graag in gevaar bracht, haatdragend en koppig was en ervan hield om machtige personen tegen elkaar op te zetten.

Hoe dan ook, het leek er aan het eind van de 12e eeuw op dat Richard de overhand kreeg. Hij breidde zijn bezittingen uit en sloot verdragen met machthebbers van aangrenzende territoria. Het zag er slecht uit voor Filips toen de Duitse keizer Richard voorstelde om Frankrijk van twee kanten aan te vallen. Richard zou dan zelfs een deel van het losgeld, dat hij nog aan de keizer schuldig was, mogen gebruiken om die oorlog te betalen. Richard zag ervan af, omdat hij de boel niet vertrouwde en vreesde alleen de kastanjes uit het vuur te moeten halen.

(Volgende week het laatste deel, met de dood van Richard. Daarna volgt weer een heel nieuw verhaal als Jan, de schurkachtige broer van Richard, koning wordt. Ook daarover heeft Kate Norgate een heel boeiend boek geschreven.)

   

 

De Strip is gemaakt door de de Geheimzinnige Hulpman.

 

Klik hier voor deel 1 - deel 2 - deel 3 - deel 4 - deel 5 - deel 6 en deel 7 van dit stripverhaal.  

 

Klik hier voor deel 1 - deel 2 - deel 3 en deel 4 van het vorige verhaal.  

 

Klik op de tekening voor een grotere weergave. 

 

Richard Leeuwenhart - 5 - Richard wordt gevangen genomen

(Het vervolg van onze leerzame zomerserie over de Engelse koning Richard Leeuwenhart, begonnen naar aanleiding van de Tour de France. Richard was op kruistocht gegaan, in het jaar 1191, om het Heilige Land te bevrijden van de moslims.)

In de herfst van 1192 besloot koning Richard Leeuwenhart om zijn kruistocht af te breken en terug te reizen naar Engeland. Voor hij vertrok kwam Richard een vredesverdrag overeen met moslimleider Saladin. De kruisvaarders zouden een groot deel van de kust van het heilige land behouden, maar Saladin bleef de baas over Jeruzalem. Hij moest dan wel christelijke pelgrims toelaten tot de heilige plaatsen.

Dat gebeurde ook en een groot deel van Richards kameraden ging op bedevaart naar de stad. Richard zelf deed dat niet, hij had gezworen niet naar Jeruzalem te gaan, of er zelfs van afstand naar te kijken, zonder het te veroveren. Het verhaal gaat dat hij eens op korte afstand van de stad was en zijn hoofd achter zijn schild verborg, om deze gelofte niet te breken.

Het is waarschijnlijk dat Richard zijn kruistocht als mislukt beschouwde. Hij zou later een paar keer de wens uitspreken terug te willen keren, om het werk af te maken en Jeruzalem alsnog te veroveren. Dat zou er niet van komen, maar er was desondanks best veel bereikt. De pelgrims hadden weer toegang tot hun bedevaartplaatsen, de havens aan de kust van het Heilige Land waren veroverd en onderweg waren belangrijke steunpunten stevig in handen gekomen van de tempelridders.

Moslimleider Saladin, de grote tegenstrever van Richard, zou een paar maanden na Richards vertrek overlijden. Dat stortte zijn rijk in chaos, vooral omdat er geen geld was, om de soldaten te betalen die alle veroverde gebieden moesten bezetten. Saladin had, in de voorgaande jaren, telkens zijn nieuwe militaire expedities betaald uit de opbrengst van zijn vorige veroveringen. Dat ging goed zolang er telkens nieuwe successen werden geboekt. Na het vertrek van de kruisvaarders en de dood van Saladin zakte het rijk als een kaartenhuis in.

Het was overigens ook niet makkelijk voor de kruisvaarders om hun veroveringen te behouden. De meeste strijders wilden immers, na het bezoeken van de heilige plaatsen, direct weer terug naar huis. Er waren er niet veel die bereid waren om langere tijd te blijven.

Richard voelde zich gedwongen om terug naar Engeland te reizen omdat hij berichten had gekregen over de snode plannen van zijn broer Jan, die Richard in Engeland had achtergelaten om op zijn zaken te passen. Jan probeerde, net als de Franse koning Filips, van de afwezigheid van Richard gebruik te maken om zijn invloed en bezit te vergroten.

Biografe Kate Norgate vraagt zich af waarom Richard niet van het heilige land, via de straat van Gibraltar direct naar Frankrijk of Engeland zeilde. Hij verkoos een andere route, zij denkt misschien alleen maar omdat hij zo'n lange zeereis te saai vond. Richard besloot om de Adriatische zee op te varen en in Noord-Italië een haven op te zoeken, om vandaar over land naar huis te reizen.

Zijn schepen kwamen in moeilijkheden, door slecht weer en hij beloofde om een kerk te stichten, op de plaats waar hij behouden aan land zou komen, indien God hem zou sparen. Norgate schrijft dat hij schipbreuk leed bij een eiland voor de kust van Ragusa, niet ver van Dubrovnik. Daar zou hij de beloofde kerk hebben laten bouwen, die er tot de 16e eeuw zou hebben gestaan. Wikipedia schrijft niets over dit verhaal en laat hem landen in Aquileia, in het noordoosten van Italië.

Hoe dan ook, hij besefte vrij snel dat de gekozen route over land niet zonder gevaar was en vermomde zich als Tempelridder. Dat ging een tijdje goed, maar vlak bij Wenen wordt hij gevangen genomen door soldaten van Leopold van Oostenrijk. Die herinnerde zich nog heel goed hoe Richard, na de verovering van Akko, de banier van Leopold in de gracht had laten gooien. Bovendien beschuldigde hij Richard ervan de hand te hebben gehad in de moord op zijn neef, Koenraad van Montferrat.

Leopold droeg Richard over aan de keizer van Duitsland, Hendrik VI, die hem gevangen zette in het kasteel van Trifels, in Zuid-Duitsland. Het duurde even voordat zijn onderdanen doorkregen waar Richard gebleven was, maar daarna werd er druk onderhandeld over zijn vrijlating. Richard zelf overlegde met de keizer, maar werd ook benaderd door de Franse koning Filips en Jan Zonder Land, de broer van Richard.

Filips en Jan boden de keizer geld om Richard zo lang mogelijk vast te houden. Elk hadden ze hun zinnen gezet op delen van Richards rijk. Richard zelf bood ook geld en land en wierp huwbare familieleden in de strijd. Hij zwoer uiteindelijk zelfs trouw aan de keizer. Zijn aanbod was uiteindelijk het aantrekkelijkst en hij kwam, na ruim een jaar, aan het begin van 1194 vrij.

Je vraagt je misschien af wat er ondertussen met Berengaria gebeurde, de Spaanse prinses waarmee hij op weg naar het Heilige Land huwde. Hij vond haar zo leuk dat hij haar zelfs meenam op zijn verdere kruistocht. De liefde leek inmiddels helemaal bekoeld. Zij was al voor hem teruggereisd naar Frankrijk, waar ze verbleef in een kasteel aan de Loire.

Na zijn vrijlating ging hij eerst terug naar Engeland en het was pas op aandringen van de paus dat hij, een jaar later, zijn vrouw weer opzocht. Zij zou tijdens zijn leven nooit een voet in Engeland zetten. Het huwelijk bleef kinderloos en na zijn dood was er weinig interesse voor haar, bij zijn volgelingen. Ze moest er achteraan zitten om iets van een weduwepensioen te krijgen en vestigde zich uiteindelijk nabij Le Mans, waar ze een klooster stichtte en, in 1230, overleed en begraven werd. 

(Wordt vervolgd) 

   

 

De Strip is gemaakt door de de Geheimzinnige Hulpman.

 

Klik hier voor deel 1 - deel 2 - deel 3 - deel 4 - deel 5 en deel 6 van dit stripverhaal.  

 

Klik hier voor deel 1 - deel 2 - deel 3 en deel 4 van het vorige verhaal.  

 

Klik op de tekening voor een grotere weergave. 

 

Richard Leeuwenhart – 4 – Een bloedbad in Akko

(We waren vorige week met de Engelse koning Richard Leeuwenhart – en zijn vloot vol kruisvaarders – aangekomen bij de havenplaats Akko, in wat nu het noorden van Israël is. Daar waren andere kruisvaarders, waaronder de Franse koning Filips Augustus, net bezig met een belegering. Die leek aardig te vlotten, tot de beide koningen ziek werden.)

Terwijl Richard en Filips ziek in hun tent lagen verzamelde moslimleider Saladin, buiten de stad, troepen om de belegering te breken. Er was contact tussen de heersers, Saladin stuurde zelfs fruit naar de zieken. Uiteindelijk knapten de twee zieke koningen op en wisten ze Akko tot overgave te dwingen. De belegerden gaven zich over en wisten te bedingen dat hun leven gespaard zou blijven.

De voorwaarden waren dat Saladin gevangen genomen kruisvaarders vrij zou laten, een fragment van het heilige kruis, waaraan Christus gestorven zou zijn, over zou dragen, plus een flinke som geld. Toen dat niet snel genoeg gebeurde liet Richard de krijgsgevangenen, naar schatting 2.700 mannen, vrouwen en kinderen, afslachten. Hij liet dat buiten de stad doen, zodat de troepen van Saladin het goed konden zien. We zouden het nu een schandalige oorlogsmisdaad noemen, maar zijn tijdgenoten vonden het niets bijzonders.

Er werden later verschillende verklaringen voor gezocht. Het zou wraak geweest zijn voor de kruisridders die gesneuveld waren, tijdens de belegering van de stad. Of een represaille voor een eerder voorval, waarbij Saladin een aantal gevangen genomen ridders had laten vermoorden. Er werd ook gezegd dat Richard snel verder wilde en geen manschappen achter wilde laten, om zo'n grote groep gevangenen te bewaken.

Maar er was een Arabische schrijver die het verraad noemde. Er zou aan de bewoners van Akko zijn beloofd dat hun leven gespaard zou worden. Als Saladin ze in de steek zou laten, zouden ze tot slaaf worden gemaakt, niet gedood. Maar Kate Norgate suggereert dat die afspraak misschien een misverstand was. De verschillende partijen konden elkaar alleen verstaan via tolken, vergissingen lagen dan op de loer.

Ik denk dat de moordpartij in Akko ook bedoeld was om de tegenstander vrees aan te jagen. Nu zouden we het een laffe, zinloze en terroristische daad noemen. Het maakte in ieder geval duidelijk dat Richard geen edelmoedige ridder was met alleen maar hoge idealen. Hij kon ruimhartig zijn, als hem dat uitkwam, maar ook bikkelhard. Hij had daarnaast last van buien van oncontroleerbare woede en was iemand die een ruzie niet snel vergat, of vergaf.

(Is het trouwens niet merkwaardig dat elke gewelddadige en gewetenloze leider, zonder moeite, mensen kan vinden om zijn verwerpelijke plannen uit te voeren ? Dat was toen zo en nu nog steeds. Behoorlijk veel mensen vinden het fijn om achter een 'sterke' man aan te lopen, zelfs als dat betekent dat ze misdaden moeten plegen om erbij te horen.)

Naast het laten vermoorden van de krijgsgevangenen deed Richard nog iets anders, dat hem later zelf zuur zou opbreken. Hij wierp het vaandel van een medekruisvaarder, hertog Leopold V van Oostenrijk, dat op het dak van het paleis van Akko wapperde, in de gracht. Een belediging die Leopold niet zou vergeten.

De Franse koning, Filips Augustus, was ondertussen al afgereisd naar huis. Hij vond dat hij wel genoeg gedaan had en wilde van de afwezigheid van Richard gebruik maken, om zijn macht in Frankrijk te vergroten. Dat wist Richard ook wel en daarom liet hij zijn rivaal een eed zweren, dat die zijn bezittingen niet aan zou vallen.

Na het veroveren van Akko trok het kruisvaardersleger richting Jeruzalem, daarbij voortdurend lastig gevallen door de troepen van Saladin. Hoewel die steden en forten vaak zelf al ontruimden en verwoestten, om te voorkomen dat kruisvaarders ze in handen zouden krijgen.

Er was trouwens geregeld diplomatiek contact tussen de kruisvaarders en Saladin. Daarbij werden geschenken uitgewisseld en vredesvoorstellen gedaan. Een daarvan was een voorstel van Richard, om zijn zuster Johanna te laten trouwen met de broer van Saladin. Het paar zou dan samen over de omstreden gebieden kunnen heersen. Johanna protesteerde heftig tegen dit plan en het ging dan ook niet door.

Er volgden nog allerlei andere voorstellen, die vaak gedaan leken om tijd te winnen terwijl de twee partijen zich voorbereidden op een volgend gewapend treffen. Het kruisvaarders leger ploeterde ondertussen moeizaam richting Jeruzalem. De winter viel in en maakte verder vechten onmogelijk.

In het volgende voorjaar - het jaar is dan 1192 - veroverden de kruisvaarders vrijwel alle havensteden tussen Turkije en Egypte. Richard ging daarbij voorop in de strijd en vond het daarnaast leuk om alleen, of met een klein groepje ridders, op verkenning te gaan. Daarbij doodde hij tientallen vijandige strijders, maar hij kwam ook zelf een paar keer in levensgevaar.

In hoeverre al die verhalen geloofd moeten worden is de vraag, er zal ongetwijfeld sprake zijn van mythevorming en propaganda. Het is bijvoorbeeld opvallend dat de Engelse koning een paar keer zomaar in slaap viel, tijdens zo'n uitstapje en dan net op tijd wakker werd, om vijandige strijders te ontdekken die hem aan het besluipen waren.

Één voorval schijnt wel echt gebeurd te zijn. Richard werd met een paar makkers overvallen door een grote groep Turken. Ze dreigden het onderspit te delven en om zijn leider te redden riep één van Richards ridders, de jonge William des Preaux, dat hij de koning was. William werd daarop gevangen genomen en weggevoerd, maar anderen wisten te ontkomen.

Toen Richard een jaar later het Heilige Land verliet kocht hij eerst William des Preaux vrij. Hij ruilde hem in tegen een aantal hooggeplaatste volgers van Saladin. Des Preaux, die ondanks zijn Franse naam een Engelse ridder was, reisde terug naar zijn vaderland en schijnt 90 jaar geworden te zijn.

In 1965, in het tweede seizoen van de populaire TV-serie over de tijdreiziger Dr. Who, werd William als personage opgevoerd in een aantal episodes over de kruistochten.

(Volgende week even wat anders, voordat ik vertel hoe Richard weer naar huis ging, onderweg gevangen genomen werd en ook weer vrij kwam.)

  

 

De Strip is gemaakt door de de Geheimzinnige Hulpman.

 

Klik hier voor deel 1 - deel 2 - deel 3 en deel 4 van het stripverhaal.  

 

Klik hier voor deel 1 - deel 2 - deel 3 en deel 4 van het vorige verhaal.  

 

Klik op de tekening voor een grotere weergave. 

 

Richard Leeuwenhart – 3 – Sicilië en Cyprus

(Er heeft nog niemand geprotesteerd, dus ik ga nog even door met het leven van de Engelse koning Richard Leeuwenhart. In het vorige hoofdstuk zagen we dat Richard en de Franse koning Filips II, ook wel Filips Augustus genoemd, in 1190, aankwamen in de havenplaats Messina op Sicilië. Ze waren op weg naar het Heilige Land, om Jeruzalem te bevrijden uit handen van moslimleider Saladin.)

Johanna, een zuster van Richard, was getrouwd met William II, de koning van Sicilië en pas weduwe geworden. Tancred, een neef van William, had de troon weten te bemachtigen, maar kwam niet naar Messina om de kruisvaarders te ontvangen. Richard eiste dat zijn zuster naar hem toegezonden zou worden, met haar omvangrijke bruidsschat.

Dat gebeurde uiteindelijk, maar niet voordat Richard en zijn mannen ruzie kregen met de plaatselijke bevolking en vervolgens Messina innamen en plunderden. De Franse koning Filips, die ook in Sicilië aangekomen was, hield zich afzijdig van deze schermutselingen, maar eiste wel een deel van de opbrengst voor zich op. Het is tekenend voor de houding van beide vorsten, Richard beukte er meteen op los, Filips hield zich koest, maar probeerde er wel een voordeeltje uit te halen.

Toen Richard had laten zien dat hij de sterkste was besloot Tancred vrede met hem te sluiten. Richard liet daarop zijn moeder overkomen uit Engeland en vroeg haar om Berengaria, de prinses van Navarra mee te brengen. Richard wilde graag met haar trouwen. Het kan zijn dat hij haar echt leuk vond, maar het was in ieder geval een tactische zet. Navarra grensde aan Aquitanië, het hertogdom van zijn moeder en het was slim om bevriend te zijn met je zuiderburen.

Dat voorgenomen huwelijk zorgde voor nieuwe problemen met Filips, want Richard was al heel jong voorbestemd om met Adelheid te trouwen, de zuster van Filips. Adelheid die ook wel Alys van Vexin wordt genoemd, verbleef daarom al sinds haar 8ste aan het Engelse hof. Het schijnt dat Richard onder het huwelijk uitkwam door aan Filips te vertellen dat Adelheid een affaire had gehad met Hendrik, de vader van Richard, en zelfs een kind van hem had gebaard.

(Filips bood later aan om Adelheid te laten trouwen met Jan Zonder Land, de jongere broer van Richard. Dat ging ook niet door en uiteindelijk werd ze uitgehuwelijkt aan Willem III Talvas, graaf van Ponthieu. Wat ze er allemaal zelf van vond is niet overgeleverd.)

Niets stond een huwelijk tussen Richard en Berengaria meer in de weg, maar ze besloten eerst een stuk verder te varen. Met een vloot van meer dan 150 schepen gingen Richard en zijn verloofde, met zijn zuster Johanna en Filips, weer op weg naar het Heilige Land. Maar onderweg raakten ze elkaar kwijt. Filips kwam aan land in Akko, dat vroeger bekend was als Acre, een havenplaats in het noorden van het huidige Israël. Het stadje was in handen van moslimleider Saladin en werd al geruime tijd belegerd door de kruisvaarders.

Het schip met de adellijke dames liep aan de grond bij Cyprus. De heerser van dat eiland, Isaac Comnenus, was de kruisvaarders niet goed gezind en probeerde zich meester te maken van het schip en de opvarenden. Net op tijd verscheen Richard met zijn deel van de vloot. Na de nodige schermutselingen maakte hij zich meester van het eiland. Isaac werd gevangen gezet en het eiland overgedragen aan de Tempeliers, waarmee ook meteen een belangrijk tussenstation, op de reis naar het beloofde land, werd veiliggesteld.

Richard maakte van de gelegenheid gebruik om met Berengaria te trouwen. Samen reisden ze verder naar Akko, wat op zich nogal ongebruikelijk was, doorgaans lieten de kruisvaarders hun vrouwen achter in het thuisland. Misschien was het een teken dat de twee echt verliefd op elkaar waren en niet onmiddellijk na hun huwelijk uit elkaar wilden gaan ?

Inmiddels schrijven we 1191, Richard was 2 jaar koning van Engeland en al een jaar onderweg naar het beloofde land. Men zegt dat hij van de 10 jaar, dat hij koning was, maar 6 maanden in Engeland verbleef. De rest van de tijd was hij op kruistocht, in gevangenschap, of aan het oorlog voeren in Frankrijk.

Bij aankomst in Akko stortte hij zich direct in de belegering van de stad. Op zijn schepen had hij zwaar belegeringsmaterieel meegebracht, zoals stormrammen, katapulten en belegeringstorens. De troepen van Filips schijnen gespecialiseerd te zijn geweest in ondermijnen, dus dat vulde elkaar goed aan. Richard kon bovengronds beuken en zware stenen gooien terwijl Filips, ondergronds, stiekem de stadsmuren ondermijnde.

De belegering leek succesvol te verlopen totdat de koningen ziek werden. Richard leed al langere tijd aan malaria, waardoor hij regelmatig getroffen werd door koortsaanvallen, men denkt dat hij er nu, door de lange zeereis ook scheurbuik bijgekregen had.

(Als er niets bijzonders gebeurt komt volgende week het vervolg van de belegering van Akko en wat daar weer op volgde. Het lijkt misschien nogal vreemd dat die middeleeuwse koningen, met duizenden volgelingen, zomaar alles achter lieten en gingen vechten in het Heilige Land. En dat allemaal als gevolg van wat sterke verhalen. Maar mensen laten zich ook nu nog gemakkelijk opjutten door valse berichten en complottheorieën. De sterke verhalen verspreiden zich nu alleen sneller.)

  

 

De Strip is gemaakt door de de Geheimzinnige Hulpman.

 

Klik hier voor deel 1 - deel 2 en deel 3 van dit verhaal.  

 

Klik hier voor deel 1 - deel 2 - deel 3 en deel 4 van het vorige verhaal.  

 

Klik op de tekening voor een grotere weergave. 

 

Richard Leeuwenhart – 2 – Koning van Engeland

(Gemakshalve ga ik er vanuit dat jullie na mijn verhaal van 2 weken geleden, over de biografie die Kate Norgate honderd jaar geleden schreef over Richard Leeuwenhart, niet allemaal direct het boek, of e-boek, gekocht hebben. Als dat wel zo is waarschuw me dan even, dan zal ik het niet meer over hebben.)

Het was in de 12e eeuw, voor de Europese adellijke families, van het grootste belang dat er goed getrouwd werd en dat er nakomelingen kwamen. Dat moesten dan bij voorkeur jongens zijn, hoewel de meisjes ook van pas kwamen om uitgehuwelijkt te worden.

Eleonora, de moeder van Richard, werd door haar eerste echtgenoot, de Franse koning Louis VII verstoten omdat ze, na 15 jaar huwelijk, alleen 2 dochters gebaard had. Ze was toen overigens pas 28 jaar, want ze trouwde met Louis toen ze 13 was.

Binnen een jaar was ze hertrouwd, nu met Hendrik II, koning van Engeland en hertog van Normandië. Eleonora was een gewilde bruid omdat ze hertogin was van Aquitanië. Hendrik zag het ongetwijfeld als een mooie kans om zijn invloed in Frankrijk te vergroten. Met zijn eigen domeinen erbij hadden ze samen bijna geheel West-Frankrijk in handen. Het paar kreeg vervolgens 5 zonen en 3 dochters. Dus met de vruchtbaarheid van Eleonora was niets mis.

Voor andere edelen ging het produceren van nageslacht minder vlot. En naast het kinderen krijgen was het ook zaak om zelf in leven te blijven. Als er een graaf, of hertog, kinderloos overleed brak er een strijd uit tussen zijn familieleden. Als hij wel kinderen had, maar die nog te jong waren om hun nalatenschap te verdedigen, dan schroomden zijn rivalen niet om de weesjes te ontvoeren en zo te proberen het vrijgekomen gebied in handen te krijgen.

Het waren problemen waarmee Richard Leeuwenhart voorlopig niet geconfronteerd werd. Hij had wel de pech dat hij 2 oudere broers had. Gelukkig voor hem overleed de eerste, William, heel jong en de tweede, Hendrik jr., ook vroegtijdig. De derde broer, Godfried die jonger was dan Richard, had zoveel complotten tegen zijn vader beraamd dat hij zichzelf buitenspel had gezet.

Het had nog een haar gescheeld of Richard was toch geen koning van Engeland geworden, omdat zijn vader de voorkeur leek te geven aan Jan Zonder Land, de jongste broer. Dat probleem werd opgelost toen vader Hendrik overleed, voor hij Jan als opvolger aan had kunnen wijzen.

Richard vertrok naar Engeland en viel zijn moeder in de armen, die door haar echtgenoot gevangen was gezet, omdat zij haar zoons gesteund had bij hun complotten tegen hun vader. Er werd een feestelijke optocht gehouden en Richard werd, in 1189, tot koning gekroond. De ceremonie heeft, volgens Kate Norgate, model gestaan voor alle kroningen daarna. Dus zal het er ongeveer zo uit hebben gezien als de kroning van Charles, 2 jaar geleden.

Bij de feestelijkheden, rondom de inhuldiging van Richard, werden in Londen huizen van Joden geplunderd en in brand gestoken en werd er een aantal Joden vermoord. Richard probeerde de orde te herstellen, door een paar raddraaiers op te laten hangen, naar verluid omdat die per ongeluk Christenen hadden gemolesteerd. Hij gaf ook de opdracht om de Joden verder met rust te laten.

Vervolgens begon hij aan de voorbereidingen van een kruistocht naar het Heilige Land, die hij beloofd had te zullen ondernemen, om Jeruzalem uit handen van de Moslims te bevrijden. Hij benoemde een aantal betrouwbare edelen op belangrijke posities. Sommige van zijn vaders adviseurs en helpers mochten hun baan houden, anderen werden vervangen. Voor veel van die benoemingen vroeg Richard een flink bedrag, want de staatskas was leeg.

Hij had ook belasting kunnen heffen, maar het organiseren en innen daarvan kostte veel meer tijd. Hij verkocht niet alleen overheidsbaantjes, maar ook kastelen en landerijen. Volgens tijdgenoten zou hij gezegd hebben dat hij Londen zelf had willen verkopen voor het 'goede doel'.

Richard sloot vrede met William, de koning van de Schotten, die eerder bij toeval in handen was gevallen van vader Hendrik II. Die had verregaande eisen gesteld aan de vrijlating van William. Richard draaide dat terug, maar incasseerde wel een groot bedrag, in ruil voor het teruggeven van kastelen en grondgebied. Hij redeneerde dat dat beter was dan een mogelijk invasie van de Schotten, terwijl hij op kruistocht zou zijn.

Toen de zaken in Engeland op orde waren kocht Richard een vloot schepen en voer naar Frankrijk waar hij afgesproken had met Filips, de koning van Frankrijk. De vloot voer, zonder Richard, verder naar Marseille waar ze hun leider met diens gevolg weer op zouden pikken. Die trok op zijn gemakje door Frankrijk, onderweg nog even een kasteel belegerend, waarvan hij de bezitter ophing omdat die pelgrims bestolen zou hebben.

Er was overigens nog een derde Europese vorst, die op dat moment op kruistocht ging, de Duitse keizer Frederik Barbarossa. Hij verkoos een route over land, door Oost-Europa, Griekenland en Turkije. Het was een helse tocht en veel van zijn manschappen stierven onderweg. De keizer zelf verdronk tijdens een zwempartij, in een rivier in Turkije. De overblijfselen van zijn leger trokken verder, onder leiding van Leopold van Oostenrijk, waar Richard het later nog mee aan de stok zou krijgen.

Richard en Filips gingen al snel hun eigen weg. Filips wilde zo kort mogelijk op zee vertoeven en voer vanaf Genua naar Sicilië. Richard ging al scheep in Marseille, maar deed onderweg nog een paar Italiaanse havens aan om er de omgeving te bekijken. Ze kwamen weer samen in de havenplaats Messina, op Sicilië.

(Wordt vervolgd.) 

  

 

De Strip is gemaakt door de de Geheimzinnige Hulpman.

 

Klik hier voor deel 1 en deel 2 van dit verhaal.  

 

Klik hier voor deel 1 - deel 2 - deel 3 en deel 4 van het vorige verhaal.  

 

Klik op de tekening voor een grotere weergave.